Η Ελλάδα σπάνια αναφέρεται ως παράδειγμα πρωτοπορίας στα δίκτυα 5G. Ωστόσο, τα τελευταία διεθνή δεδομένα δείχνουν μια διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με την έκθεση Global Reality Check 2026 των Ookla και Omdia, η χώρα καταλαμβάνει πλέον την 4η θέση παγκοσμίως στις ταχύτητες 5G standalone (SA). Προηγούνται μόνο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Νότια Κορέα και το Κουβέιτ, ενώ η Ελλάδα αφήνει πίσω της οικονομίες με σαφώς μεγαλύτερο ψηφιακό αποτύπωμα, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και αρκετά ευρωπαϊκά κράτη.
Η πορεία αυτή δεν ήταν τυχαία. Το θεμέλιο τέθηκε τον Δεκέμβριο του 2020, όταν ολοκληρώθηκε μία από τις πιο ολοκληρωμένες δημοπρασίες φάσματος 5G στην Ευρώπη. Εκείνη την περίοδο, η Ελλάδα βρισκόταν χαμηλά στον ευρωπαϊκό δείκτη ψηφιακής ωριμότητας DESI, καταλαμβάνοντας την 25η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών. Παρ’ όλα αυτά, επέλεξε μια επιθετική στρατηγική: διέθεσε ταυτόχρονα και τις τέσσερις βασικές ζώνες συχνοτήτων – 700 MHz, 2,1 GHz, 3,5 GHz και 26 GHz – επιδιώκοντας να καλύψει άμεσα όλο το φάσμα των δυνατοτήτων της νέας τεχνολογίας.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στροφή διαδραμάτισε η τότε πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με υπουργό τον Κυριάκος Πιερρακάκης και γενικό γραμματέα Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων τον Αντώνης Τζωρτζακάκης. Η κατεύθυνση που είχε τεθεί ήταν σαφής: η χώρα να μη χάσει ακόμη ένα τεχνολογικό κύμα, αλλά να κινηθεί έγκαιρα, επενδύοντας σε κρίσιμες υποδομές.
Παρά τη διαχρονική εικόνα διοικητικών καθυστερήσεων, η διαδικασία προχώρησε με εντυπωσιακή ταχύτητα. Μέσα σε 298 εργάσιμες ημέρες και εν μέσω πανδημίας, ολοκληρώθηκε μια σύνθετη ρυθμιστική διαδρομή που προϋπέθετε τον συντονισμό οκτώ φορέων και περίπου 70 επιμέρους διοικητικών πράξεων, μεταξύ των οποίων πέντε νόμοι και δέκα υπουργικές αποφάσεις. Για τα ελληνικά δεδομένα, αλλά και όχι μόνο, το εγχείρημα θεωρήθηκε ιδιαίτερα απαιτητικό.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είχαν εκχωρήσει άδειες και στις τρεις βασικές ζώνες 5G πριν από το τέλος του 2020, ενώ ξεχώρισε και για τη διάθεση της ζώνης των 26 GHz. Η δημοπρασία απέφερε 372 εκατ. ευρώ και συνοδεύτηκε από συγκεκριμένες δεσμεύσεις κάλυψης για τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας, στοιχείο που συνέδεσε την οικονομική απόδοση με αναπτυξιακούς στόχους.
Σήμερα, το ζήτημα δεν είναι τόσο η ποιότητα των υποδομών όσο ο βαθμός αξιοποίησής τους. Παρά τις υψηλές επιδόσεις, το ποσοστό των δοκιμών που πραγματοποιήθηκαν σε δίκτυα 5G SA το τέταρτο τρίμηνο του 2025 διαμορφώθηκε στο 3,9%, αυξημένο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Αυτό σημαίνει ότι μόνο ένα μικρό μέρος των χρηστών αξιοποιεί σήμερα τις πλήρεις δυνατότητες των standalone δικτύων. Οι λόγοι δεν περιορίζονται στην Ελλάδα: σε ολόκληρη την Ευρώπη καταγράφονται καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση SA από τους κατασκευαστές συσκευών, κυρίως λόγω διαδικασιών πιστοποίησης, ενώ και τα εμπορικά πακέτα συχνά δεν παρέχουν επαρκή κίνητρα για μετάβαση από τα δίκτυα NSA.
Παρά τα εμπόδια, οι ελληνικές υποδομές 5G κατατάσσονται πλέον μεταξύ των κορυφαίων διεθνώς. Ο σημερινός υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, συνεχίζει, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, με πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής συνδεσιμότητας.
Το επόμενο στοίχημα αφορά τον συγχρονισμό όλων των εμπλεκομένων: παρόχων, κατασκευαστών και ρυθμιστικών αρχών. Αν οι κινήσεις τους ευθυγραμμιστούν, πολίτες και επιχειρήσεις θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως ένα δίκτυο που, με βάση τα διεθνή συγκριτικά στοιχεία, βρίσκεται ήδη ανάμεσα στα ταχύτερα και πιο προηγμένα παγκοσμίως.
