Δεν υποχρεούνται όλοι οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού να υποβάλλουν φορολογική δήλωση στην Ελλάδα. Η υποχρέωση εξαρτάται κυρίως από το εάν αποκτούν πραγματικό εισόδημα από πηγές στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από το αν το εισόδημα φορολογείται, απαλλάσσεται από τον φόρο ή υπάγεται σε αυτοτελή φορολόγηση.
Το ζήτημα αφορά πολλούς Έλληνες του εξωτερικού, αλλά και αλλοδαπούς που διατηρούν ακίνητα, επενδύσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς ή άλλες οικονομικές δραστηριότητες στη χώρα. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να εξετάζεται κάθε περίπτωση ξεχωριστά, καθώς η φορολογική υποχρέωση δεν κρίνεται μόνο από τον τόπο κατοικίας, αλλά και από το είδος και την προέλευση του εισοδήματος.
Ποιοι κάτοικοι εξωτερικού υποβάλλουν φορολογική δήλωση
Οι ενήλικοι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση φορολογίας εισοδήματος στην Ελλάδα όταν αποκτούν πραγματικό εισόδημα ελληνικής πηγής. Η υποχρέωση ισχύει ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο φορολογείται το συγκεκριμένο εισόδημα.
Επομένως, δήλωση μπορεί να απαιτείται όταν ο κάτοικος εξωτερικού αποκτά εισόδημα από:
– μισθωτή εργασία ή επαγγελματική δραστηριότητα στην Ελλάδα,
– ακίνητα που βρίσκονται στην Ελλάδα,
– αγροτική δραστηριότητα στη χώρα,
– μερίσματα, τόκους ή άλλες επενδυτικές αποδόσεις,
– υπεραξία ή άλλες μορφές εισοδήματος που προκύπτουν από ελληνική πηγή.
Η υποχρέωση μπορεί να ισχύει ακόμη και όταν το εισόδημα απαλλάσσεται από τον φόρο. Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι δεν προκύπτει τελική φορολογική επιβάρυνση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν απαιτείται η υποβολή δήλωσης.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι διατάξεις των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συνάψει η Ελλάδα με άλλα κράτη. Οι συμβάσεις αυτές ενδέχεται να επηρεάζουν το δικαίωμα φορολόγησης ή τον τρόπο με τον οποίο δηλώνεται ένα εισόδημα, χωρίς όμως να καταργούν σε κάθε περίπτωση την υποχρέωση υποβολής δήλωσης.
Υποχρεώσεις ενηλίκων κατοίκων αλλοδαπής
Για τους ενήλικους κατοίκους εξωτερικού, βασικό κριτήριο είναι η ύπαρξη πραγματικού εισοδήματος από ελληνική πηγή. Δεν αρκεί, επομένως, η απλή κατοχή ενός περιουσιακού στοιχείου, όπως ένα ακίνητο, εφόσον αυτό δεν αποφέρει εισόδημα. Αντίθετα, όταν το ακίνητο εκμισθώνεται και产生ούνται έσοδα από μισθώματα, κατά κανόνα προκύπτει υποχρέωση δήλωσης.
Το ίδιο ισχύει για όσους εργάζονται στην Ελλάδα για ορισμένο χρονικό διάστημα ή λαμβάνουν εισόδημα από δραστηριότητα που ασκείται στη χώρα. Η δήλωση πρέπει να περιλαμβάνει τα πραγματικά εισοδήματα που αποκτήθηκαν κατά το φορολογικό έτος, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Τι ισχύει για τους ανήλικους κατοίκους εξωτερικού
Οι ανήλικοι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Υποχρεούνται να υποβάλουν ξεχωριστή φορολογική δήλωση μόνο όταν αποκτούν εισόδημα από προσωπική εργασία που παρέχεται στην Ελλάδα ή όταν λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου του πατέρα ή της μητέρας τους.
Αντίθετα, άλλα εισοδήματα που μπορεί να προκύπτουν από ελληνικές πηγές δεν δηλώνονται κατ’ ανάγκη σε ξεχωριστή δήλωση του ανηλίκου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το εισόδημα από ενοίκια. Όπως έχει επισημάνει στην «Καθημερινή» ο φορολογικός σύμβουλος Ορέστης Σεϊμένης, τα εισοδήματα αυτά προστίθενται στα εισοδήματα του γονέα που ασκεί τη γονική μέριμνα, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις.
Η ρύθμιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για οικογένειες κατοίκων εξωτερικού που διαθέτουν ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα στο όνομα ανήλικων παιδιών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, απαιτείται προσεκτικός έλεγχος του τρόπου με τον οποίο δηλώνεται το εισόδημα, ώστε να αποφεύγονται λάθη ή παραλείψεις.
Πότε δεν απαιτείται υποβολή δήλωσης
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού δεν υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση στην Ελλάδα. Εξαίρεση μπορεί να ισχύει όταν τα μοναδικά εισοδήματα που αποκτούν προέρχονται αποκλειστικά από τόκους κρατικών ομολόγων και εντόκων γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου.
Αντίστοιχη αντιμετώπιση μπορεί να υπάρχει και για εισόδημα από τόκους εταιρικών ομολογιών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία. Η εξαίρεση αφορά αποκλειστικά τις περιπτώσεις που τα συγκεκριμένα εισοδήματα είναι τα μόνα εισοδήματα ελληνικής πηγής του φορολογουμένου.
Επειδή οι προϋποθέσεις μπορεί να εξαρτώνται από το είδος του τίτλου, τον τρόπο απόκτησης των τόκων και το ισχύον φορολογικό πλαίσιο, οι κάτοικοι εξωτερικού καλό είναι να επιβεβαιώνουν κάθε χρόνο εάν εξακολουθούν να καλύπτονται από την εξαίρεση.
Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί και επενδύσεις
Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί μπορούν να τηρούνται τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, ανεξάρτητα από τη φορολογική κατοικία των συνδικαιούχων. Οι δικαιούχοι μπορούν επίσης να διαθέτουν από κοινού επενδυτικά προϊόντα, όπως μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη ισχύει σε περίπτωση θανάτου ενός από τους συνδικαιούχους. Το μερίδιο που του αναλογεί περιέρχεται αυτοδικαίως στους υπόλοιπους επιζώντες συνδικαιούχους, χωρίς να απαιτείται η καταβολή φόρου κληρονομιάς. Η ρύθμιση αυτή διευκολύνει τη μεταβίβαση των χρηματικών ποσών ή των επενδύσεων στους επιζώντες δικαιούχους.
Η απαλλαγή, ωστόσο, παύει να ισχύει όταν αποβιώσει και ο τελευταίος συνδικαιούχος. Σε αυτή την περίπτωση, οι κληρονόμοι του τελευταίου δικαιούχου οφείλουν να υποβάλουν δήλωση φόρου κληρονομιάς και να καταβάλουν τον φόρο που αναλογεί, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Συμπερασματικά, οι κάτοικοι εξωτερικού υποβάλλουν φορολογική δήλωση στην Ελλάδα κυρίως όταν αποκτούν πραγματικό εισόδημα από ελληνική πηγή. Οι κανόνες διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία, το είδος του εισοδήματος και την ύπαρξη ειδικών εξαιρέσεων. Για τον ακριβή προσδιορισμό της υποχρέωσης, είναι απαραίτητος ο έλεγχος των εισοδημάτων και των σχετικών φορολογικών διατάξεων κάθε φορολογικού έτους.
