Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αναμένεται να κερδίσει το φετινό Νόμπελ Ειρήνης, ιδιαίτερα καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με το Ιράν. Ωστόσο, η επιρροή του στη διαδικασία επιλογής του βραβείου αναμένεται να είναι έντονη. Η πενταμελής νορβηγική επιτροπή καλείται να αποφασίσει όχι μόνο ποιος αξίζει την κορυφαία διεθνή διάκριση, αλλά και ποια επιλογή θα μπορούσε να αντέξει στις πολιτικές πιέσεις και στις αντιδράσεις του Αμερικανού προέδρου.
Το περσινό βραβείο, που απονεμήθηκε στη Βενεζουελανή πολιτικό Μαρία Κορίνα Ματσάδο, δημιούργησε ένα πρωτοφανές προηγούμενο. Η απονομή έγινε ενώ ο Τραμπ ασκούσε επανειλημμένα πιέσεις προκειμένου να τιμηθεί ο ίδιος. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η Ματσάδο παρέδωσε το χρυσό μετάλλιο Νόμπελ στον Αμερικανό πρόεδρο, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει τη στήριξή του στον αγώνα της για δημοκρατικές αλλαγές στη Βενεζουέλα.
Πώς επηρεάζει ο Τραμπ το φετινό Νόμπελ Ειρήνης
Ο Χάακον Γέρλεβ, προσωρινός διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη του Όσλο, εκτιμά ότι τα περσινά γεγονότα θα επηρεάσουν σημαντικά τις σκέψεις της επιτροπής. Όπως δήλωσε στο Reuters, τα μέλη της είναι πιθανό να εξετάσουν κατά πόσο μια βράβευση θα μπορούσε να θέσει τον νικητή σε νέα πίεση από τον Τραμπ.
«Η επιτροπή θα εξετάσει εάν το βραβείο θα προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η ανησυχία αυτή μπορεί να επηρεάσει τόσο την επιλογή του προσώπου ή του οργανισμού που θα τιμηθεί όσο και το μήνυμα που θα θελήσει να στείλει η επιτροπή για τη διεθνή τάξη, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ανακοίνωση του φετινού νικητή έχει προγραμματιστεί για τις 9 Οκτωβρίου. Μέχρι τότε, αρκετά ονόματα και οργανισμοί θεωρούνται πιθανοί υποψήφιοι, με τις τελικές εκτιμήσεις να επηρεάζονται από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στην Ουκρανία, την κρίση στο Σουδάν και τις εντάσεις γύρω από το διεθνές δίκαιο.
Πιθανοί υποψήφιοι για το Νόμπελ Ειρήνης
Μεταξύ των προσώπων που αναφέρονται από ειδικούς είναι ο πάπας Λέων, ο πρώτος πάπας αμερικανικής καταγωγής. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να μιλά ανοιχτά κατά του πολέμου, παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ τον χαρακτήρισε «αδύναμο» μετά την κριτική που άσκησε στην αμερικανική σύγκρουση με το Ιράν.
Η στάση του πάπα υπέρ του διαλόγου και της ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων, οι δημόσιες εκκλήσεις του για σεβασμό στους μετανάστες, το ανθρωπιστικό του έργο και η εγκύκλιος του για την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μια υποψηφιότητα. Ο Καρίμ Χάγκαγκ, διευθυντής του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη στη Στοκχόλμη, τον χαρακτήρισε όχι απλώς θρησκευτικό ηγέτη, αλλά «κορυφαίο πνευματικό ταγό» με ευρύτερη διεθνή επιρροή.
Ένα ακόμη πρόσωπο που βρίσκεται στο επίκεντρο είναι η Φραντσέσκα Αλμπανέζε, ειδική εισηγήτρια των Ηνωμένων Εθνών για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη. Η Ιταλίδα νομικός έχει ασκήσει έντονη κριτική στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου του Ισραήλ κατά της Χαμάς στη Γάζα, καθώς και στην κατοχή της Δυτικής Όχθης. Για τις θέσεις της έχει δεχθεί σφοδρές επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, γεγονός που θα μπορούσε να καταστήσει μια βράβευσή της ιδιαίτερα πολιτικά φορτισμένη.
Στους πιθανούς θεσμικούς υποψηφίους περιλαμβάνονται επίσης το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η απονομή στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο θα αποτελούσε σαφή στήριξη στη λογοδοσία για εγκλήματα πολέμου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον φέρεται να προετοιμάζει αυστηρές κυρώσεις εναντίον του. Αντίστοιχα, ένα βραβείο στο Διεθνές Δικαστήριο του ΟΗΕ θα έστελνε μήνυμα υπέρ της κρατικής κυριαρχίας, της εφαρμογής του διεθνούς δικαίου και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Μια πιο ασφαλής και λιγότερο αμφιλεγόμενη επιλογή
Τα γεγονότα της προηγούμενης χρονιάς μπορεί, ωστόσο, να οδηγήσουν την επιτροπή σε μια πιο προσεκτική απόφαση. Αντί για μια βράβευση που θα μπορούσε να θεωρηθεί άμεση πρόκληση προς τον Τραμπ, τα μέλη ενδέχεται να προτιμήσουν έναν οργανισμό με ξεκάθαρο ανθρωπιστικό έργο και μικρότερη πολιτική αντιπαράθεση.
Σε αυτή την κατηγορία αναφέρονται οι Πυρήνες Άμεσης Επέμβασης του Σουδάν, ένα δίκτυο εθελοντών που προσφέρει τρόφιμα, ιατρική βοήθεια και άλλες υπηρεσίες σε πολίτες που πλήττονται από τον εμφύλιο πόλεμο. Παράλληλα, πιθανή θεωρείται και η αναγνώριση της Save the Children, η οποία παρέχει προστασία και ανθρωπιστική βοήθεια σε παιδιά που ζουν σε εμπόλεμες περιοχές.
Ο ιστορικός Όιβεν Στένερσεν, που έχει μελετήσει την ιστορία του Νόμπελ Ειρήνης, υποστηρίζει ότι η επιτροπή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα δύσκολη απόφαση. Από τη μία πλευρά, πρέπει να προστατεύσει την ανεξαρτησία του θεσμού. Από την άλλη, καλείται να αποφασίσει αν θα αντιμετωπίσει άμεσα τις προκλήσεις του Τραμπ προς τη διεθνή τάξη.
Ένα βραβείο με ισχυρό πολιτικό μήνυμα
Σύμφωνα με τον Στένερσεν, η φετινή συγκυρία απαιτεί ένα Νόμπελ Ειρήνης που θα υπερασπίζεται τη φιλελεύθερη δημοκρατία, το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επομένως, η επιλογή της επιτροπής δεν θα αφορά μόνο το έργο ενός προσώπου ή οργανισμού. Θα αποτελεί και δήλωση για το είδος της διεθνούς τάξης που επιθυμεί να στηρίξει.
Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει προταθεί από ηγέτες της Καμπότζης, του Ισραήλ και του Πακιστάν. Παρ’ όλα αυτά, ο Γέρλεβ θεωρεί ότι οι πιθανότητές του παραμένουν «αρκετά χαμηλές». Το φετινό Νόμπελ Ειρήνης, επομένως, πιθανότατα θα απονεμηθεί σε κάποιον που θα εκφράζει τη διεθνή συνεργασία, την ανθρωπιστική δράση ή την υπεράσπιση των θεσμών — και όχι σε ένα πρόσωπο που έχει συνδεθεί με έντονες πολιτικές πιέσεις.
Σε κάθε περίπτωση, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης, αλλά και ποιο μήνυμα θα επιλέξει να στείλει η επιτροπή σε μια περίοδο βαθιάς διεθνούς αστάθειας. Η επιρροή του Τραμπ θα είναι δύσκολο να αγνοηθεί, όμως η τελική απόφαση θα δείξει αν η επιτροπή θα επιλέξει την αντιπαράθεση, την προσεκτική ουδετερότητα ή μια συμβολική υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου.
