Έπειτα από τρεις ημέρες εκτεταμένων βίαιων επεισοδίων, οι γαλλικές αρχές συγκάλεσαν έκτακτη σύσκεψη με εκπροσώπους μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων η Meta και το TikTok. Στόχος ήταν να ασκηθούν πιέσεις στις πλατφόρμες ώστε να ενισχύσουν την εποπτεία του περιεχομένου που αναρτούν οι χρήστες και να απομακρύνουν δημοσιεύσεις που ενθαρρύνουν λεηλασίες, εμπρησμούς, επιθέσεις ή παραβιάσεις της απαγόρευσης κυκλοφορίας.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον. Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός ταχείας διάδοσης καλεσμάτων για κινητοποιήσεις και παράνομες ενέργειες. Παράλληλα, οργανώσεις και ειδικοί προειδοποιούν ότι η αυστηρότερη εποπτεία δεν πρέπει να οδηγήσει σε αδικαιολόγητους περιορισμούς της ελευθερίας της έκφρασης ή σε μαζική αφαίρεση νόμιμου περιεχομένου.
Πιέσεις στα social media για αυστηρότερη εποπτεία
Η υπουργός αρμόδια για την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιακή πολιτική, Άννα Λε Ενάνφ, ζήτησε την Τρίτη 20 Οκτωβρίου τη διεξαγωγή τηλεδιάσκεψης με έξι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας. Στη συζήτηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, το TikTok και η Meta Platforms, μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram.
Η γαλλική κυβέρνηση ζήτησε από τις πλατφόρμες να ενισχύσουν την ενεργή παρακολούθηση των υπηρεσιών τους και να απομακρύνουν άμεσα περιεχόμενο που ενδέχεται να προκαλέσει ή να εντείνει τα επεισόδια. Στις κατηγορίες περιεχομένου που τέθηκαν στο επίκεντρο περιλαμβάνονται:
– Ζωντανές μεταδόσεις από σημεία όπου σημειώνονται επεισόδια.
– Βίντεο και εικόνες που παρουσιάζουν ή ενθαρρύνουν βίαιες πράξεις.
– Αναρτήσεις που προτρέπουν σε λεηλασίες, εμπρησμούς ή άλλες παράνομες δραστηριότητες.
– Κάλεσμα για παραβίαση της απαγόρευσης κυκλοφορίας.
– Παραποιημένο υλικό και περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν πρέπει να λειτουργούν ως σημείο συνάντησης για τους ταραξίες και ως κινητήρια δύναμη για την αναπαραγωγή βίαιων συμπεριφορών», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός και υποψήφιος για την προεδρία, Γκαμπριέλ Ατάλ. Τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου είχε ζητήσει την προσωρινή διακοπή της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε περιοχές όπου επικρατεί αναταραχή.
Παρά τις συγκεκριμένες πολιτικές εκκλήσεις, οι συμμετέχοντες στη σύσκεψη ανέφεραν ότι δεν συζητήθηκε η πλήρης διακοπή της πρόσβασης στις πλατφόρμες σε συγκεκριμένες πόλεις ή συνοικίες. Το ζήτημα θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς ένας τέτοιος περιορισμός θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο όσους συμμετέχουν σε παράνομες ενέργειες, αλλά και κατοίκους, δημοσιογράφους, εργαζομένους και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Ανησυχία για την παραπληροφόρηση και το περιεχόμενο που παράγεται με AI
Ένας ακόμη παράγοντας που δυσκολεύει την κατάσταση είναι η αυξανόμενη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ή την επεξεργασία εικόνων και βίντεο. Στο διαδίκτυο έχουν εμφανιστεί υλικό που υποτίθεται ότι παρουσιάζει βία, λεηλασίες και άλλες παράνομες πράξεις, χωρίς να είναι πάντοτε σαφές αν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Ορισμένες αναρτήσεις φαίνεται να έχουν προπαγανδιστικό χαρακτήρα, άλλες έχουν δημιουργηθεί για να προκαλέσουν αντιδράσεις, ενώ δεν λείπουν και σατιρικές εικόνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εικόνα ενός ροζ πάνθηρα που εμφανίζεται να συμμετέχει στις διαδηλώσεις. Η συνύπαρξη πραγματικών, παραποιημένων και σατιρικών δημοσιεύσεων καθιστά δυσκολότερη την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των πληροφοριών.
Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Monde, από την έναρξη των μαθητικών κινητοποιήσεων στα μέσα Σεπτεμβρίου, «οι εκκλήσεις για κινητοποίηση διαδόθηκαν ευρέως στο Instagram, το X και το TikTok». Η ευρεία χρήση των συγκεκριμένων πλατφορμών έχει μετατρέψει τα social media σε βασικό μέσο επικοινωνίας, αλλά και σε εύκολο στόχο πολιτικής κριτικής.
Λίγες ώρες μετά τη σύσκεψη, η Le Monde ανέφερε ότι αναρτήσεις στο X και το TikTok προωθούσαν ένα «κάλεσμα για λεηλασίες» στο εμπορικό κέντρο Créteil Soleil, στο Κρετέιγ, λίγο έξω από το Παρίσι. Τελικά, δεν σημειώθηκαν λεηλασίες, αν και το εμπορικό κέντρο παρέμεινε κλειστό καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Παραμένει άγνωστο αν οι επίμαχες αναρτήσεις αφαιρέθηκαν άμεσα από το TikTok και το X ή αν το κάλεσμα αποτελούσε αβάσιμη φήμη που διαδόθηκε στο διαδίκτυο. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επαρκή στοιχεία ή αντίγραφα των συγκεκριμένων δημοσιεύσεων, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα ανεξάρτητης επαλήθευσης.
Οι τέσσερις δεσμεύσεις των πλατφορμών
Παρά την αβεβαιότητα γύρω από ορισμένες λεπτομέρειες, η σύσκεψη φαίνεται να οδήγησε σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την πλευρά των πλατφορμών. Οι εταιρείες συμφώνησαν:
1. Να κοινοποιούν στις ανακριτικές αρχές αναφορές και πληροφορίες που μπορούν να συμβάλουν στην ταυτοποίηση ατόμων τα οποία ενδέχεται να εμπλέκονται σε παράνομες ενέργειες.
2. Να εντείνουν την παρακολούθηση ύποπτων αγγελιών, ιδιαίτερα όσων ενδέχεται να σχετίζονται με την πώληση κλεμμένων αντικειμένων.
3. Να προειδοποιούν τους αγοραστές για τις κυρώσεις που προβλέπονται σε περιπτώσεις αγοράς ή κατοχής προϊόντων που προέρχονται από λεηλασίες.
4. Να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές, εντός 48 ωρών, για τα μέτρα που εφαρμόζουν και τα αποτελέσματα της επιβολής των κανόνων τους.
Οι δεσμεύσεις αυτές δεν απαντούν πλήρως στο ερώτημα αν οι πλατφόρμες διαθέτουν επαρκείς μηχανισμούς για την άμεση αφαίρεση επικίνδυνου περιεχομένου. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, την προστασία της δημόσιας τάξης και την ελευθερία της έκφρασης.
Οι πιέσεις στα social media αναμένεται να συνεχιστούν όσο διαρκούν οι αναταραχές στη Γαλλία. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι αν οι εταιρείες θα μπορέσουν να εφαρμόσουν γρήγορα και με διαφάνεια τα μέτρα που ανακοίνωσαν, χωρίς να περιορίσουν αδικαιολόγητα τη νόμιμη ενημέρωση και τον δημόσιο διάλογο.
