Ευελιξία εντός του υπάρχοντος δημοσιονομικού πλαισίου, ώστε να στηριχθούν οι πολίτες απέναντι στην ενεργειακή κρίση, θεωρεί εφικτή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για περισσότερες δαπάνες, αλλά για διαφορετικές δαπάνες. Τη δήλωση έκανε σε συνέντευξή του στο CNN και στον δημοσιογράφο Richard Quest, στο περιθώριο της Ετήσιας Συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ.
Όπως εξήγησε, η πρόταση της ελληνικής πλευράς αφορούσε μια διαφορετική σύνθεση της υπάρχουσας δημοσιονομικής συμφωνίας και όχι δημοσιονομική επέκταση. «Αν ήθελα να το κωδικοποιήσω», είπε, δεν πρόκειται για περισσότερες δαπάνες, αλλά για διαφορετικές.
Ο κ. Πιερρακάκης στήριξε το σκεπτικό του σε τρία σημεία. Το πρώτο είναι ότι πρόκειται για μια άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες και στη στήριξη που πρέπει να δοθεί στους πολίτες. Το δεύτερο είναι ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη κατάσταση στην αγορά ομολόγων, την οποία έλαβε υπόψη. Το τρίτο είναι ότι, κατά τη γνώμη του, δεν υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στους δύο στόχους, αφού, εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου και των προβλεπόμενων ρητρών του, μπορούν να ενσωματωθούν ευελιξίες στο σύστημα χωρίς δημοσιονομική επέκταση. «Επομένως, θεωρώ ότι μπορούν να επιτευχθούν και οι δύο στόχοι ταυτόχρονα», πρόσθεσε.
Η αντίφαση που επισήμανε ο δημοσιογράφος και η ρήτρα διαφυγής
Ο Richard Quest υποστήριξε ότι υπάρχει αντίφαση. Από τη μία, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, και η ελληνική, έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο, δηλαδή χαλάρωση των κανόνων. Από την άλλη, το ΔΝΤ, στην έκθεσή του για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας, αναφέρει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να περιορίσουν τη δημοσιονομική επέκταση, την ώρα που οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται. Χαρακτήρισε το σενάριο του κ. Πιερρακάκη «υπερβολικά αισιόδοξο».
Ο υπουργός απάντησε ότι η πρόταση δεν αφορούσε περισσότερες δαπάνες, αλλά έναν διαφορετικό τρόπο κατανομής τους. Υπενθύμισε ότι υπάρχει η ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, στην οποία εντάχθηκαν οι ενεργειακές επενδύσεις, και ότι τώρα διεξάγεται συζήτηση για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί με τον βέλτιστο και πιο στοχευμένο τρόπο.
Κρίση χρέους: «Σε εγρήγορση, αλλά δεν ανησυχώ»
Στην ερώτηση αν δεν βλέπει κρίση χρέους, ο κ. Πιερρακάκης απάντησε ότι είναι σε εγρήγορση, αλλά δεν ανησυχεί. Όταν ο Quest επανήλθε, επανέλαβε: «Παρακολουθούμε την κατάσταση με προσοχή, αλλά δεν ανησυχούμε υπέρμετρα». Σημείωσε ότι η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη που αντιμετώπισε η Ευρώπη πριν από περίπου μία δεκαετία, και πρόσθεσε ότι «αυτό το λέει, μάλιστα, ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας».
Ο Quest είχε θέσει το ζήτημα επισημαίνοντας ότι οι αποδόσεις των ιταλικών και των γαλλικών ομολόγων είναι σημαντικά υψηλότερες από τις αντίστοιχες των γερμανικών. Ανέφερε ότι η Κριστίν Λαγκάρντ είχε δηλώσει ότι η λύση στο πρόβλημα χρέους της Γαλλίας βρίσκεται στη Γαλλία. Ο κ. Πιερρακάκης συμφώνησε με τη Λαγκάρντ και υπενθύμισε ότι το ίδιο είχε πει και ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Εμανουέλ Μουλέν. Σημείωσε, ωστόσο, ότι η εικόνα στην αγορά ομολόγων έχει σε μεγάλο βαθμό διεθνή χαρακτηριστικά.
Για να το τεκμηριώσει, ανέφερε ότι πριν από δέκα χρόνια η μέση απόδοση των ομολόγων στην Ευρώπη ήταν 1,1%, ενώ σήμερα η μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων βρίσκεται στο 4,4%. Σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως είπε, οι πληθωριστικές προοπτικές αυξάνονται και παράγοντες όπως η ενέργεια και η Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν αλλάξει τα δεδομένα. Συμπλήρωσε ότι η εποχή του φθηνού και άφθονου κεφαλαίου έχει παρέλθει, γεγονός που προσθέτει πιέσεις στις ήδη υφιστάμενες δημοσιονομικές προκλήσεις.
Ο υπουργός σύγκρινε και το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα στην Ευρώπη τότε και σήμερα: ήταν 1,7% και σήμερα είναι υπερδιπλάσιο. Εκτίμησε ωστόσο ότι η Ευρώπη έχει στο μεταξύ βάλει σε τάξη τα δημόσια οικονομικά της και έχει αναπτύξει δυνατότητες ενσωματωμένες στους δημοσιονομικούς θεσμούς της. Οι αγορές, όπως είπε, εξετάζουν προσεκτικά τη δημοσιονομική πορεία κάθε χώρας ξεχωριστά, και όσο μεγαλύτερη είναι η αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής και του πολιτικού συστήματος, τόσο περισσότερο αυτό αποτυπώνεται στις αποδόσεις των ομολόγων. Η Ευρώπη, κατέληξε, διαθέτει ένα πολύ ισχυρό δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο εφαρμόζεται ήδη.
Ενεργειακή κρίση: Πακέτο 1,4 δισ. ευρώ και ανάγκη για επενδύσεις
Ο Quest υποστήριξε ότι οι τιμές της ενέργειας δεν πρόκειται να υποχωρήσουν σύντομα και ότι θα ακολουθήσει μια δύσκολη περίοδος. «Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να στηρίξουμε τους πολίτες», απάντησε ο κ. Πιερρακάκης. Μιλώντας ως υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας, ανέφερε ότι η χώρα παρουσίασε φέτος πακέτο μέτρων ύψους 1,4 δισ. ευρώ για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων, και ότι το κατάφερε επειδή έχει βάλει σε τάξη τα δημόσια οικονομικά της.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να στηρίξει τους πολίτες της, διατηρώντας παράλληλα τη δημοσιονομική της σταθερότητα, και το θεωρεί εφικτό. Όπως είπε, η Ευρώπη βρίσκεται σε πολύ πιο ισχυρή θέση από ό,τι όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, καθώς έχει πραγματοποιήσει περισσότερες επενδύσεις στην ενέργεια και έχει διαφοροποιήσει τις πηγές της. Χρειάζονται όμως περισσότερα, κυρίως στην αποθήκευση ενέργειας, στα δίκτυα και στις διασυνδέσεις, προς την κατεύθυνση των οποίων, όπως τόνισε, κινείται η Ευρώπη.
Τραπεζική Ένωση: «Υλοποίηση, υλοποίηση, υλοποίηση»
Ο Quest σχολίασε ότι η ομιλία του κ. Πιερρακάκη ήταν καλή, αλλά ότι έχει ακούσει τα ίδια από διαφορετικούς προέδρους του Eurogroup και από την πρόεδρο της ΕΚΤ, και ότι η τραπεζική μεταρρύθμιση δεν θα ολοκληρωθεί όσο ζούμε. Υποστήριξε ότι τα τελευταία πέντε χρόνια δεν έχει σημειωθεί σχεδόν καμία πρόοδος.
Ο υπουργός διαφώνησε. Συμφώνησε ότι το ζητούμενο είναι η υλοποίηση και δήλωσε ότι το σύνθημα πρέπει να είναι «υλοποίηση, υλοποίηση, υλοποίηση». Υποστήριξε ότι υπάρχει πρόοδος στη μεταρρυθμιστική ατζέντα της Ευρώπης, αναφέροντας ως παραδείγματα το MISP και την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών. Όπως είπε, τους τελευταίους δέκα μήνες έχει σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος από όση στα προηγούμενα δέκα χρόνια. Έχει επιτευχθεί αρχική συμφωνία στο Συμβούλιο για την εποπτεία των κεφαλαιαγορών, όπου, κατά τη γνώμη του, βρίσκονται οι πιο άμεσα αξιοποιήσιμες ευκαιρίες για την κατεύθυνση περισσότερων επενδύσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία. Το ίδιο, πρόσθεσε, θα δούμε και στον τραπεζικό τομέα.
Ο Quest σημείωσε ότι η έκθεση του Μάριο Ντράγκι αναφέρεται συχνά, αλλά χρειάζεται περαιτέρω εφαρμογή. Ο κ. Πιερρακάκης συμφώνησε και υπενθύμισε ότι η διάγνωση υπάρχει ήδη από τον Μάριο Ντράγκι και τον Ενρίκο Λέτα και ότι η Ευρώπη πρέπει να συγκεντρώσει πόρους και να αποκτήσει μεγαλύτερη κλίμακα. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες, είπε, πρέπει να μεγαλώσουν και να επενδύσουν περισσότερο στην Ευρώπη, κάτι που θεωρεί εφικτό εφόσον αρθούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Εμπόδια στην ενιαία αγορά και «ευρωπαϊκοί πρωταθλητές»
Ο υπουργός αναφέρθηκε σε υπολογισμό του ΔΝΤ, το οποίο αποτίμησε τα εμπόδια στον ευρωπαϊκό τομέα των υπηρεσιών ως ισοδύναμα με δασμό 110%, ενώ στη μεταποίηση το αντίστοιχο ποσοστό είναι 44%. Πρόσθεσε ότι το ένα τρίτο του χάσματος παραγωγικότητας με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποδίδεται στο ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει επιχειρήσεις αρκετά μεγάλου μεγέθους. Η ανάγκη για μεγαλύτερη κλίμακα ισχύει, όπως είπε, τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τους λεγόμενους «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές».
Ο Quest υποστήριξε ότι κάτι τέτοιο απαιτεί από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποδεχθούν ότι δεν μπορούν όλες οι χώρες να βγουν κερδισμένες, αφού θα δημιουργηθούν πανευρωπαϊκοί κολοσσοί. Και ότι οι εθνικές πολιτικές δεν το επιτρέπουν, καθώς «όλοι θέλουν να έχουν τα πάντα». Ο κ. Πιερρακάκης απάντησε ότι με τη δημιουργία πανευρωπαϊκών κολοσσών όλες οι χώρες μπορούν να βγουν κερδισμένες. Παραδέχθηκε ότι η ιστορική εμπειρία δείχνει πως η Ευρώπη συμφωνεί στη θεωρία, αλλά στην πράξη επικαλείται εθνικές ιδιαιτερότητες. Εκτίμησε ωστόσο ότι αυτό αλλάζει, επειδή «η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας φτάνει στο τέλος της» και η Ευρώπη αντιμετωπίζει γεωπολιτικό κατακερματισμό, ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών και έναν κόσμο που αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, είπε, ανεξαρτήτως πολιτικού χρώματος, έχουν πλήρη επίγνωση της νέας πραγματικότητας.
Κλείνοντας, χαρακτήρισε την εκτίμησή του «ρεαλιστική και όχι αισιόδοξη», υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη θα επιτύχει τα αποτελέσματα που απαιτούνται. Όπως τόνισε, δεν είναι ζήτημα «άσπρου ή μαύρου» ή ενός απόλυτου «ναι» ή «όχι», αλλά του πόση απόσταση θα διανυθεί, και θα φανεί ότι σημαντική απόσταση θα έχει καλυφθεί στο επόμενο διάστημα.
