Σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων δοκιμάζονται, όπως υπογράμμισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε συζήτηση με τον διεθνώς αναγνωρισμένο συγγραφέα Τζουλιάνο ντα Έμπολι. Η εκδήλωση, με θέμα «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος: Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;», πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διοργάνωσης του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρθηκε στις πρόσφατες αναταράξεις στις αγορές ομολόγων, στις δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη-μέλη, αλλά και στις αλλαγές που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη στη διεθνή οικονομία. Παράλληλα, σχολίασε τις εξελίξεις στη Γαλλία και τα επεισόδια στους δρόμους, διατυπώνοντας μια ξεκάθαρη θέση για τη χρήση βίας.
Πιερρακάκης για την αγορά ομολόγων και τις αντοχές της Ευρώπης
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι οι κανόνες που εφαρμόζονται στο Eurogroup συνδέονται άμεσα με τις αγορές και τον τρόπο με τον οποίο αυτές αξιολογούν τις οικονομίες των κρατών. Όπως ανέφερε, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται πλέον να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων, αυξημένων δαπανών και εντονότερου ανταγωνισμού για κεφάλαια.
Παρά τις δυσκολίες, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι σήμερα περισσότερο ανθεκτική σε σχέση με το 2010, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης χρέους. Τότε, όπως είπε, δεν υπήρχε ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση μιας μεγάλης δημοσιονομικής κρίσης. Στα χρόνια που μεσολάβησαν, ωστόσο, δημιουργήθηκαν νέοι μηχανισμοί και ενισχύθηκαν οι ευρωπαϊκές δομές.
Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην καλύτερη κεφαλαιοποίηση των τραπεζών, στην ύπαρξη του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας και στο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτά τα στοιχεία, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούν σημαντικές δικλίδες ασφαλείας σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι οικονομικές συνθήκες είναι δυσκολότερες. Το μέσο δεκαετές επιτόκιο στην Ευρώπη κινείται περίπου στο 4%, έναντι 1%-1,1% πριν από μία δεκαετία. Η άνοδος αυτή αυξάνει το κόστος δανεισμού για τα κράτη και περιορίζει τα περιθώρια άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής.
Υψηλότερα επιτόκια και αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης
Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι το μέσο έλλειμμα στην Ευρώπη έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σύγκριση με πριν από δέκα χρόνια. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν περισσότερες και πιο σύνθετες προτεραιότητες: την ενίσχυση της άμυνας, την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού, τις αυξημένες κοινωνικές δαπάνες και την ενεργειακή μετάβαση.
Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει ακόμη περισσότερο αυτή την εικόνα. Όπως σημείωσε, ο συνδυασμός αυξημένων επιτοκίων, μεγαλύτερων ελλειμμάτων, υψηλών ενεργειακών τιμών και διευρυμένων επενδυτικών αναγκών δημιουργεί ένα εξαιρετικά απαιτητικό μείγμα για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι, από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόλις πέντε εμφανίζουν πλεονάσματα. Σε αυτές περιλαμβάνεται η Δανία, καθώς και τέσσερις χώρες που είχαν ενταχθεί σε προγράμματα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου την προηγούμενη δεκαετία.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τις αγορές ομολόγων
Ιδιαίτερο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη και στις επιπτώσεις της στην οικονομία. Ο υπουργός αναφέρθηκε στην ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται εργαλεία και εταιρείες όπως το ChatGPT, η Anthropic, η Microsoft, η Amazon και η Google.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνολογική επανάσταση δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγικότητα ή την αγορά εργασίας, αλλά και τη χρηματοδότηση. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ανταγωνίζονται πλέον τα κράτη για την άντληση κεφαλαίων, γεγονός που μπορεί να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στις αποδόσεις των ομολόγων.
Στο παρελθόν, πολλές από αυτές τις εταιρείες χρηματοδοτούσαν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις τους αξιοποιώντας τα πολύ μεγάλα ταμειακά διαθέσιμα που είχαν συσσωρεύσει. Καθώς οι επενδυτικές ανάγκες τους αυξάνονται, προσφεύγουν περισσότερο στις αγορές, διεκδικώντας κεφάλαια που μέχρι πρότινος κατευθύνονταν κυρίως στη χρηματοδότηση κρατών και άλλων επιχειρήσεων.
Ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι οι διαφορές στις αποδόσεις των ομολόγων αποτελούν σήμερα ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τη Γαλλία. Οι αποκλίσεις αυτές δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τη δημοσιονομική κατάσταση κάθε χώρας, αλλά επηρεάζονται και από τις ευρύτερες αλλαγές στη διεθνή οικονομία και στον ανταγωνισμό για χρηματοδότηση.
Πιερρακάκης για τη Γαλλία: «Η βία δεν είναι ποτέ ανεκτή»
Αναφερόμενος στις διαδηλώσεις και στα επεισόδια που σημειώνονται στη Γαλλία, ο υπουργός ήταν απόλυτος: «Η βία δεν είναι ποτέ ανεκτή. Τελεία και παύλα». Όπως υπογράμμισε, η καταδίκη της βίας δεν μπορεί να εξαρτάται από πολιτικές προτιμήσεις ή από το ποιο κόμμα βρίσκεται στην κυβέρνηση.
Στη συνέχεια, τόνισε ότι οι πολίτες αξιολογούν τελικά κάθε πολιτική ηγεσία από τα αποτελέσματα που παράγει στην καθημερινότητά τους. Η αποτελεσματικότητα στην υγεία, στην εκπαίδευση, στα δημόσια οικονομικά και στη λειτουργία του κράτους είναι, όπως είπε, το βασικό κριτήριο με το οποίο κρίνονται οι κυβερνήσεις.
Ο ίδιος σημείωσε ότι έχει βιώσει αυτή την πίεση και από προηγούμενες θέσεις ευθύνης, επισημαίνοντας πως οι πολίτες ενδιαφέρονται πρωτίστως για το αν οι πολιτικές αποφάσεις μετατρέπονται σε απτά αποτελέσματα.
Τζουλιάνο ντα Έμπολι: Η Ελλάδα αποτελεί ελπιδοφόρο παράδειγμα
Από την πλευρά του, ο Τζουλιάνο ντα Έμπολι δήλωσε αισιόδοξος, παρά τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Όπως ανέφερε, σημαντικό τμήμα του ευρωπαϊκού εκλογικού σώματος φαίνεται να στηρίζει μια κατεύθυνση που δίνει έμφαση στη σταθερότητα, στην αποτελεσματικότητα και στην υπεράσπιση των ευρωπαϊκών δημοκρατικών θεσμών.
Ο συγγραφέας υποστήριξε ότι πολλοί Ευρωπαίοι περιμένουν από τους πολιτικούς ηγέτες να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο και να υπερασπιστούν αυτή την πορεία. Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε την ελληνική πολιτική ηγεσία και κυβέρνηση ένα από τα ελπιδοφόρα ευρωπαϊκά παραδείγματα.
Η συζήτηση ανέδειξε, έτσι, τις πολλαπλές πιέσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη: από τις αγορές ομολόγων και το υψηλό κόστος δανεισμού έως την άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και την κοινωνική συνοχή. Το μήνυμα του Κυριάκου Πιερρακάκη για τη Γαλλία ήταν σαφές, ενώ οι αναφορές του στην αγορά ομολόγων υπογράμμισαν ότι η δημοσιονομική υπευθυνότητα και η αποτελεσματική διακυβέρνηση παραμένουν κρίσιμες για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών.
