Ο Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρντο, ο άνθρωπος που θεωρείται ένας από τους αρχιτέκτονες της σύγχρονης διακίνησης ναρκωτικών στο Μεξικό, πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 80 ετών. Γνωστός ως «το αφεντικό των αφεντικών» και «ο Νονός», ο διαβόητος βαρόνος των ναρκωτικών άφησε την τελευταία του πνοή σε νοσοκομείο της πολιτείας Χαλίσκο, όπου είχε μεταφερθεί από τη φυλακή δύο ημέρες νωρίτερα.
Ο θάνατός του ανακοινώθηκε από τις μεξικανικές αρχές και σηματοδοτεί το τέλος της ζωής μιας από τις πλέον αμφιλεγόμενες και επιδραστικές προσωπικότητες στην ιστορία του οργανωμένου εγκλήματος στη Λατινική Αμερική. Ο Φέλιξ Γκαγιάρντο, πρώην αστυνομικός, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία ενός δικτύου συνεργασιών ανάμεσα σε μεξικανικές και κολομβιανές οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών.
Ο «Νονός» των μεξικανικών καρτέλ
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Ασφαλείας της πολιτείας Χαλίσκο, ο θάνατος του Φέλιξ Γκαγιάρντο επήλθε στις 15 Νοεμβρίου, έπειτα από «πολλαπλή οργανική ανεπάρκεια». Ο 80χρονος νοσηλευόταν υπό ιατρική παρακολούθηση, με την πρόγνωση να χαρακτηρίζεται επιφυλακτική.
Η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, μεταξύ των οποίων υπέρταση, διαβήτη και κώφωση. Το 2022, ο τότε πρόεδρος του Μεξικού, Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ, είχε δηλώσει δημοσίως ότι η υγεία του κρατούμενου ήταν «σε πολύ κακή κατάσταση».
Ο Φέλιξ Γκαγιάρντο είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο από τις φυλακές, όπου κρατούνταν για δεκαετίες. Παρά την επιβαρυμένη υγεία του, παρέμενε κρατούμενος από το 1989, εκτίοντας ποινή κάθειρξης 40 ετών.
Η δημιουργία του καρτέλ της Γκουανταλαχάρα
Ο Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρντο ήταν ένας από τους ιδρυτές του καρτέλ της Γκουανταλαχάρα, μιας οργάνωσης που θεωρείται πρόδρομος αρκετών από τα ισχυρότερα εγκληματικά δίκτυα του Μεξικού. Υπό την ηγεσία του, η οργάνωση επιχείρησε να ενοποιήσει διαφορετικές ομάδες διακινητών, δημιουργώντας ένα πιο οργανωμένο και αποτελεσματικό σύστημα διακίνησης.
Το καρτέλ της Γκουανταλαχάρα απέκτησε ισχυρές διασυνδέσεις με Κολομβιανούς διακινητές, γεγονός που ενίσχυσε σημαντικά τη μεταφορά ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συνεργασία αυτή συνέβαλε στη διαμόρφωση των διαδρομών και των μηχανισμών που αργότερα θα χρησιμοποιούσαν τα μεγάλα μεξικανικά καρτέλ.
Μετά τη διάλυση του καρτέλ της Γκουανταλαχάρα, από το δίκτυό του προέκυψαν άλλες ισχυρές εγκληματικές οργανώσεις. Ανάμεσά τους ήταν το καρτέλ της Σιναλόα, το οποίο εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών παγκοσμίως. Για τον λόγο αυτό, ο Φέλιξ Γκαγιάρντο θεωρείται από πολλούς αναλυτές ο άνθρωπος που έθεσε τα θεμέλια για τη σύγχρονη δομή των μεξικανικών καρτέλ.
Η καταδίκη και η παραμονή στη φυλακή
Ο Φέλιξ Γκαγιάρντο συνελήφθη και φυλακίστηκε το 1989. Η σύλληψή του συνδέθηκε με την υπόθεση της δολοφονίας του Αμερικανού πράκτορα της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ, Ενρίκε «Κίκι» Καμαρένα, μια υπόθεση που προκάλεσε σοβαρή ένταση στις σχέσεις Μεξικού και Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρά την πολυετή κράτησή του, το όνομά του εξακολούθησε να έχει βαρύτητα στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος. Η δράση του είχε προηγηθεί της εποχής των μεγάλων, ανταγωνιστικών καρτέλ και συνέβαλε στη μετάβαση από μικρότερες, τοπικές ομάδες σε πιο σύνθετες και διεθνώς διασυνδεδεμένες εγκληματικές οργανώσεις.
Τα τελευταία χρόνια, δικαστήριο είχε αποφασίσει να τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό, λαμβάνοντας υπόψη την προχωρημένη ηλικία και την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του. Ωστόσο, η μεταφορά του καθυστέρησε εξαιτίας τεχνικών προβλημάτων με τη συσκευή ηλεκτρονικής επιτήρησης που επρόκειτο να τοποθετηθεί στον αστράγαλό του.
Ο θάνατος του Φέλιξ Γκαγιάρντο κλείνει έναν από τους πιο σκοτεινούς κύκλους στην ιστορία των μεξικανικών καρτέλ. Ωστόσο, η κληρονομιά του «Νονού» παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με τη δημιουργία των εγκληματικών δομών που συνεχίζουν να επηρεάζουν το Μεξικό, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη διεθνή διακίνηση ναρκωτικών.



