Τη δωρεάν αξιοποίηση του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» από πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις, τον έλεγχο της ηλικίας των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τις ίδιες τις πλατφόρμες από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς και τις αλλαγές στις εξετάσεις οδήγησης και την ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών παρουσίασε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Χωρίς Φίλτρο» του ΕΡΤnews.
Τη σημασία της ανάπτυξης υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα, αλλά και τις παρεμβάσεις που προωθούνται για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, την ψηφιοποίηση των εξετάσεων οδήγησης και την ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών ανέδειξε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ο οποίος θα μπορεί να υποστηρίξει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία, την Πολιτική Προστασία, το περιβάλλον και τον πολιτισμό. Παράλληλα, έδωσε έμφαση στη διατήρηση των δεδομένων σε ελληνικό και ευρωπαϊκό έδαφος, συνδέοντας την επιλογή αυτή με την ασφάλεια και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Σε ό,τι αφορά την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε ότι οι ίδιες οι πλατφόρμες θα έχουν την ευθύνη να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών και να μην παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Το μέτρο, όπως περιέγραψε, προβλέπεται να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027, στο πλαίσιο που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις ψηφιακές υπηρεσίες.
«Δαίδαλος»: Δωρεάν πρόσβαση για έρευνα και καινοτομία
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε στις δυνατότητες του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» με αφορμή την έναρξη της διαδικασίας λειτουργίας του, μετά την τελετή εγκαινίων που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα (19/10) στο Λαύριο. Όπως εξήγησε, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε ολοένα και περισσότερους τομείς προϋποθέτει ισχυρές υπολογιστικές υποδομές. «Χώρες οι οποίες σήμερα διαθέτουν τέτοια μηχανήματα έχουν ένα πλεονέκτημα σε σχέση με άλλες χώρες», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης της ελληνικής και της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στις ψηφιακές υποδομές. Ο υπουργός επισήμανε ότι ο «Δαίδαλος» δημιουργήθηκε με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ότι η Ελλάδα αποκτά μια υποδομή η οποία μπορεί να υποστηρίξει τόσο την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης όσο και την εκτέλεση εφαρμογών που βασίζονται σε αυτά. Η εκπαίδευση μοντέλων απαιτεί σημαντική υπολογιστική ισχύ, καθώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης επεξεργάζονται μεγάλους όγκους δεδομένων. Παράλληλα, η λειτουργία των εφαρμογών μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης προϋποθέτει επίσης διαθέσιμους υπολογιστικούς πόρους.
Ο «Δαίδαλος», όπως ανέφερε ο κ. Παπαστεργίου, μπορεί να υποστηρίξει και τα δύο στάδια. Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, ο υπουργός ανέφερε ότι θα απαιτούνταν περίπου ένας μήνας ρυθμίσεων και δοκιμών από την κατασκευάστρια εταιρεία, με στόχο την έναρξη παροχής παραγωγικών υπηρεσιών μέσα στον Δεκέμβριο, βάσει του χρονοδιαγράμματος που παρουσίασε. Στόχος είναι η πρόσβαση στις υπολογιστικές δυνατότητες του «Δαίδαλου» να παρέχεται δωρεάν για τουλάχιστον δύο χρόνια. Με τον τρόπο αυτό, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις θα μπορούν να υλοποιούν έργα τα οποία διαφορετικά θα απαιτούσαν σημαντικούς οικονομικούς πόρους για τη χρήση αντίστοιχων υποδομών. Ο υπουργός ανέφερε ως παραδείγματα την ανάπτυξη μετεωρολογικών μοντέλων από πανεπιστήμια, την έρευνα για ιατρικά ζητήματα μέσω συνεργασιών ερευνητικών κέντρων με νοσοκομεία, καθώς και τη δημιουργία συστημάτων για τη βελτίωση της κυκλοφορίας στην Αθήνα, μέσω της ρύθμισης των φωτεινών σηματοδοτών. «Είναι ακριβό σπορ η τεχνητή νοημοσύνη», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ο υπερυπολογιστής μπορεί να δώσει σε φορείς και επιχειρήσεις τη δυνατότητα να δοκιμάσουν και να αναπτύξουν λύσεις χωρίς το υψηλό κόστος που συνεπάγεται η χρήση αντίστοιχων υποδομών.
Η δωρεάν πρόσβαση αναμένεται να διευκολύνει ιδιαίτερα φορείς που δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες υποδομές ή τους οικονομικούς πόρους για να προχωρήσουν αυτοδύναμα στην εκπαίδευση μοντέλων και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, ο κ. Παπαστεργίου διευκρίνισε ότι οι δυνατότητες του συστήματος υπερβαίνουν τις σημερινές και τις μελλοντικές ανάγκες του Δημοσίου. Το γεγονός αυτό, όπως ανέφερε, δημιουργεί περιθώρια αξιοποίησης του «Δαίδαλου» και από τον ιδιωτικό τομέα, εκτός από τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα.
Έμφαση στην ασφάλεια και την κυριαρχία των δεδομένων
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υπουργός στη διαχείριση των δεδομένων που θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Όπως σημείωσε, η διατήρηση των δεδομένων στην Ελλάδα και την Ευρώπη συνδέεται με την ασφάλεια, τον έλεγχο της επεξεργασίας τους και την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. «Είναι πολύ σημαντικό για τις εταιρείες αυτές, για παράδειγμα για τη φαρμακοβιομηχανία, να ξέρουν πού είναι τα δεδομένα τους», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αντίστοιχη σημασία έχει για τη χώρα η ασφαλής διαχείριση των ανωνυμοποιημένων ιατρικών δεδομένων.
Τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να περιλαμβάνουν πληροφορίες με ιδιαίτερη αξία για επιχειρήσεις, ερευνητικούς φορείς και δημόσιους οργανισμούς. Για τον λόγο αυτό, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η διαχείριση και η αποθήκευσή τους σε υποδομές που βρίσκονται στην Ελλάδα ή στην Ευρώπη ενισχύει τις εγγυήσεις ασφάλειας και προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. Όπως εξήγησε, η εκπαίδευση μοντέλων με ανωνυμοποιημένα ιατρικά δεδομένα θα πρέπει να πραγματοποιείται σε υποδομές που βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος. Με αυτόν τον τρόπο, όπως ανέφερε, ενισχύονται οι δυνατότητες ελέγχου της διαδικασίας και η προστασία των δεδομένων.
Ο κ. Παπαστεργίου παρουσίασε τρεις βασικούς άξονες αξιοποίησης των δυνατοτήτων του «Δαίδαλου» και των σχετικών υποδομών: την υγεία, την Πολιτική Προστασία και το περιβάλλον, καθώς και τον ελληνικό πολιτισμό και τη γλώσσα. Ο πρώτος άξονας αφορά την υγεία. Οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν, όπως ανέφερε, να συμβάλουν στη βελτίωση θεραπειών, στην παρακολούθηση της πορείας ασθενών και στην ανάπτυξη φαρμάκων. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συνεργασία ερευνητικών κέντρων με νοσοκομεία για την αξιοποίηση ιατρικών δεδομένων. Ο δεύτερος άξονας αφορά την Πολιτική Προστασία και το περιβάλλον. Ο υπουργός αναφέρθηκε στη δημιουργία μετεωρολογικών μοντέλων μεγαλύτερης ακρίβειας και στην παραγωγή πιο τοπικών προβλέψεων για φυσικές καταστροφές και αγροτικές δραστηριότητες.
Οι ακριβέστερες προβλέψεις, όπως επισήμανε, μπορούν να έχουν ιδιαίτερη αξία για τους αγρότες, οι οποίοι χρειάζονται εξειδικευμένη πληροφόρηση για τις συνθήκες που επικρατούν στις καλλιέργειές τους. Η επεξεργασία περισσότερων δεδομένων και η παραγωγή τοπικών προβλέψεων μπορούν να υποστηρίξουν τη λήψη αποφάσεων που συνδέονται με την αγροτική δραστηριότητα και την αντιμετώπιση φυσικών κινδύνων. Ο τρίτος άξονας αφορά τον ελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα. Η έμφαση, όπως ανέφερε ο υπουργός, θα δοθεί στη συγκέντρωση και την αξιοποίηση γλωσσικών δεδομένων για τα νέα και τα αρχαία ελληνικά. «Η τεχνολογία σήμερα μιλάει ελληνικά, αλλά η αλήθεια είναι πως το λεξιλόγιό της είναι μάλλον φτωχό σε σχέση με τη δυναμική και το εύρος των ελληνικών», ανέφερε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να ενισχυθεί η παρουσία της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Social media: Οι πλατφόρμες θα ελέγχουν την ηλικία των χρηστών
Στο ζήτημα της απαγόρευσης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών αναφέρθηκε εκτενώς ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Όπως εξήγησε, η ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία θα πρέπει να είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τις ψηφιακές υπηρεσίες και την ψηφιακή αγορά.
Ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να νομοθετήσει αγνοώντας τις κοινές ευρωπαϊκές αρχές που διέπουν την ψηφιακή αγορά. Αναφερόμενος στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία των ανηλίκων, διευκρίνισε ότι οι σχετικές προτάσεις δεν αποτελούν από μόνες τους δεσμευτική ευρωπαϊκή νομοθεσία. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, η κυβέρνηση επιλέγει να προχωρήσει σε εθνικό επίπεδο, εντός των ορίων που επιτρέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, αντί να αναμένει την ολοκλήρωση μιας ενδεχόμενης ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας. Το μέτρο προβλέπει ότι οι πλατφόρμες θα έχουν την ευθύνη να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών και να μην παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Η εφαρμογή του μέτρου τοποθετείται από την 1η Ιανουαρίου 2027. «Οι πλατφόρμες θα πρέπει να βρουν εύλογους τρόπους να ελέγξουν την ηλικία», σημείωσε ο υπουργός, παρομοιάζοντας την υποχρέωσή τους με εκείνη που έχει ένας καταστηματάρχης ή ένας ιδιοκτήτης χώρου διασκέδασης να ελέγχει την ηλικία των πελατών του. Όπως εξήγησε, οι πλατφόρμες θα μπορούν να αξιοποιούν δικούς τους μηχανισμούς ελέγχου. Όταν δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσουν την ηλικία ενός χρήστη, θα υπάρχει η δυνατότητα χρήσης του εργαλείου επαλήθευσης ηλικίας που έχει αναπτύξει η Ελλάδα.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο εργαλείο δεν διαβιβάζει στις πλατφόρμες προσωπικά δεδομένα του χρήστη. Παρέχει μόνο την πληροφορία εάν ένα παιδί είναι πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο των 15 ετών, χωρίς να γνωστοποιεί στις πλατφόρμες περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα του χρήστη. Με βάση τον σχεδιασμό που περιέγραψε, από την 1η Ιανουαρίου 2027 η ευθύνη για τον έλεγχο των λογαριασμών και την επιβεβαίωση της ηλικίας θα μεταφέρεται στις ίδιες τις πλατφόρμες. Η εξέλιξη αυτή, όπως ανέφερε, θα περιορίζει την ανάγκη συνεχούς επιτήρησης από τους γονείς, χωρίς να καταργεί τον ρόλο της οικογένειας. Ο κ. Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η οικογένεια εξακολουθεί να έχει σημαντική ευθύνη στη χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών από τα παιδιά. Κάλεσε τους γονείς να μην παραχωρούν το δικό τους κινητό τηλέφωνο στα παιδιά για τη διαδικασία επαλήθευσης, καθώς αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει την πλατφόρμα σε εσφαλμένη εκτίμηση της ηλικίας του χρήστη.
Η επαλήθευση, όπως περιέγραψε, θα πρέπει να αφορά τον πραγματικό χρήστη της υπηρεσίας και όχι το πρόσωπο στο οποίο ανήκει η συσκευή που χρησιμοποιείται για τη διαδικασία. Για τον λόγο αυτό, ο υπουργός συνέδεσε τη λειτουργία του μέτρου και με την ενημέρωση των γονέων. Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία του παραδείγματος που δίνουν οι ίδιοι οι γονείς ως προς τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. «Τα παιδιά μας θέλουν επικοινωνία, επαφή. Ας αφήσουμε κι εμείς λίγο το κινητό μας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο υπουργός αναγνώρισε ότι η εφαρμογή του μέτρου δεν θα είναι εύκολη και ότι δεν θα επιφέρει άμεσα καθολική συμμόρφωση. Επικαλέστηκε, ωστόσο, την εμπειρία της Αυστραλίας, σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με όσα ανέφερε, τρία στα δέκα παιδιά εγκατέλειψαν τους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η αναφορά στην Αυστραλία έγινε στο πλαίσιο της συζήτησης για την πρακτική εφαρμογή περιορισμών ηλικίας και για το ενδεχόμενο μέρος των ανηλίκων να αποχωρήσει από τις πλατφόρμες όταν οι σχετικοί έλεγχοι καταστούν υποχρεωτικοί.
Κάμερες στις εξετάσεις οδήγησης και αλλαγές στην έκδοση διπλωμάτων
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε και στις αλλαγές που προωθούνται σε συνεργασία με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών. Οι παρεμβάσεις αφορούν την απόκτηση διπλώματος οδήγησης, την παρακολούθηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, τη διεξαγωγή των εξετάσεων και την ταξινόμηση νέων οχημάτων. Η πρώτη παρέμβαση αφορά την αναμόρφωση της εκπαιδευτικής και αδειοδοτικής διαδικασίας για τους νέους οδηγούς. Στόχος είναι η καλύτερη παρακολούθηση της παρουσίας των υποψήφιων οδηγών στα υποχρεωτικά μαθήματα και η αποτελεσματικότερη επιβεβαίωση της συμμετοχής τους στην απαιτούμενη εκπαίδευση. Όπως εξήγησε ο υπουργός, το νέο σύστημα θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη επιβεβαίωση της συμμετοχής των υποψηφίων οδηγών στην εκπαίδευση. Παράλληλα, προβλέπεται η χρήση καμερών στα οχήματα και στους χώρους διεξαγωγής των εξετάσεων.
Η χρήση των καμερών εντάσσεται στην προσπάθεια περιορισμού φαινομένων παρατυπιών που έχουν καταγραφεί στο παρελθόν κατά τη διαδικασία των εξετάσεων. Οι κάμερες θα χρησιμοποιούνται τόσο στα οχήματα όσο και στους χώρους όπου πραγματοποιούνται οι εξετάσεις, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε ο υπουργός. Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τη δημιουργία ενιαίου συστήματος ταξινόμησης των νέων αυτοκινήτων, καθώς και την έκδοση πινακίδων κυκλοφορίας. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν καθυστερήσεις και προβλήματα που έχουν παρουσιαστεί στη διαδικασία ταξινόμησης και έκδοσης πινακίδων. Η συνεργασία για τις συγκεκριμένες αλλαγές υλοποιείται μεταξύ του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας. Οι παρεμβάσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ψηφιοποίησης διαδικασιών που αφορούν τους υποψήφιους οδηγούς και τους ιδιοκτήτες νέων οχημάτων. Η παρακολούθηση της εκπαίδευσης, η διεξαγωγή των εξετάσεων, η ταξινόμηση και η έκδοση πινακίδων αποτελούν διαφορετικά στάδια, για τα οποία προβλέπεται η δημιουργία ενιαίων και περισσότερο οργανωμένων διαδικασιών.
Οπτικές ίνες: Κανόνες για τα δίκτυα στις πολυκατοικίες και στους δρόμους
Στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο για τις οπτικές ίνες αναφέρθηκε ο υπουργός, απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με την εγκατάσταση πολλαπλών δικτύων στο ίδιο κτίριο και τις αντιδράσεις ενοίκων για πιθανές φθορές σε κοινόχρηστους χώρους. Όπως είπε, η νομοθετική πρωτοβουλία αποσκοπεί στην καλύτερη οργάνωση της ανάπτυξης των δικτύων τόσο στους δρόμους όσο και στις πολυκατοικίες. Το πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τα προβλήματα που έχουν ανακύψει από τις εργασίες εγκατάστασης, καθώς και την ανάγκη συντονισμού μεταξύ των παρόχων. «Δεν είμαστε σε εποχές πριν από δέκα χρόνια που έπρεπε να δώσουμε κίνητρα για να αναπτυχθούν τα δίκτυα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι πλέον χρειάζεται ένα σαφέστερο πλαίσιο για την οργάνωση των υποδομών. Η συζήτηση αφορά τόσο τον τρόπο με τον οποίο εγκαθίστανται τα δίκτυα στους κοινόχρηστους χώρους των πολυκατοικιών όσο και την ανάπτυξη των υποδομών στους δρόμους. Οι εργασίες εγκατάστασης έχουν προκαλέσει αντιδράσεις ενοίκων, οι οποίοι έχουν θέσει ζητήματα σχετικά με πιθανές φθορές και την κατάσταση των κοινόχρηστων σημείων των κτιρίων. Ιδιαίτερη σημασία έδωσε ο υπουργός στον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλίζεται η πρόσβαση διαφορετικών παρόχων στις υποδομές που έχουν ήδη εγκατασταθεί σε μια πολυκατοικία.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε, ο πρώτος πάροχος που εγκαθιστά δίκτυο σε ένα κτίριο θα πρέπει να παρέχει πρόσβαση και στους υπόλοιπους παρόχους. Με αυτόν τον τρόπο, οι ένοικοι θα διατηρούν τη δυνατότητα επιλογής υπηρεσιών και δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από τον πάροχο που πραγματοποίησε πρώτος την εγκατάσταση. Η πρόβλεψη αφορά την αξιοποίηση των υποδομών που υπάρχουν ήδη σε ένα κτίριο και τη δυνατότητα περισσότερων παρόχων να προσφέρουν υπηρεσίες μέσω αυτών. Το ζήτημα της πρόσβασης συνδέεται με την ανάγκη να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες εργασίες εγκατάστασης και οι αντίστοιχες παρεμβάσεις στους κοινόχρηστους χώρους.
Ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε ότι η δημόσια διαβούλευση θα αξιοποιηθεί για την εξέταση των προτάσεων της αγοράς και των τεχνικών ζητημάτων που έχουν τεθεί. Στόχος είναι η κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή το επόμενο διάστημα. Η παρέμβαση επιδιώκει να διαμορφώσει σαφέστερους κανόνες για ένα πεδίο που μέχρι σήμερα παραμένει σε σημαντικό βαθμό αρρύθμιστο. Το υπό διαβούλευση πλαίσιο θα αφορά την ανάπτυξη των δικτύων στους δρόμους, την εγκατάσταση στις πολυκατοικίες, την πρόσβαση των παρόχων στις υφιστάμενες υποδομές και τη διαχείριση των τεχνικών ζητημάτων που προκύπτουν κατά τις εργασίες.
