Σύσταση για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της αστεγίας και του στεγαστικού αποκλεισμού ενέκρινε σήμερα το Συμβούλιο της ΕΕ, στη σύνοδο των υπουργών Απασχόλησης και Κοινωνικής Πολιτικής (EPSCO), στο Λουξεμβούργο. Το κείμενο συνδυάζει την έκτακτη στήριξη με μακροπρόθεσμες λύσεις, ώστε οι άνθρωποι που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση να έχουν πρόσβαση σε επαρκή και ασφαλή κατοικία.
Τα κράτη μέλη καλούνται να εφαρμόσουν μια προσωποκεντρική προσέγγιση με προτεραιότητα στη στέγαση. Αυτή περιλαμβάνει ισχυρότερα εργαλεία για τον εντοπισμό και τη στήριξη όσων κινδυνεύουν να μείνουν άστεγοι, απλούστερη πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες και αύξηση της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής κατοικίας.
Η σύσταση εντάσσεται στις προσπάθειες της Ένωσης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και είχε προαναγγελθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για Προσιτή Στέγαση.
Ο υπουργός Στέγασης, Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Τζέιμς Μπράουν, η χώρα του οποίου ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου έως το τέλος του έτους, δήλωσε ότι «όλοι αξίζουν ένα ασφαλές και σταθερό σπίτι». Όπως ανέφερε, η σύσταση δίνει στα κράτη μέλη «ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για την πρόληψη της αστεγίας, τη στήριξη όσων βρίσκονται χωρίς σπίτι και την πρόσβαση σε ασφαλή, μακροχρόνια στέγη», ενώ υπογράμμισε ότι με έγκαιρη δράση και με τις ατομικές ανάγκες στο επίκεντρο των πολιτικών «μπορούμε να κάνουμε πραγματική διαφορά στη ζωή των ανθρώπων».
Ο στεγαστικός αποκλεισμός, όπως τον περιγράφει το Συμβούλιο, είναι ευρεία κατηγορία. Αφορά όχι μόνο όσους ζουν χωρίς στέγη, αλλά και όσους έχουν μεν στέγη, ακατάλληλη όμως, χωρίς βασικές παροχές όπως τουαλέτα, ή επισφαλή, για παράδειγμα λόγω απειλής έξωσης ή ενδοοικογενειακής βίας.
Η σύσταση καλεί τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν εθνικά και περιφερειακά στρατηγικά πλαίσια κατά του στεγαστικού αποκλεισμού και της αστεγίας ή να ενισχύσουν όσα ήδη διαθέτουν, με χρονικά προσδιορισμένους, εφικτούς και μετρήσιμους στόχους. Προβλέπει επίσης έγκαιρο εντοπισμό των νοικοκυριών που κινδυνεύουν, μεταξύ άλλων με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως συμβουλευτική για χρέη, διασφαλίσεις έναντι αναγκαστικών εξώσεων, έκτακτη ενίσχυση για το ενοίκιο και διαμεσολάβηση.
Τα κράτη μέλη δεσμεύονται ακόμη ότι κανένα παιδί δεν θα στερείται επαρκούς στέγης και ότι τα παιδιά και οι νέοι που αποχωρούν από ιδρύματα ή από την αναδοχή θα έχουν πρόσβαση σε στέγη και υποστήριξη.
Για όσους ήδη ζουν την αστεγία, το Συμβούλιο προκρίνει ενιαίο σημείο εξυπηρέτησης, μέσω του οποίου θα παραπέμπονται έγκαιρα και με απλές διαδικασίες στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, στην κοινωνική πρόνοια και στις κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες. Επίσης, ζητά εξατομικευμένα σχέδια στήριξης, με βάση ατομική αξιολόγηση, και διεπιστημονικές ομάδες στην κοινότητα, με επαγγελματίες υγείας και φροντίδας, κοινωνικούς λειτουργούς και τράπεζες τροφίμων.
Αναγνωρίζοντας πως η έλλειψη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας επιδεινώνει το πρόβλημα, η σύσταση προτείνει δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις σε νέες και ανακαινισμένες κατοικίες, καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος και στήριξη εναλλακτικών και μη κερδοσκοπικών μοντέλων στέγασης.
Σημειώνεται ότι, η σύσταση δεν είναι νομικά δεσμευτική, καθώς οι συστάσεις δεν έχουν δεσμευτική ισχύ σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της ΕΕ. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενημερώνουν την Επιτροπή ανά πενταετία για την αποτελεσματικότητα των στρατηγικών τους, και η Επιτροπή θα αξιολογήσει την πρόοδο και θα υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο πέντε χρόνια μετά την έγκριση.
Η αστεγία, η πιο ακραία και ορατή μορφή φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, εκτιμάται ότι πλήττει περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους στην ΕΕ. Από το 2013 έως το 2024 οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν ονομαστικά πάνω από 60% στο σύνολο της Ένωσης, ταχύτερα από τα εισοδήματα των νοικοκυριών, ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη η μέση αύξηση ξεπέρασε το 220%.
Η σύσταση είχε αναγγελθεί τον Δεκέμβριο του 2025 με το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για Προσιτή Στέγαση, την πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική σε επίπεδο ΕΕ για τη στεγαστική κρίση, και η πρόταση της Επιτροπής δημοσιεύθηκε στις 6 Μαΐου 2026 ως μέρος της πρώτης Στρατηγικής της ΕΕ κατά της Φτώχειας. Στο τελικό κείμενο η αστεγία προστέθηκε ρητά στον τίτλο, ικανοποιώντας εν μέρει αίτημα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εθνικών Οργανώσεων που Εργάζονται με τους Άστεγους (FEANTSA). Η οργάνωση είχε προειδοποιήσει ότι η ευρύτερη έννοια του στεγαστικού αποκλεισμού μπορεί να αποδυναμώσει την προσοχή στην αστεγία, ενώ είχε κρίνει υπερβολικά αραιή την πενταετή περιοδικότητα των αναφορών, η οποία τελικά διατηρήθηκε.
