Περισσότεροι από 1.000 Ισραηλινοί σκηνοθέτες και επαγγελματίες του κινηματογράφου υπέγραψαν ψήφισμα συμπαράστασης στους δημιουργούς του ντοκιμαντέρ «NAZA», Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ. Η πρωτοβουλία εκφράζει την έντονη αντίθεση σημαντικού μέρους της ισραηλινής κινηματογραφικής κοινότητας στις επιθέσεις που δέχθηκαν οι δύο δημιουργοί μετά την παρουσίαση της ταινίας.
Το ερευνητικό ντοκιμαντέρ εξετάζει τις συνέπειες των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, εστιάζοντας στους άμαχους που έχασαν τη ζωή τους και στους μηχανισμούς που, σύμφωνα με την έρευνα των δημιουργών, συνδέονται με τις στοχευμένες δολοφονίες Παλαιστινίων. Η ταινία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ, καθώς αμφισβητεί την επίσημη αφήγηση για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και θέτει κρίσιμα ερωτήματα για την ευθύνη, τη λογοδοσία και τη χρήση της στρατιωτικής ισχύος.
Οι υπογραφές υπέρ των δημιουργών του «NAZA»
Το ψήφισμα υπογράφουν εξέχοντες Ισραηλινοί σκηνοθέτες, μεταξύ των οποίων οι Άρι Φόλμαν, Σλόμι Ελκαμπέτζ, Ραν Ταλ και Μίχαλ Αβιάντ. Οι υπογράφοντες καταγγέλλουν μια «άνευ προηγουμένου δυσφημιστική εκστρατεία» εναντίον του Γιουβάλ Άμπραχαμ και της Ρέιτσελ Σορ, προειδοποιώντας ότι η απόσταση ανάμεσα στη δημόσια στοχοποίηση και στις απειλές κατά της ζωής τους γίνεται ολοένα μικρότερη.
«Εμείς, οι σκηνοθέτες, καλούμε όλους όσοι εξακολουθούν να αγωνίζονται για την ελευθερία της έκφρασης και της δημιουργίας να συμμετάσχουν μαζί μας στην έκφραση υποστήριξης και αλληλεγγύης με τη Ρέιτσελ Σορ και τον Γιουβάλ Άμπραχαμ», αναφέρει χαρακτηριστικά το κείμενο.
Οι δημιουργοί που υπέγραψαν το ψήφισμα υπογραμμίζουν ότι η τέχνη και η δημοσιογραφία έχουν καθήκον να αντανακλούν την κοινωνία και να ανοίγουν χώρο για διάλογο, ακόμη και όταν πραγματεύονται γεγονότα που προκαλούν δυσφορία ή αμφισβητούν κυρίαρχες αντιλήψεις. Όπως σημειώνουν, ο ρόλος τους δεν είναι να αναπαράγουν άκριτα την επίσημη θέση, αλλά να θέτουν ερωτήματα και να παρουσιάζουν πλευρές της πραγματικότητας που συχνά αποσιωπώνται.
Το περιεχόμενο και η διάκριση στη Βενετία
Το «NAZA» βασίζεται σε μαρτυρίες 24 Ισραηλινών στρατιωτών και αξιωματικών των μυστικών υπηρεσιών. Μέσα από τις καταθέσεις τους, η ταινία επιχειρεί να φωτίσει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται στρατιωτικές αποφάσεις, τη λειτουργία των συστημάτων στοχοποίησης και τις συνέπειες που έχουν αυτές οι πρακτικές για τον άμαχο πληθυσμό στη Γάζα.
Η ταινία απέσπασε το ειδικό βραβείο της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, γεγονός που ενίσχυσε τη διεθνή προσοχή γύρω από το έργο και τους δημιουργούς του. Η διάκριση θεωρήθηκε σημαντική αναγνώριση για ένα ντοκιμαντέρ με ιδιαίτερα ευαίσθητο και πολιτικά φορτισμένο θέμα, αλλά ταυτόχρονα πυροδότησε νέες αντιδράσεις στο Ισραήλ.
Σύμφωνα με τη Haaretz, μετά την επιτυχία της ταινίας στη Βενετία, ο υπουργός Πολιτισμού του Ισραήλ, Μίκι Ζόχαρ, ζήτησε από το υπουργείο Εσωτερικών να εξετάσει το ενδεχόμενο ανάκλησης της υπηκοότητας των δύο δημιουργών. Ο ίδιος χαρακτήρισε το ντοκιμαντέρ «απεχθές» και υποστήριξε ότι συνιστά «προδοσία».
Αντιπαράθεση για την ελευθερία της έκφρασης
Οι δηλώσεις του υπουργού προκάλεσαν έντονη συζήτηση σχετικά με τα όρια της καλλιτεχνικής και δημοσιογραφικής έκφρασης σε καιρό πολέμου. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ταινία δυσφημεί το Ισραήλ και παρουσιάζει μονομερώς τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα. Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του «NAZA» θεωρούν ότι η απειλή κυρώσεων εναντίον των δημιουργών αποτελεί επικίνδυνο προηγούμενο και πλήγμα για την ελευθερία του λόγου.
Το ψήφισμα των κινηματογραφιστών επισημαίνει ότι η καλλιτεχνική δημιουργία και η δημοσιογραφική έρευνα οφείλουν να λειτουργούν ως εργαλεία κοινωνικού ελέγχου. «Ο κεντρικός ρόλος της τέχνης και της δημοσιογραφίας είναι να αντικατοπτρίζουν την κοινωνία στην οποία υπάρχουν, να δημιουργούν έναν διάλογο και μια συζήτηση χωρίς υποθέσεις, ακόμη και όταν η πραγματικότητα είναι δύσκολη», αναφέρεται στο κείμενο.
