Η μαζική εκστρατεία απελάσεων που εφαρμόζει το Πακιστάν έχει εγκλωβίσει χιλιάδες Αφγανούς πρόσφυγες σε ένα καθεστώς απόλυτου τρόμου, αναγκάζοντάς τους να ζουν κρυμμένοι. Μετά την επικράτηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, χιλιάδες άνθρωποι κατέφυγαν στο γειτονικό Πακιστάν αναζητώντας ασφάλεια. Ωστόσο, η ενεργοποίηση του «Σχεδίου Επαναπατρισμού Παράνομων Ξένων» (IFRP) από τις πακιστανικές αρχές το 2023, έχει μετατρέψει την καθημερινότητά τους σε έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης μακριά από τα βλέμματα της αστυνομίας.
Όταν οι Ταλιμπάν κατέλαβαν την εξουσία στο Αφγανιστάν το 2021, χιλιάδες Αφγανοί, φοβούμενοι για τη ζωή τους, κατέφυγαν στο γειτονικό Πακιστάν.
Πέντε χρόνια αργότερα, χιλιάδες από αυτούς παραμένουν στο Πακιστάν, περιμένοντας επανεγκατάσταση σε τρίτες χώρες, συχνά ζώντας κρυμμένοι για να αποφύγουν την απέλαση πίσω στην πατρίδα τους.
Ανάμεσα τους δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και άτομα που υπηρέτησαν στην εκδιωχθείσα αφγανική κυβέρνηση και στις υπηρεσίες ασφαλείας και πληροφοριών της.
Πολλοί φοβούνται αντίποινα από τους Ταλιμπάν, οι οποίοι έχουν κατηγορηθεί για εξωδικαστικές εκτελέσεις και βασανιστήρια πρώην αντιπάλων.
Το Ισλαμαμπάντ έχει απελάσει βίαια χιλιάδες Αφγανούς τα τελευταία χρόνια, ενώ περισσότεροι από 2,6 εκατομμύρια Αφγανοί έχουν επιστρέψει στο Αφγανιστάν από το Πακιστάν από την έναρξη μιας εκστρατείας απελάσεων το 2023, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη.
Αντιμέτωποι με φυλάκιση, ακόμη και εκτέλεση από τους Ταλιμπάν, εάν επιστρέψουν στο Αφγανιστάν – Κρύβονται σε πάρκα και αυλές νοσοκομείων
Μεταξύ των δεκάδων χιλιάδων Αφγανών που διατρέχουν κίνδυνο και παραμένουν στο Πακιστάν είναι ένας πρώην αξιωματικός του Αφγανικού Εθνικού Στρατού.
Ο πρώην αξιωματικός είπε ότι έχει συλληφθεί και απελαθεί δύο φορές από την πακιστανική αστυνομία τα τελευταία δύο χρόνια. Και στις δύο περιπτώσεις, δωροδόκησε πακιστανούς συνοριοφύλακες για να του επιτρέψουν να εισέλθει ξανά στη χώρα.
Πολλοί Aφγανοί στο Πακιστάν των οποίων η βίζα τους έχει λήξει αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην ανανέωση των εγγράφων τους. Λίγοι έχουν δικαιώματα στο Πακιστάν, όπου δεν μπορούν να εργαστούν, να σπουδάσουν ή ακόμα και να νοικιάσουν ακίνητα.
«Ήμουν απλώς τυχερός που απέφυγα τους Ταλιμπάν», είπε ο 30χρονος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για λόγους ασφαλείας. Είπε ότι η ισλαμιστική μαχητική ομάδα συχνά ελέγχει τους Αφγανούς που επιστρέφουν στη χώρα στα σύνορα για να αναγνωρίσει πρώην μαχητές. Αν τον έπιαναν, είπε, θα φυλακίζονταν ή θα τον εκτελούσαν.
Η μισή οικογένειά του βρίσκεται στον Καναδά από το 2021, ενώ η υπόλοιπη συνεχίζει να ζει στο Αφγανιστάν. Η αίτησή του να μετακομίσει στον Καναδά απορρίφθηκε και τώρα περιμένει μετεγκατάσταση στην Αυστραλία.
Ο άνδρας, ο οποίος δεν είπε πού ζει στο Πακιστάν, είπε ότι προσπαθεί να κρατάει χαμηλό προφίλ και βγαίνει μόνο όταν είναι απαραίτητο.
«Έχουμε σταματήσει να φοράμε τα παραδοσιακά αφγανικά μας ρούχα δημόσια», είπε, αναφερόμενος στην αφγανική κοινότητα. «Δεν μιλάμε σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε και δεν πηγαίνουμε σε εστιατόρια – όλα αυτά από φόβο μήπως συλληφθεί από την τοπική αστυνομία».
Μια Αφγανή ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών ζει με τους δύο αδελφούς της σε μια απομακρυσμένη περιοχή έξω από την Ισλαμαμπάντ για να αποφύγει την αστυνομία μετά τη λήξη των θεωρήσεών τους.
«Η ζωή είναι πολύ δύσκολη και αποφεύγουμε ακόμη και να πάμε στον γιατρό ή στο νοσοκομείο», είπε υπό τον όρο της ανωνυμίας, «επειδή μπορεί να μας καταγγείλουν στην αστυνομία».
Η ακτιβίστρια είπε ότι φοβάται να επιστρέψει στο Αφγανιστάν, όπου οι Ταλιμπάν έχουν εγκαθιδρύσει ένα από τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα στον κόσμο, αρνούμενη σε πολλούς Αφγανούς τα βασικά τους δικαιώματα, ιδίως στις γυναίκες.
Η ριζοσπαστική ομάδα έχει περιορίσει σοβαρά τις δημόσιες εμφανίσεις γυναικών και κοριτσιών, την ελευθερία κινήσεών τους και το δικαίωμά τους στην εργασία και τις σπουδές, ουσιαστικά περιορίζοντας τις γυναίκες από τη δημόσια ζωή.
Μια άλλη Αφγανή ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων εγκατέλειψε το Αφγανιστάν λίγο μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν. Είπε ότι ο πατέρας της, μηχανικός, σκοτώθηκε από τους Ταλιμπάν επειδή είχε εργαστεί για την προηγούμενη αφγανική κυβέρνηση.
«Περνάμε την ημέρα σε δημόσια πάρκα ή μερικές φορές σε αυλές νοσοκομείων από φόβο επιδρομών κατά τη διάρκεια της ημέρας στο ενοικιαζόμενο διαμέρισμά μας», είπε, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η ακτιβίστρια είπε ότι πριν από έξι μήνες, η αστυνομία έκανε έφοδο στο ενοικιαζόμενο διαμέρισμά της για δεύτερη φορά και συνέλαβε αυτήν και τις τρεις αδερφές της επειδή δεν είχαν έγκυρες βίζες. Η γυναίκα είπε ότι απέφυγε την απέλαση αφού πλήρωσε δωροδοκία, αλλά οι τρεις αδερφές της απελάθηκαν βίαια.
«Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ζεις στο Πακιστάν και είναι δύσκολο για μια τρίτη χώρα να σε δεχτεί». Όπου κι αν κοιτάξουμε, η κατάσταση φαίνεται ζοφερή» τόνισε.
Το Πακιστάν λέει ότι οι ευάλωτοι Αφγανοί εξαιρούνται από την απέλαση για ανθρωπιστικούς λόγους. Το Υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν δήλωσε στις 30 Αυγούστου ότι 16.000 Αφγανοί που διατρέχουν κίνδυνο επωφελούνται από αυτήν την εξαίρεση.
Ωστόσο, ο ΟΗΕ εκτιμά ότι ο αριθμός των ευάλωτων Αφγανών είναι σημαντικά υψηλότερος.
Περισσότεροι από 74.000 Αφγανοί που ζουν στο Πακιστάν αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους εάν επιστρέψουν στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με τον Qaiser Khan Afridi, εκπρόσωπο της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στο Πακιστάν.
«Αυτό σημαίνει ότι πολλά άτομα που μπορεί να διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο δεν έχουν ακόμη ταυτοποιηθεί ή συμπεριληφθεί σε καμία κυβερνητική λίστα», δήλωσε ο Afridi. «Κάποιοι μπορεί να κρύβονται επειδή φοβούνται να βγουν έξω».
Ο Afridi υπογράμμισε ότι ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι στους Αφγανούς που έχουν λάβει εξαιρέσεις δεν παρέχονται με συνέπεια έγγραφα που να επιβεβαιώνουν το καθεστώς προστασίας τους.
Επίσης τόνισε, «ως αποτέλεσμα, οι τοπικές αρχές ενδέχεται να μην είναι σε θέση να προσδιορίσουν ποιος εξαιρείται, αφήνοντας ορισμένους ανθρώπους σε συνεχή κίνδυνο σύλληψης, αναγκαστικής επιστροφής, κακοποίησης ή απώλειας πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες», σύμφωνα με το REL.
