Φανταστείτε ένα smartwatch που προβλέπει τις βραδινές σας λιγούρες πριν καν ανοίξετε το ψυγείο. Αυτό το σενάριο, που μέχρι πρόσφατα ανήκε στην επιστημονική φαντασία, γίνεται πλέον πραγματικότητα από ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern στις ΗΠΑ. Χρησιμοποιώντας τρεις φορετούς αισθητήρες —ένα κολιέ, ένα βραχιολάκι και μια κάμερα σώματος— οι επιστήμονες καταγράφουν με πρωτοφανή ακρίβεια τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων.
«Η υπερφαγία αποτελεί βασικό παράγοντα της παχυσαρκίας, αλλά οι περισσότερες θεραπείες αγνοούν τις υποσυνείδητες συνήθειες που την τροφοδοτούν», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Ναμπίλ Αλσουράφα, αναπληρωτής καθηγητής ιατρικής συμπεριφοράς και μηχανικής υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Northwestern.
Στη μελέτη, 60 ενήλικες με παχυσαρκία φόρεσαν τους τρεις αισθητήρες και χρησιμοποίησαν μια εφαρμογή για κινητά προκειμένου να καταγράψουν τη διάθεσή τους και το πλαίσιο των γευμάτων τους (π.χ. με ποιον έτρωγαν, τι έκαναν) για δύο εβδομάδες. Συγκεντρώθηκαν χιλιάδες ώρες βίντεο και δεδομένων αισθητήρων, αποκαλύπτοντας ότι η υπερφαγία δεν έχει μία μόνο μορφή, αλλά χωρίζεται σε πέντε ξεχωριστά μοτίβα:
- Υπερβολική κατανάλωση φαγητού από delivery.
- Βραδινά γεύματα σε εστιατόρια που οδηγούν σε υπερκατανάλωση.
- Βραδινές λιγούρες για σνακ.
- Ανεξέλεγκτη κατανάλωση φαγητού για ευχαρίστηση.
- Βραδινό τσιμπολόγημα που τροφοδοτείται από το άγχος
«Αυτά τα μοτίβα αντανακλούν την περίπλοκη αλληλεπίδραση περιβάλλοντος, συναισθημάτων και συνηθειών. Το εντυπωσιακό είναι ότι πλέον διαθέτουμε έναν “χάρτη” για εξατομικευμένες παρεμβάσεις», σημείωσε ο Αλσουράφα.
Η ερευνητική ομάδα συνεργάζεται ήδη με κλινικούς γιατρούς για πιλοτικές δοκιμές εξατομικευμένων προγραμμάτων αλλαγής συμπεριφοράς.
«Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι ότι η υπερφαγία δεν αφορά μόνο τη δύναμη της θέλησης. Χρησιμοποιώντας παθητική ανίχνευση, καταφέραμε να αποκαλύψουμε κρυφά μοτίβα κατανάλωσης στην πραγματική συμπεριφορά των ανθρώπων σε σχέση με τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και το περιβάλλον τους. Βλέποντας τα μοτίβα να αναδύονται από τα δεδομένα, ένιωσα σαν να άναψα ένα φως σε ένα δωμάτιο στο οποίο όλοι μας σκοντάφταμε για δεκαετίες» δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης Φαρζάντ Σαχάμπι, διδακτορικός φοιτητής στο εργαστήριο του Αλσουράφα.
Μια κάμερα σώματος που σέβεται την ιδιωτικότητα
Στα πρώτα στάδια της έρευνας, ο Αλσουράφα δανείστηκε μια κάμερα σώματος για να δει πώς θα μπορούσε να σχεδιάσει μια συσκευή που καταγράφει τη διατροφική συμπεριφορά στον πραγματικό κόσμο. Την προγραμμάτισε ώστε να καταγράφει μόνο ενέργειες σχετικές με το φαγητό, προστατεύοντας έτσι την ιδιωτικότητα των συμμετεχόντων.
Η συσκευή, που ονομάστηκε HabitSense, είναι η πρώτη κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας κάμερα Activity-Oriented (AOC) που χρησιμοποιεί θερμική ανίχνευση για να ενεργοποιεί την καταγραφή μόνο όταν εμφανίζεται φαγητό στο οπτικό πεδίο. Σε αντίθεση με τις συμβατικές κάμερες που καταγράφουν ολόκληρες σκηνές, οι κάμερες AOC καταγράφουν τη δραστηριότητα και όχι τη σκηνή, γεγονός που μειώνει τις ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Ένα κολιέ που καταγράφει διατροφικές συμπεριφορές
Εκτός από την κάμερα HabitSense και έναν αισθητήρα δραστηριότητας στον καρπό (τύπου FitBit ή Apple Watch), οι συμμετέχοντες φόρεσαν ένα ειδικό κολιέ, το NeckSense, που σχεδίασε η ερευνητική ομάδα. Πρόκειται για την πρώτη τεχνολογία που καταγράφει με ακρίβεια και παθητικά, πολλαπλές διατροφικές συμπεριφορές: ανιχνεύει πότε τρώει κάποιος, πόσο γρήγορα μασάει και πόσες φορές κατευθύνει το χέρι του προς το στόμα.
Έρευνα εμπνευσμένη από προσωπικούς αγώνες
Ο επικεφαλής της μελέτης, Ναμπίλ Αλσουράφα, γνωρίζει το ζήτημα από πρώτο χέρι. Για χρόνια βίωνε έντονες διακυμάνσεις βάρους – έως και 18–22 κιλά – δοκιμάζοντας δίαιτες χωρίς αποτέλεσμα και παγιδευμένος συχνά στον φαύλο κύκλο της βραδινής υπερφαγίας μπροστά στην τηλεόραση.
«Προσπάθησα να μετατρέψω τον προσωπικό μου αγώνα σε επιστημονική αποστολή που υπόσχεται να αναδιαμορφώσει την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας», είπε.
«Συνδυάζοντας την επιστήμη των υπολογιστών, την συμπεριφορική ιατρική με μια πινελιά περιέργειας στο στυλ της Τζέιν Γκούντολ, προσπαθούμε να ανοίξουμε το δρόμο προς μια πραγματικά εξατομικευμένη, βασισμένη στις συνήθειες υγειονομική περίθαλψη. Αυτή η μελέτη σηματοδοτεί μόνο την αρχή ενός ταξιδιού προς πιο έξυπνες και πιο συμπονετικές παρεμβάσεις για εκατομμύρια ανθρώπους που παλεύουν με την υπερφαγία» κατέληξε ο επικεφαλής ερευνητής.
