Σχεδόν 90 εκατομμύρια πρόσφυγες και άλλοι βίαια εκτοπισμένοι, που αντιπροσωπεύουν περίπου τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου συνόλου, ζουν σε χώρες που εκτίθενται σε κλιματικούς κινδύνους, όπως ξηρασία, πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες, προειδοποιεί η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή (6/11) ενόψει της διάσκεψης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή COP31 στην Τουρκία, ο οργανισμός προειδοποιεί ότι οι άνθρωποι που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω συγκρούσεων, βίας και διώξεων αντιμετωπίζουν τώρα και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, οι οποίες μειώνουν τις πιθανότητές τους να ξαναχτίσουν τη ζωή τους ή να επιστρέψουν με ασφάλεια στις χώρες καταγωγής τους.
«Οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν μια διπλή αδικία. Έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν συγκρούσεις που δεν προκάλεσαν οι ίδιοι και τώρα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή μιας κλιματικής κρίσης στην οποία συνέβαλαν λιγότερο», δήλωσε ο Anton Leis Garcia, Αναπληρωτής Ύπατος Αρμοστής Επιχειρήσεων της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι εκτοπισμένοι συχνά καταλήγουν σε περιοχές που πλήττονται από σοβαρές ξηρασίες, πλημμύρες και καύσωνες. Αυτά τα φαινόμενα δυσχεραίνουν επίσης την εξεύρεση βιώσιμων λύσεων για τους πρόσφυγες και για όσους προσπαθούν να επιστρέψουν στις κοινότητες καταγωγής τους.
Περισσότεροι από τα δύο τρίτα των προσφύγων επιστρέφουν στα σπίτια τους το πρώτο εξάμηνο του έτους από χώρες ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει όλο και περισσότερο την ασφαλή επιστροφή των εκτοπισμένων. Περισσότεροι από τα δύο τρίτα των προσφύγων που επέστρεψαν στα σπίτια τους το πρώτο εξάμηνο του 2026 επέστρεψαν σε χώρες που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε κλιματικούς κινδύνους.
Ένα παράδειγμα είναι η Συρία, όπου σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια εκτοπισμένοι έχουν επιστρέψει πρόσφατα. Η ανάκαμψη της χώρας παρεμποδίζεται από τη μείωση των αποθεμάτων υπόγειων υδάτων και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι πλημμύρες στον ποταμό Ευφράτη τον Μάιο προκάλεσαν ζημιές σε σπίτια και προκάλεσαν περαιτέρω εκτοπισμούς, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν ξανά τα σπίτια τους.
Ένας στους τρεις οικισμούς προσφύγων στην υποσαχάρια Αφρική θα μπορούσε να βιώσει τουλάχιστον 100 ημέρες ακραίας ζέστης κάθε χρόνο.
Οι υψηλές θερμοκρασίες αποτελούν έναν ακόμη αυξανόμενο κίνδυνο για τους εκτοπισμένους πληθυσμούς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, έως το 2050, ένας στους τρεις οικισμούς προσφύγων στην υποσαχάρια Αφρική θα μπορούσε να βιώσει τουλάχιστον 100 ημέρες επικίνδυνης ζέστης κάθε χρόνο.
Ταυτόχρονα, οι καταστροφές που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν νέες εκτοπίσεις πληθυσμών. Την τελευταία δεκαετία, έχουν προκαλέσει περισσότερους από 255 εκατομμύρια εσωτερικούς εκτοπισμούς παγκοσμίως, που ισοδυναμούν με περίπου 70.000 την ημέρα, σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ.
Η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο δύσκολη στην Ανατολική Αφρική, όπου ένα ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο αναμένεται να εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι σοβαρές πλημμύρες θα μπορούσαν να εκτοπίσουν έως και τρία εκατομμύρια ανθρώπους μέχρι το τέλος του 2026, στη Σομαλία, την Κένυα, το Νότιο Σουδάν και την Ουγκάντα.
«Για εκατομμύρια ανθρώπους, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί μακρινή απειλή. Καταστρέφει τα καταφύγιά τους, υπονομεύει τα μέσα διαβίωσής τους και θέτει σε κίνδυνο τις ελπίδες τους να ξαναχτίσουν τη ζωή τους», δήλωσε ο Άντον Λέις Γκαρσία.
Μόνο το 10% της χρηματοδότησης για το κλίμα φτάνει σε χώρες που πλήττονται από συγκρούσεις
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες εφιστά επίσης την προσοχή στην άνιση κατανομή της διεθνούς χρηματοδότησης για το κλίμα. Σύμφωνα με την οργάνωση, μόνο το 10% της παγκόσμιας χρηματοδότησης για το κλίμα φτάνει σε εύθραυστες και πληγείσες από συγκρούσεις χώρες, οι οποίες φιλοξενούν μεγάλους πληθυσμούς προσφύγων και άλλων εκτοπισμένων που είναι ευάλωτοι στους κλιματικούς κινδύνους.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο οργανισμός του ΟΗΕ θα καλέσει τις κυβερνήσεις και τους φορείς χρηματοδότησης για το κλίμα να συμπεριλάβουν τους πρόσφυγες και άλλους εκτοπισμένους στα εθνικά σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και στους μηχανισμούς χρηματοδότησης.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε ανθρώπους που έχουν ήδη χάσει τόσα πολλά να μείνουν πίσω στην παγκόσμια δράση για το κλίμα», προειδοποίησε ο εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή COP31 έχει προγραμματιστεί για τις 9-20 Νοεμβρίου 2026 στην Αττάλεια της Τουρκίας και θα συγκεντρώσει εκπροσώπους από περισσότερες από 190 χώρες.
