Οι δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι χώρες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν επαρκούν για να επιτευχθούν οι στόχοι της Συμφωνίας του Παρισιού, καθώς προβλέπουν μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά μόλις 6% έως το 2035, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη, λίγες εβδομάδες πριν από τη διάσκεψη για το κλίμα COP31 στην Τουρκία.
Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί μόλις στο ένα δέκατο της μείωσης κατά περίπου 60% σε σχέση με τα επίπεδα του 2019, την οποία θεωρούν αναγκαία οι επιστήμονες για να υπάρχει εύλογη πιθανότητα περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου έως το τέλος του αιώνα.
Η έκθεση της υπηρεσίας του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή βασίζεται στις εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (NDCs) 154 χωρών, οι οποίες υποβλήθηκαν από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Αύγουστο του 2026, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Συμφωνία του Παρισιού του 2015. Οι δεσμεύσεις αυτές καλύπτουν το 71% των παγκόσμιων εκπομπών.
Ακόμη και αν οι χώρες εφαρμόσουν πλήρως τα σχέδιά τους και επιτύχουν τους πρόσθετους στόχους που εξαρτώνται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η μείωση των εκπομπών δεν θα ξεπεράσει το 9%, σύμφωνα με την έκθεση.
Η αποχώρηση των ΗΠΑ και η επιδείνωση των προοπτικών
Η περσινή εκτίμηση του ΟΗΕ έκανε λόγο για μείωση των εκπομπών κατά 10% έως το 2035. Ωστόσο, τότε δεν είχαν υποβληθεί πολλές από τις σημερινές εθνικές δεσμεύσεις, με αποτέλεσμα να απαιτείται μοντελοποίηση των στόχων που έλειπαν. Παράλληλα, η νέα αποτίμηση δεν περιλαμβάνει πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την εκ νέου αποχώρησή τους από τη Συμφωνία του Παρισιού υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Η αμερικανική κυβέρνηση ακολουθεί πολιτικές που ευνοούν σε μεγάλο βαθμό τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που επηρεάζει τις διεθνείς προσπάθειες για τον περιορισμό των εκπομπών.
Την προηγούμενη εβδομάδα, το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι οι υφιστάμενες παγκόσμιες δεσμεύσεις οδηγούν σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά περίπου 2,6 βαθμούς Κελσίου μέσα στον αιώνα.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, δήλωσε ότι η COP31, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία, μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη ορισμένων από τα σημαντικότερα κενά, δίνοντας έμφαση σε πρακτικά μέτρα για την εφαρμογή των δεσμεύσεων.
Τι απαιτείται για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), για να υπάρχει εύλογη πιθανότητα περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό Κελσίου έως το 2100, σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου πρέπει να μειωθούν κατά 60% έως το 2035, σε σχέση με το 2019.
Για να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου, τον εναλλακτικό στόχο που προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού, απαιτείται μείωση των εκπομπών κατά 37% την ίδια περίοδο.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον κλάσμα του βαθμού πάνω από το όριο του 1,5 βαθμού αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων, καθώς και τον κίνδυνο μη αναστρέψιμων αλλαγών στον πλανήτη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων και η τήξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους, γνωστού ως permafrost.
Η παγκόσμια θερμοκρασία έχει ήδη αυξηθεί κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ενώ η υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού αναμένεται μέσα στα επόμενα χρόνια.
Αυξάνεται η κλιματική χρηματοδότηση, αλλά παραμένει ανεπαρκής
Σε ξεχωριστή έκθεση που δημοσιοποιήθηκε επίσης την Τρίτη, ο ΟΗΕ διαπίστωσε πρόοδο στη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι διαθέσιμοι πόροι εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των αναγκών.
Οι παγκόσμιες χρηματοδοτικές ροές για το κλίμα ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 1,9 τρισ. δολάρια ετησίως το 2023 και το 2024, σημειώνοντας αύξηση 32% σε σύγκριση με τη διετία 2021-2022.
Η άνοδος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών, μεταξύ των οποίων η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και στις επενδύσεις των νοικοκυριών σε ηλεκτρικά οχήματα και αντλίες θερμότητας.
Παρά την αύξηση των χρηματοδοτικών ροών, η έκθεση υπογραμμίζει ότι απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις, προκειμένου να επιτευχθεί η αναγκαία μείωση των εκπομπών και να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
