Στον σκληρό και βαθιά ανδροκρατούμενο κόσμο των καρτέλ ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής, οι γυναίκες δεν βρίσκονται απλώς στη σκιά των ισχυρών ανδρών. Αντίθετα, συχνά αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες εξουσίας, επηρεάζοντας επιχειρήσεις, στρατηγικές και οικονομικά δίκτυα.
Η γυναίκα-κλειδί πίσω από τον εντοπισμό του «Ελ Μέντσο»
Σε έναν κόσμο όπου η βία και η μυστικότητα κυριαρχούν, οι αρχές αναγκάζονται πολλές φορές να κινηθούν με ανορθόδοξους τρόπους. Έτσι συνέβη και στην περίπτωση του Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα Θερβάντες, ενός από τους πιο καταζητούμενους διακινητές ναρκωτικών διεθνώς. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, ο μεξικανικός στρατός εξαπέλυσε μια τολμηρή επιχείρηση στην πολιτεία Χαλίσκο, με ειδικές δυνάμεις να εισβάλλουν σε κρησφύγετο που χρησιμοποιούσε.
Αυτό που προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση δεν ήταν μόνο η επιχείρηση, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι αρχές κατάφεραν να εντοπίσουν έναν άνθρωπο που διέφευγε για χρόνια και είχε επικηρυχθεί με 15 εκατομμύρια δολάρια. Το στοιχείο που οδήγησε στον εντοπισμό του ήταν μία από τις ερωμένες του, η οποία χωρίς να το αντιληφθεί αποκάλυψε το κρησφύγετό του σε μια ορεινή περιοχή της Ταπαλπά στο δυτικό Μεξικό.
Παρότι οι αρχές δεν έδωσαν λεπτομέρειες για την ταυτότητα της γυναίκας, η υπόθεση αυτή ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο τον ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στον εσωτερικό κύκλο των καρτέλ.
Ένας κόσμος όπου οι γυναίκες ανεβαίνουν στην ιεραρχία
Παρά την έντονη κουλτούρα «ματσίσμο» που χαρακτηρίζει τα καρτέλ, οι γυναίκες έχουν καταφέρει να αποκτήσουν ενεργό ρόλο σε όλα τα επίπεδα. Από συντρόφους και «διακοσμητικές» παρουσίες μέχρι βασικά στελέχη επιχειρήσεων και ακόμη και ηγέτιδες, η παρουσία τους είναι πλέον πολυδιάστατη.
Οι άνδρες εξακολουθούν να κυριαρχούν στους ρόλους των εκτελεστών και των ενόπλων, όμως οι γυναίκες θεωρούνται συχνά πιο κατάλληλες για τη διαχείριση των οικονομικών και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για συζύγους υψηλόβαθμων στελεχών, έχουν άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και στρατηγικές αποφάσεις.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν ένας αρχηγός καρτέλ συλλαμβάνεται ή δολοφονείται, δεν είναι ασυνήθιστο η σύζυγός του να αναλαμβάνει σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων, χάρη στη γνώση και την εμπειρία που έχει αποκτήσει.
Η «Βασίλισσα της Κοκαΐνης» και η κληρονομιά της
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις γυναικείας εξουσίας στον χώρο αυτό είναι η Κολομβιανή Γκριζέλδα Μπλάνκο, γνωστή ως «Βασίλισσα της Κοκαΐνης». Η ιστορία της, που έγινε ευρύτερα γνωστή και μέσα από τη σειρά «Griselda» του Netflix, αποτυπώνει τη σκληρότητα αλλά και την οργανωτική ικανότητα που μπορούσαν να επιδείξουν γυναίκες στον κόσμο των ναρκωτικών.
Κατά τη διάρκεια της ακμής της, η Μπλάνκο διακινούσε τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης από την Κολομβία στο Μαϊάμι και συνδέθηκε με τον Πάμπλο Εσκομπάρ και το καρτέλ του Μεντεγίν. Οι αρχές τη συνέδεσαν με δεκάδες δολοφονίες, ενώ η φήμη της για βία ήταν συγκρίσιμη – αν όχι μεγαλύτερη – από εκείνη πολλών ανδρών συνεργατών της.
Ωστόσο, η πραγματική της ισχύς δεν περιοριζόταν στη βία. Διακρινόταν για την ικανότητά της να οργανώνει δίκτυα διανομής, να ξεπλένει χρήμα και να δημιουργεί επιχειρήσεις-βιτρίνες, όπως ακίνητα και εργοστάσια που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ναρκωτικών. Παράλληλα, είχε τη διορατικότητα να στρατολογεί γυναίκες, τις οποίες αξιοποιούσε ως διακινητές, αναγνωρίζοντας τις δυνατότητές τους.
Παρά το γεγονός ότι κατηγορήθηκε ήδη από το 1975, κατάφερε να αποφύγει τη σύλληψη για χρόνια, μέχρι τη σύλληψή της το 1985 στην Καλιφόρνια. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση, ενώ μετά την αποφυλάκισή της το 2004 επέστρεψε στην Κολομβία, όπου έζησε μακριά από τα φώτα μέχρι τη δολοφονία της το 2012.
Νέες γενιές γυναικών στην ηγεσία
Η συμμετοχή των γυναικών δεν περιορίζεται σε ιστορικές μορφές. Στη Χιλή, η Αντονέλα Μαρτσάντ αναδείχθηκε σε ηγετική φιγούρα ενός οικογενειακού καρτέλ, παρά το γεγονός ότι τυπικά συνεργαζόταν με τον πατέρα της.
Οι αρχές διαπίστωσαν ότι εκείνη είχε τον έλεγχο βασικών λειτουργιών, όπως η παρακολούθηση αποστολών ναρκωτικών και η διαχείριση πληρωμών. Παρότι ο πατέρας της προσπάθησε να εμφανιστεί ως ο βασικός υπεύθυνος, το δικαστήριο έκρινε ότι η ηγεσία της οργάνωσης βρισκόταν κυρίως στα χέρια της.
Η περίπτωση αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση: το οργανωμένο έγκλημα εξελίσσεται και γίνεται πιο «ισορροπημένο» ως προς το φύλο, με τις γυναίκες να αναλαμβάνουν όλο και πιο κεντρικούς ρόλους.
Η «La Jefa» και η δύναμη πίσω από το καρτέλ Χαλίσκο
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη Ροσαλίντα Γκονζάλες Βαλένσια, σύζυγο του «Ελ Μέντσο», η οποία είναι γνωστή ως «La Jefa». Η ίδια προέρχεται από οικογένεια με βαθιές ρίζες στο οργανωμένο έγκλημα και συνδέεται με το καρτέλ Los Cuinis, που λειτουργεί ως οικονομικός βραχίονας του καρτέλ Νέας Γενιάς Χαλίσκο.
Οι αρχές την θεωρούν βασική διαχειρίστρια των οικονομικών δραστηριοτήτων, ενώ έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για ξέπλυμα χρήματος. Αν και σε κάποιες περιπτώσεις αφέθηκε ελεύθερη λόγω έλλειψης αποδείξεων, αργότερα καταδικάστηκε και αποφυλακίστηκε το 2025.
Σύμφωνα με ειδικούς, η άνοδος του ίδιου του «Ελ Μέντσο» στην ηγεσία του καρτέλ συνδέεται άμεσα με τον γάμο του με τη Ροσαλίντα, γεγονός που υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο των οικογενειακών δεσμών.
«Buchonas»: Μύθος και πραγματικότητα
Παράλληλα με τις γυναίκες που κατέχουν ενεργό ρόλο στις επιχειρήσεις, υπάρχει και η εικόνα των λεγόμενων «buchonas». Πρόκειται για συντρόφους βαρόνων που συνδέονται με έναν τρόπο ζωής γεμάτο πολυτέλεια, αισθητικές επεμβάσεις και έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Έμμα Κορονέλ Αϊσπούρο, σύζυγος του Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν. Από βασίλισσα ομορφιάς και μοντέλο, εξελίχθηκε σε influencer και επιχειρηματία, αποκτώντας μεγάλη δημοσιότητα.
Η ίδια έχει αρνηθεί ενεργό εμπλοκή στις δραστηριότητες του συζύγου της, ωστόσο το 2021 συνελήφθη και καταδικάστηκε για συμμετοχή σε ξέπλυμα χρήματος και διακίνηση ναρκωτικών, γεγονός που αποδεικνύει ότι τα όρια μεταξύ «διακοσμητικού» ρόλου και ενεργής συμμετοχής είναι συχνά θολά.
Ένας ρόλος που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί
Η εικόνα των γυναικών στα καρτέλ έχει αλλάξει ριζικά. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για συνοδούς ή παρατηρήτριες, αλλά για πρόσωπα με επιρροή, γνώση και ισχύ.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, πολλές γυναίκες που βρίσκονται σε ηγετικές θέσεις απορρίπτουν τον χαρακτηρισμό «buchona» και προτιμούν να αντιμετωπίζονται ως επιχειρηματίες και ηγέτιδες.
Σε έναν κόσμο όπου η επιβίωση εξαρτάται από την προσαρμοστικότητα, οι γυναίκες φαίνεται να έχουν βρει τον τρόπο όχι μόνο να επιβιώνουν, αλλά και να κυριαρχούν.
Πηγή CNN
