Οι Financial Times σχολιάζουν με χαρακτηριστικό βρετανικό χιούμορ την ανατροπή των ρόλων στην Ευρώπη: η Ελλάδα, που πριν από λίγα χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο της κρίσης χρέους, εμφανίζεται σήμερα να συζητά για μεταρρυθμίσεις και να δίνει —έστω έμμεσα— συμβουλές στη Γερμανία.
Αφορμή στάθηκε συνέντευξη του Έλληνα υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη στη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt. Ο τίτλος «ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών ενθαρρύνει τη Γερμανία να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις» δεν πέρασε απαρατήρητος από την παραπολιτική στήλη Alphaville των Financial Times, η οποία δεν έχασε την ευκαιρία να σχολιάσει την ιστορική αντιστροφή.
Οι Financial Times και η αλλαγή ρόλων Ελλάδας – Γερμανίας
Για πολλά χρόνια, η κατεύθυνση των υποδείξεων ήταν απολύτως αντίθετη. Το Βερολίνο ζητούσε από την Αθήνα αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, βαθιές μεταρρυθμίσεις και περιορισμό των δαπανών, προκειμένου να παραμείνει η χώρα στη ζώνη του ευρώ.
Σήμερα, το σκηνικό έχει αλλάξει σημαντικά. Η Ελλάδα παρουσιάζει ισχυρότερη ανάπτυξη, μειωμένη ανεργία και δημοσιονομικές επιδόσεις που ενισχύουν την αξιοπιστία της στις ευρωπαϊκές αγορές. Παράλληλα, η γερμανική οικονομία αντιμετωπίζει παρατεταμένη στασιμότητα, ενώ η κυβέρνηση καλείται να προχωρήσει σε αλλαγές που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και τις επενδύσεις.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει πλέον την προεδρία του Eurogroup προσδίδει ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό στην αντιστροφή αυτή. Η χώρα που κάποτε δεχόταν τις αυστηρές συστάσεις των ισχυρότερων εταίρων της Ευρωζώνης βρίσκεται σήμερα σε θέση να συμμετέχει ενεργά στη συζήτηση για την οικονομική κατεύθυνση ολόκληρης της Ευρώπης.
Η Alphaville ξεκινά το σχόλιό της σχεδόν ποιητικά, γράφοντας ότι «σε αυτές τις σκοτεινές ημέρες, ο άνθρωπος τείνει να αναζητά μικρές αχτίδες φωτός που πέφτουν από τον ουρανό». Η «αχτίδα φωτός» που εντοπίζει η στήλη είναι η εικόνα ενός Έλληνα υπουργού Οικονομικών να μιλά στη Γερμανία για μεταρρυθμίσεις.
Η Ελλάδα δίνει συμβουλές στη Γερμανία χωρίς ίχνος χαιρεκακίας
Παρά τον πειρασμό, ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν υιοθετεί θριαμβευτικό ύφος. Αντίθετα, αποφεύγει κάθε ίχνος χαιρεκακίας και υπογραμμίζει ότι οι λύσεις δεν μπορούν να μεταφέρονται αυτούσιες από τη μία χώρα στην άλλη.
Όταν ρωτήθηκε αν έχει κάποια συμβουλή για τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, απάντησε ότι «δεν χρειάζεται συμβουλές από εμένα». Εξήγησε πως μια μεταρρύθμιση που αποδίδει σε μία χώρα δεν είναι βέβαιο ότι θα έχει τα ίδια αποτελέσματα σε μια διαφορετική οικονομία και κοινωνία.
«Δεν λειτουργεί έτσι η πολιτική», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις έχουν περισσότερο να κάνουν με την έμπνευση. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα δίνει συμβουλές στη Γερμανία όχι με τη μορφή αυστηρών υποδείξεων, αλλά μέσα από τη δική της εμπειρία και τα συμπεράσματα μιας δύσκολης δεκαετίας.
Η Alphaville, πάντως, φαίνεται να περίμενε μια πιο πανηγυρική στάση. Σχολιάζοντας τη φωτογραφία του Έλληνα υπουργού στη Handelsblatt, αφήνει να εννοηθεί ότι η έκφρασή του αποπνέει την ικανοποίηση ενός πολιτικού που βρίσκεται πλέον στη θέση να μιλά στη Γερμανία από διαφορετική αφετηρία. Οι δηλώσεις του, ωστόσο, όπως επισημαίνει η βρετανική στήλη, είναι πολύ πιο συγκρατημένες.
Η ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα μεταρρυθμίσεων
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε στην πορεία της Ελλάδας από την κρίση χρέους στη σημερινή εικόνα οικονομικής σταθερότητας. Η χώρα, όπως σημείωσε, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή κρίση, όμως κατάφερε να ξεπεράσει μια δεκαετία μεγάλων δυσκολιών.
Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα ανεργίας, καταγράφει πρωτογενή πλεονάσματα και εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης περίπου διπλάσιους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το συμπέρασμα που προκύπτει δεν είναι ότι υπάρχει μία ενιαία συνταγή για όλες τις οικονομίες, αλλά ότι οι μεταρρυθμίσεις, ακόμη και όταν είναι επώδυνες στην αρχή, μπορούν να αποδώσουν μακροπρόθεσμα.
Η ελληνική εμπειρία παρουσιάζεται, λοιπόν, ως πηγή έμπνευσης και όχι ως μοντέλο προς αντιγραφή. Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα πίσω από τη φράση ότι η Ελλάδα δίνει συμβουλές στη Γερμανία: η Αθήνα δεν υποδεικνύει στο Βερολίνο τι ακριβώς πρέπει να κάνει, αλλά υπενθυμίζει πως η πολιτική βούληση και η συνέπεια μπορούν να αλλάξουν την πορεία μιας οικονομίας.
Οι προοπτικές της Γερμανίας και ο κίνδυνος νέας κρίσης χρέους
Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις δυνατότητες της Γερμανίας. Παρά την υποτονική ανάπτυξη, η χώρα εξακολουθεί να αποτελεί τη βιομηχανική ατμομηχανή της Ευρώπης και διαθέτει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης τόσο στο εσωτερικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το συγκριτικά χαμηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους της προσφέρει, σύμφωνα με τον ίδιο, μια σταθερή βάση. Ο Πιερρακάκης εκτίμησε ότι η γερμανική κυβέρνηση θα προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που έχει θέσει ως στόχο και οι οποίες ζητούνται έντονα από την επιχειρηματική κοινότητα.
Σε ό,τι αφορά την άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, υπογράμμισε ότι πρόκειται για φαινόμενο που δεν αφορά αποκλειστικά την Ευρωζώνη. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας, οι αυξημένες πληθωριστικές προσδοκίες και η αυξημένη παγκόσμια ζήτηση κεφαλαίων —ιδίως λόγω των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη— επηρεάζουν όλες τις μεγάλες οικονομίες.
Παρά τις πιέσεις, τα θεμελιώδη μεγέθη της Ευρωζώνης παραμένουν σταθερά. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ οι διαφορές στις αποδόσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν περιορισμένες. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο μιας νέας κρίσης δημόσιου χρέους, αντίστοιχης με εκείνη που συγκλόνισε την Ευρώπη πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.
Η ειρωνεία της συγκυρίας δεν πέρασε απαρατήρητη από τους Financial Times. Η Ελλάδα, που κάποτε βρισκόταν στο εδώλιο του κατηγορουμένου, αντιμετωπίζεται πλέον ως παράδειγμα οικονομικής προσαρμογής. Και η Γερμανία, που για χρόνια θεωρούνταν η σταθερή άγκυρα της Ευρωζώνης, καλείται τώρα να αναζητήσει τη δική της νέα αναπτυξιακή πορεία.
Η Ελλάδα δίνει συμβουλές στη Γερμανία, λοιπόν, όχι επειδή οι ρόλοι αντιστράφηκαν απόλυτα, αλλά επειδή η ευρωπαϊκή πραγματικότητα έχει γίνει πιο σύνθετη. Το μήνυμα του Πιερρακάκη είναι μετριοπαθές: κάθε χώρα πρέπει να χαράξει τον δικό της δρόμο, όμως η εμπειρία των μεταρρυθμίσεων μπορεί να προσφέρει έμπνευση. Και αυτή ακριβώς η ανατροπή —με το βρετανικό χιούμορ των Financial Times να την αναδεικνύει— είναι που κάνει την ιστορία τόσο απολαυστική.
