Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ασφαλείας και πληροφοριών εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο μιας επικείμενης ρωσικής δοκιμασίας του ΝΑΤΟ, με έναν από αυτούς να προειδοποιεί ότι μια πιθανή επίθεση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί «σε μήνες, όχι σε χρόνια», όπως αναφέρει η εφημερίδα The Guardian.
Οι προειδοποιήσεις διατυπώθηκαν μετά τη δήλωση του πρωθυπουργού της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, στο κοινοβούλιο, ότι οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν πως η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή πυραύλους σε έδαφος του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες. Ο Τουσκ εκτίμησε ότι μια τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να ενταχθεί σε προσπάθεια της Μόσχας να αποδείξει πως το Άρθρο 5 της Συμμαχίας είναι «περισσότερο θεωρητικό παρά πρακτικό». Το Άρθρο 5 προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των κρατών-μελών και μπορεί να οδηγήσει σε συλλογική αντίδραση.
Μακρόν: Βάσιμες και τεκμηριωμένες οι προειδοποιήσεις
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε τις προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τουσκ «βάσιμες και τεκμηριωμένες». Την Παρασκευή κάλεσε στο Παρίσι τους ηγέτες των πολιτικών κομμάτων και τους υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές του 2027, προκειμένου να συζητήσουν, μεταξύ άλλων, την αυξανόμενη απειλή που, όπως αναφέρθηκε, προέρχεται από τη Ρωσία. Οι ανησυχίες για ενδεχόμενη κλιμάκωση καταγράφονται την ώρα που η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών συνεδριάζει στη Νέα Υόρκη και ενώ οι αεροπορικές επιθέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχουν αυξηθεί. Το Κίεβο έπληξε τη Μόσχα και άλλες ρωσικές περιοχές με εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής, σε μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές επιθέσεις του πολέμου. Την ίδια περίοδο, η Ρωσία και η Ουκρανία συνεχίζουν να εντείνουν τις επιθέσεις τους με drones και πυραύλους. Σε ξεχωριστές συνεντεύξεις που παραχώρησαν την περασμένη εβδομάδα στην The Guardian, σε διαφορετικές τοποθεσίες, τρεις επικεφαλής ευρωπαϊκών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών εξέφρασαν τις εκτιμήσεις τους για την πιθανή απειλή από τη Μόσχα.
Η εκτίμηση της τσεχικής υπηρεσίας BIS
Ο Μίχαλ Κουντέλκα, επικεφαλής της υπηρεσίας ασφαλείας BIS της Τσεχικής Δημοκρατίας, δήλωσε ότι τα σχέδια του Κρεμλίνου θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, εκτός από αυξημένη δραστηριότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών, και μια μικρής κλίμακας εισβολή σε έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ που συνορεύει με τη Ρωσία. «Είναι πιθανό. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια περιορισμένη εισβολή, μυστικές προκλήσεις, μια μαζική εκστρατεία επιρροής», είπε σε σπάνια συνέντευξη που παραχώρησε στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στην Πράγα. Ο Κουντέλκα ανέφερε ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να υλοποιηθεί «σε μήνες, όχι σε χρόνια». Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «πολλοί άνθρωποι κάνουν ό,τι μπορούν για να βεβαιωθούν ότι αυτό δεν θα συμβεί». Οι εκτιμήσεις αυτές αφορούν ένα ευρύ φάσμα ενεργειών, από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις έως μυστικές προκλήσεις και εκστρατείες επιρροής. Δεν παρουσιάστηκαν, ωστόσο, συγκεκριμένες πληροφορίες για σχέδιο που έχει ήδη αποφασιστεί ή για επιχειρησιακό χρονοδιάγραμμα της Ρωσίας.
Επιφυλακτικοί οι αξιωματούχοι των χωρών της Βαλτικής
Αξιωματούχοι στις τρεις χώρες της Βαλτικής, οι οποίες συνορεύουν με ρωσικό έδαφος, εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο εισβολής ή άλλης σοβαρής κλιμάκωσης. Επικαλέστηκαν τους περιορισμένους πόρους της Μόσχας, οι οποίοι παραμένουν δεσμευμένοι στην Ουκρανία, και προειδοποίησαν ότι η αύξηση των αναφορών για πιθανή επίθεση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο του Κρεμλίνου, προκαλώντας φόβο και αβεβαιότητα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. «Δεν βλέπουμε σημάδια επικείμενης επίθεσης», δήλωσε ο Νόρμουντς Μέζβιετς, γενικός διευθυντής της VDD, της υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας της Λετονίας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στη Ρίγα. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η Μόσχα προετοιμάζεται για πιο αποφασιστική δράση στην Ευρώπη. Ωστόσο, σημείωσε ότι δεν είναι σαφές εάν οι κινήσεις αυτές συνδέονται με συγκεκριμένα σχέδια επίθεσης ή αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποσταθεροποίησης. «Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν έχουν άμεσα και συγκεκριμένα σχέδια ή αν όλα αυτά αποτελούν απλώς μέρος των γενικών προσπαθειών τους να διασπείρουν τον φόβο και την αβεβαιότητα στη δυτική κοινωνία», είπε. Οι πολιτικοί στις χώρες της Βαλτικής επικρίνουν εδώ και πολλά χρόνια τη Δυτική Ευρώπη για τη στάση της απέναντι στη Ρωσία, την οποία θεωρούν υπερβολικά επιεική. Τώρα, όμως, βρίσκονται σε διαφορετική θέση, καθώς ζητούν από ορισμένους δυτικούς ηγέτες να υιοθετήσουν πιο ήπιο τόνο στις δημόσιες δηλώσεις τους. Ο λόγος, όπως αναφέρεται, είναι ο φόβος ότι η δημόσια συζήτηση για επικείμενη ρωσική εισβολή θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες για τις κοινωνίες και τις οικονομίες των χωρών της Βαλτικής. Το Σάββατο, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών της Εσθονίας, Γιόναταν Βσέβιοφ, καταδίκασε τον «πανικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» που, όπως ανέφερε, επικράτησε τις τελευταίες ημέρες σχετικά με το ενδεχόμενο επίθεσης. «Εάν υπάρχει λόγος να φοβάστε μια επίθεση, να είστε σίγουροι: θα το πούμε ξεκάθαρα. Μέχρι τότε, μείνετε ψύχραιμοι, συνεχίστε το έργο σας και στηρίξτε την Ουκρανία», έγραψε στην πλατφόρμα X. Ο Μέζβιετς δήλωσε ότι, σε γενικές γραμμές, είναι θετικό το γεγονός ότι η Δυτική Ευρώπη έχει αναγνωρίσει την απειλή που θέτει η Ρωσία. «Πριν από το 2022, προειδοποιούσαμε συνεχώς τους δυτικοευρωπαίους εταίρους μας για την απειλή από τη Ρωσία, αλλά τις περισσότερες φορές οι φωνές μας δεν εισακούστηκαν. Το 2022, η προσέγγιση των εταίρων μας άλλαξε. Είπαν ότι φαίνεται ότι οι χώρες της Βαλτικής και οι Πολωνοί είχαν δίκιο», είπε.
Δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένες πληροφορίες για ρωσικό σχέδιο
Ούτε ο Μέζβιετς ούτε ο Κουντέλκα συζήτησαν ποιες συγκεκριμένες πληροφορίες μπορεί να έχουν συγκεντρωθεί σχετικά με τα φερόμενα σχέδια της Ρωσίας για τους επόμενους μήνες. Οι δύο αξιωματούχοι δεν σχολίασαν επίσης εάν η αιφνιδιαστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα τον περασμένο μήνα είχε, μεταξύ άλλων, στόχο να προειδοποιήσει το Κρεμλίνο για τους κινδύνους μιας επίθεσης εναντίον του ΝΑΤΟ. Κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα, ο Ράτκλιφ έκανε στάση στη Ρίγα. Μετά την επίσκεψη, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις φήμες περί ρωσικής επίθεσης στο ΝΑΤΟ. «Δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και καμία σχέση με τις προθέσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας», είπε. Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν κατά νου την περίοδο πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Τότε, Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούσαν επανειλημμένα ότι η Ρωσία προετοιμαζόταν να εισβάλει, ενώ το Κρεμλίνο αρνείτο επανειλημμένα ότι υπήρχε τέτοιο σχέδιο. Ο πόλεμος πλήρους κλίμακας που ακολούθησε πλησιάζει πλέον στον πέμπτο χειμώνα του. Οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία παρουσιάζουν ελάχιστα σημάδια προόδου, ενώ η Ρωσία και η Ουκρανία συνεχίζουν να εντείνουν τις αεροπορικές επιθέσεις τους.
Η πορεία του πολέμου και οι προσπάθειες διαπραγμάτευσης
Η Ουκρανία έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος της πετρελαϊκής υποδομής της Ρωσίας, στοχεύοντας διυλιστήρια και άλλες εγκαταστάσεις τους τελευταίους μήνες. Η Μόσχα έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η παροχή όπλων, πληροφοριών και στρατιωτικών συμβούλων στην Ουκρανία καθιστά τις δυτικές χώρες που συμμετέχουν στην υποστήριξη του Κιέβου νόμιμους στόχους. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η Ρωσία έχει αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν συντονισμένη αντίδραση του ΝΑΤΟ. Αντί γι’ αυτό, έχει ξεκινήσει, όπως περιγράφουν δυτικοί οργανισμοί, εκστρατεία δολιοφθοράς εναντίον στόχων σε χώρες που υποστηρίζουν σταθερά την Ουκρανία. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί μεμονωμένα περιστατικά τα οποία φέρεται να αποσκοπούσαν στη δοκιμή των ορίων της δυτικής αντίδρασης. Σε ένα από αυτά, περισσότερα από δώδεκα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία πετούσαν χωρίς φορτίο, εισήλθαν στον πολωνικό εναέριο χώρο πριν από έναν χρόνο. Ο Κουντέλκα χαρακτήρισε την τρέχουσα τακτική της Ρωσίας «κλιμάκωση για αποκλιμάκωση». Όπως ανέφερε, το Κρεμλίνο είναι διατεθειμένο να πιέσει τις αδυναμίες των δυτικών κοινωνιών, προκειμένου να περιορίσει την υποστήριξή τους προς την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. «Πιστεύουν ότι αν κλιμακώσουν αρκετά, οι ευρωπαϊκές χώρες θα αποφασίσουν να σταματήσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία», είπε. Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκινήσει νέα προσπάθεια για την αναβίωση των ειρηνευτικών συνομιλιών σχετικά με την Ουκρανία. Εκτός από την επίσκεψη του Ράτκλιφ στη Μόσχα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν νέα επίσκεψη στη ρωσική πρωτεύουσα, καθώς και την πρώτη τους επίσκεψη στο Κίεβο. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, ενδιαφέρεται για την επίτευξη συμφωνίας. Στην Ευρώπη, όμως, εκφράζεται σκεπτικισμός για το κατά πόσον το Κρεμλίνο ενδιαφέρεται πραγματικά για διαπραγματεύσεις καλή τη πίστει. «Δεν έχω δει κανένα σημάδι ότι η Μόσχα εξετάζει σοβαρά την πιθανότητα πραγματικών διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Τόμας Νίλσον, επικεφαλής των στρατιωτικών και ασφαλιστικών υπηρεσιών της Σουηδίας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο συνεδρίου στη Ρίγα. «Η εκτίμησή μου είναι ότι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μπορούν να επιτύχουν τους στρατηγικούς τους στόχους, επομένως απλώς παίζουν το θέατρο των διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε.
Οι εκτιμήσεις για τη ρωσική εκστρατεία δολιοφθοράς
Και οι τρεις επικεφαλής των ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών και ασφάλειας δήλωσαν ότι, ανεξάρτητα από την εξέλιξη του πολέμου και των διαπραγματεύσεων, η ρωσική εκστρατεία δολιοφθοράς στην Ευρώπη είναι πιθανό να ενταθεί τους επόμενους μήνες. Ο Νίλσον χαρακτήρισε «αποφασιστική στιγμή» το πρόσφατο περιστατικό με ένα οπλισμένο μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Οι γερμανικές αρχές απέδωσαν το περιστατικό στις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. «Η αποστολή ενός οπλισμένου UAV σε ένα πολυσύχναστο αεροδρόμιο στην καρδιά της Ευρώπης… Αν έχετε να κάνετε με επιθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλεια ζωών ή καταστροφή εξαιρετικά κρίσιμων υποδομών με τεράστιες επιπτώσεις για την κοινωνία, νομίζω ότι αυτό είναι ένα σημείο καμπής», είπε. Ο Μέζβιετς δήλωσε ότι η Ρωσία μετακινείται από τυχαίες επιθέσεις δολιοφθοράς και εμπρησμού, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν πανικό, προς επιθέσεις σε συγκεκριμένους στόχους που συνδέονται με τη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. «Βλέπουμε ότι επιδιώκουν να επιτεθούν στην σιδηροδρομική υποδομή της Ουκρανίας και στις υποδομές υποστήριξης. Επί του παρόντος, βλέπουμε μια στροφή προς στόχους στην αμυντική βιομηχανία», είπε. «Αν το κάνετε αυτό, το αποτέλεσμα των ψυχολογικών επιχειρήσεων επιτυγχάνεται ούτως ή άλλως, οπότε έχετε και τα δύο ταυτόχρονα», πρόσθεσε. Σύμφωνα με τον Νίλσον, η πρόσφατη κλιμάκωση της ρωσικής δραστηριότητας δολιοφθοράς εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους: τη μείωση της υποστήριξης προς την Ουκρανία, την πρόκληση διαφωνιών στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ και την αύξηση της ανησυχίας στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. «Νομίζω ότι η Μόσχα θα ήθελε το ΝΑΤΟ να έχει ατελείωτες συζητήσεις σχετικά με τις διαβουλεύσεις του Άρθρου 4 χωρίς να λαμβάνει καμία συγκεκριμένη δράση», είπε. Το Άρθρο 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει διαβουλεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών όταν ένα από αυτά θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του. Ο Κουντέλκα ανέφερε ότι μία ακόμη συνέπεια της εκστρατείας δολιοφθοράς είναι η υπερβολική επιβάρυνση των υπηρεσιών πληροφοριών. Όπως εξήγησε, οι αμφιβολίες συχνά παραμένουν ακόμη και όταν τα περιστατικά οφείλονται σε άλλους παράγοντες. «Τώρα κάθε πυρκαγιά ή κάθε δυσλειτουργία πρέπει να διερευνάται από τις υπηρεσίες πληροφοριών ως πιθανή τρομοκρατική επίθεση και αυτό είναι ένα θετικό αποτέλεσμα για αυτές», είπε.
