Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου να διπλασιάσει τους δασμούς στα προϊόντα του Μεξικού, εάν η μεξικανική κυβέρνηση δεν σταματήσει καραβάνι περίπου 1.500 μεταναστών που κατευθύνεται προς τα βόρεια σύνορα. Η απειλή του Τραμπ συνδέει άμεσα το μεταναστευτικό ζήτημα με τις εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών, αυξάνοντας την ένταση σε μια ήδη δύσκολη περίοδο διαπραγματεύσεων.
Σε μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι οι μετανάστες δεν θα γίνουν δεκτοί στις Ηνωμένες Πολιτείες και κάλεσε το Μεξικό να αναλάβει άμεσα δράση. «Δεν θα γίνουν δεκτοί! Το Μεξικό πρέπει να τους σταματήσει τώρα. Αν δεν το κάνει, οι δασμοί στο Μεξικό θα διπλασιαστούν αμέσως», έγραψε χαρακτηριστικά.
Ο Τραμπ και το καραβάνι μεταναστών από την Κεντρική Αμερική
Το καραβάνι μεταναστών ξεκίνησε την Τρίτη από την πόλη Ταπατσούλα, στη νότια πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού, κοντά στα σύνορα με τη Γουατεμάλα. Η ομάδα αποτελείται κυρίως από ανθρώπους που προέρχονται από χώρες της Κεντρικής Αμερικής και αναζητούν καλύτερες συνθήκες ζωής, εργασία και ασφάλεια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι μετανάστες ξεκίνησαν το ταξίδι τους λίγες ημέρες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αρκετοί από αυτούς πίστευαν ότι η εκλογική νίκη των Δημοκρατικών θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο ευνοϊκή πολιτική για τη μετανάστευση και να διευκολύνει την είσοδο ή την παραμονή τους στη χώρα.
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να επιτρέψει την είσοδο του καραβανιού. Η δημόσια παρέμβαση του Τραμπ επιδιώκει να ασκήσει πίεση στο Μεξικό, ώστε οι αρχές της χώρας να εμποδίσουν την πορεία των μεταναστών πριν φτάσουν στα βόρεια σύνορα.
Μέχρι στιγμής, δεν είχε υπάρξει επίσημη αντίδραση από την κυβέρνηση του Μεξικού. Δεν ήταν επίσης σαφές ποια μέτρα θα μπορούσαν να λάβουν οι μεξικανικές αρχές ή αν θα επέλεγαν να διαχειριστούν την κατάσταση μέσω ελέγχων στα σύνορα, προσωρινών περιορισμών ή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η απειλή για τους δασμούς και οι εμπορικές διαπραγματεύσεις
Η απειλή για διπλασιασμό των δασμών διατυπώθηκε σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ και Μεξικού. Οι δύο χώρες βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις για μια νέα εμπορική συμφωνία, μετά την απόφαση του Τραμπ τον Ιούλιο να μην παρατείνει την ισχύ της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά.
Η πιθανότητα επιβολής υψηλότερων δασμών προκαλεί ανησυχία στις επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές των συνόρων. Το Μεξικό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ η οικονομία των δύο χωρών είναι στενά συνδεδεμένη μέσω της βιομηχανίας, της γεωργίας, των μεταφορών και των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η σύνδεση της μεταναστευτικής πολιτικής με τους δασμούς αποτελεί χαρακτηριστική επιλογή της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει εμπορικά μέτρα ως μέσο πίεσης για ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια των συνόρων. Μια νέα αύξηση των δασμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντίποινα από το Μεξικό, να επιβαρύνει το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων και να περιπλέξει περαιτέρω τις διμερείς διαπραγματεύσεις.
Οι αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ
Οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ για τη μετανάστευση έχουν περιορίσει σημαντικά τις ροές προς τα νότια σύνορα των ΗΠΑ. Τα αυστηρότερα μέτρα ελέγχου και οι αυξημένες απελάσεις είχαν ως αποτέλεσμα πολλά καταφύγια μεταναστών στο Μεξικό να παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άδεια.
Παρά τη μείωση των μεταναστευτικών ροών, η εμφάνιση του νέου καραβανιού έφερε ξανά το ζήτημα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η προειδοποίηση του Τραμπ δείχνει ότι η μεταναστευτική πολιτική εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής ατζέντας, αλλά και εργαλείο άσκησης πίεσης προς τις γειτονικές χώρες.
Η σκληρή στάση του προέδρου ήρθε, πάντως, σε μια περίοδο κατά την οποία ο ίδιος αναγνώρισε ότι μέρος του εκλογικού σώματος αντέδρασε αρνητικά στις πολιτικές μαζικών απελάσεων. Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών φαίνεται να ενίσχυσε τις πιέσεις για αλλαγή προσέγγισης και για αναζήτηση πολιτικής συμφωνίας στο Κογκρέσο.
Πιθανή συμφωνία με τους Δημοκρατικούς
Σε τηλεοπτική συνέντευξη την Κυριακή, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα μέτρα απελάσεων «πολύ σκληρά» και δήλωσε ανοιχτός σε μια συμφωνία με τους Δημοκρατικούς για το μεταναστευτικό. Οι Δημοκρατικοί επρόκειτο να αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου τον Ιανουάριο, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες διαπραγματεύσεις για τη μεταναστευτική νομοθεσία.
Παρότι ο Τραμπ εμφανίστηκε διατεθειμένος να εξετάσει έναν συμβιβασμό, η προειδοποίηση προς το Μεξικό δείχνει ότι η κυβέρνησή του δεν εγκαταλείπει τη σκληρή ρητορική για τα σύνορα. Το καραβάνι των μεταναστών μετατρέπεται έτσι σε σημείο αντιπαράθεσης όχι μόνο για την ασφάλεια και τη μετανάστευση, αλλά και για το εμπόριο και τις διμερείς σχέσεις.
Η εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από την αντίδραση του Μεξικού, την πορεία των μεταναστών και τις διαπραγματεύσεις στην Ουάσινγκτον. Σε κάθε περίπτωση, η απειλή του Τραμπ για διπλασιασμό των δασμών δείχνει ότι το μεταναστευτικό καραβάνι έχει ήδη αποκτήσει ευρύτερες οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις.
