Σήμερα, τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου, ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος εορτάζει τα 86α γενέθλιά Του.

Ο Παναγιώτατος γεννήθηκε στο χωριό Άγιοι Θεόδωροι της Ίμβρου στις 29 Φεβρουαρίου 1940, με γονείς του τους αειμνήστους Χρήστο και η Μερόπη Αρχοντώνη, ενώ το κοσμικό του όνομα ήταν Δημήτριος Χ. Αρχοντώνης.

Τα εγκύκλια μαθήματα παρακολούθησε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του, στο Ζωγράφειο Γυμνάσιο-Λύκειο της Κωνσταντινουπόλεως και στην Κεντρική Σχολή Ίμβρου. Στη συνέχεια φοίτησε στην Ιερά Θεολογική Σχολή Χάλκης, στο Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών Ρώμης (Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο), το Οικουμενικό Ινστιτούτο του Bossey (Ελβετία) και το Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Μιλάει επτά γλώσσες.

Σε ηλικία 21 ετών έλαβε τον πρώτο βαθμό της ιερωσύνης, χειροτονούμενος Διάκονος από τον τότε Μητροπολίτη Ίμβρου και Τενέδου, Μελίτωνα Χατζή, μετονομασθείς Βαρθολομαίος. Οκτώ χρόνια αργότερα (1969) χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος, το ίδιο έτος τού απονεμήθηκε το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτη από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα, ενώ το 1972 ανέλαβε καθήκοντα Διευθυντή του Πατριαρχικού Γραφείου, υπό του Οικουμενικού Πατριάρχου Δημητρίου.

Το 1973 προήχθη σε Μητροπολίτη Φιλαδελφείας, ενώ μετά την εκδημία του πνευματικού του πατρός, Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος, το 1990, εξελέγη παμψηφεί διάδοχός του. Στις 22 Οκτωβρίου 1991 εξελέγη ως ο 270ος Οικουμενικός Πατριάρχης και τον αμέσως επόμενο μήνα (2 Νοεμβρίου) τελέστηκε η ενθρόνισή του στον Πατριαρχικό Ναό στο Φανάρι.

Μεταξύ των ετών 1961-1963 εκπλήρωσε την υποχρεωτική κατά τους νόμους στρατιωτική Του θητεία.

Από την εκλογή Του ως Οικουμενικού Πατριάρχου εργάζεται για την ενίσχυση της πανορθόδοξης ενότητας και συνεργασίας. Για τον σκοπό αυτό καθιέρωσε τις Συνάξεις των Ορθοδόξων Προκαθημένων και πραγματοποίησε πολλές επισκέψεις προς αυτούς, καθώς, επίσης, τους προσκάλεσε και τους υποδέχθηκε στην Ιερή Καθέδρα Του στο Φανάρι. Συγκάλεσε την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδόξου Εκκλησίας, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη, τον Ιούνιο του 2016, και προήδρευσε κατά τις εργασίες της. Επίσης, προωθεί τον οικουμενικό διάλογο με τις άλλες Χριστιανικές Εκκλησίες και Ομολογίες, επισκεπτόμενος τις έδρες τους και συμμετέχοντας σε διαχριστιανικά συνέδρια και επετειακές εκδηλώσεις.

 

Από το έτος 2004 διεύρυνε την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, απευθύνοντας πρόσκληση και προς τους εκτός Τουρκίας Ιεράρχες του Θρόνου για να συμμετάσχουν σε αυτή. Ακόμη, συγκάλεσε πολλές φορές Συνάξεις της Ιεραρχίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Σημαντικές πρωτοβουλίες κατά τα έτη της Πατριαρχίας

Κατά τη διάρκεια της Πατριαρχίας του έγινε δεκτός από πολλούς αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, πολλοί από τους οποίους επισκέφθηκαν επισήμως τον Παναγιώτατο στην έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Προσκλήθηκε και πραγματοποίησε ομιλίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (1994, 2008), το Συμβούλιο της Ευρώπης (2007), την UNESCO, το Forum 2000 της Πράγας (2019), το Παγκόσμιο Οικονομικό Forum του Davos (1999, 2020) κ.α.

Του έχουν απονεμηθεί οι ανώτατες τιμητικές διακρίσεις πολλών κρατών, μεταξύ των οποίων το Χρυσό Μετάλλιο του Αμερικανικού Κογκρέσσου,όπως επίσης και ο τίτλος του επιτίμου διδάκτορος από πολλά Πανεπιστημιακά Ιδρύματα του κόσμου.

Από το έτος 2004 διεύρυνε την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, απευθύνοντας πρόσκληση και προς τους εκτός Τουρκίας Ιεράρχες του Θρόνου για να συμμετάσχουν σε αυτή. Ακόμη, συγκάλεσε πολλές φορές Συνάξεις της Ιεραρχίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Καθιέρωσε, επίσης, τακτικές προσκυνηματικές επισκέψεις στην Καππαδοκία και σε άλλες “εσβεσμένας λυχνίας” στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, όπου ύστερα από πολλές δεκαετίες τελέστηκαν ιερές Ακολουθίες, με αποκορύφωμα την τέλεση της Θείας Λειτουργίας στην ιστορική Ι. Μονή Παναγίας Σουμελά (15.8.2010), η οποία συνεχίσθηκε μέχρι και το 2015.

Επισκέφθηκε τις περισσότερες Επαρχίες του Θρόνου σε όλη την οικουμένη, ευλογώντας και ενισχύοντας το επιτελούμενο ποιμαντορικό έργο σε αυτές. Επίσης, κατόπιν εισηγήσεώς Του, ιδρύθηκαν από την Αγία και Ιερά Σύνοδο και νέες Ι.Μητροπόλεις.

Με πρωτοβουλία Του εκδίδεται, ήδη από τη δεκαετία του ’90, η “Επετηρίς του Οικουμενικού Πατριαρχείου”, και επανεκδόθηκε και το επίσημο ενημερωτικό περιοδικό της Μητρός Εκκλησίας, “Ορθοδοξία”.

Αμέσως μετά την εκλογή του μερίμνησε για την επαναλειτουργία της Ι. Θεολογικής Σχολής Χάλκης, η οποία παραμένει “σιωπηλή” από το 1971, και για την επίτευξη αυτού του δίκαιου σκοπού συνεχίζει αμείωτα τις προσπάθειές Του.

Το Βραβείο Templeton

Κατά το περασμένο έτος, στις 24 Σεπτεμβρίου 2025, ο Παναγιώτατος παρέλαβε το Βραβείο Templeton Prize, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη. Η εν λόγω βράβευση αποτελεί μια σημαντική στιγμή, τόσο για το πρόσωπο του Οικουμενικού Πατριάρχη, όσο και για τον θεσμό του Οικουμενικού Πατριαρχείο, καθώς με το βραβείο αυτό έχουν τιμηθεί στο παρελθόν, μεταξύ άλλων, η Μητέρα Τερέζα, ο Θιβετιανός πνευματικός ηγέτης Δαλάι Λάμα, ο Νομπελίστας Ειρήνης και αρχιεπίσκοπος Νότιας Αφρικής Ντέσμοντ Τούτου, καθώς και ο Βρετανός αστροφυσικός και πρώην πρόεδρος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου Μάρτιν Ρις.

Παραλαμβάνοντας το βραβείο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης τόνισε ότι η διάκριση «δεν ανήκει σε ένα άτομο αλλά σε ένα όραμα που εμπνέει το Οικουμενικό Πατριαρχείο επί τρεις δεκαετίες». Υπενθύμισε την πρωτοβουλία του προκατόχου του, Πατριάρχη Δημητρίου, το 1989, να καθιερωθεί η 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα προσευχής για την προστασία της δημιουργίας, η οποία υιοθετήθηκε στη συνέχεια και από άλλες χριστιανικές εκκλησίες.

Στην ομιλία του με τίτλο «Όπου Ουρανός συναντά τη Γη: Στοχασμός για την Πίστη, την Επιστήμη και τον Πλανήτη μας», υπογράμμισε ότι «η αποξένωση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας πρέπει να τερματιστεί», σημειώνοντας πως «όταν ένας επιστήμονας μελετά το λιώσιμο των πάγων και ένας θεολόγος συλλογίζεται τους στεναγμούς της δημιουργίας, διαβάζουν το ίδιο βιβλίο σε διαφορετικές γλώσσες».

Ευχή για την επαναλειτουργία της Χάλκης

Με αφορμή την κοπή της φετινής Αγιοβασιλόπιτας, στην σύντομη ομιλία του ο Πατριάρχης ευχήθηκε να δώσει ο Θεός κατά το νέο έτος 2026 την ειρήνη σε όλες τις δοκιμαζόμενες από πολέμους και συγκρούσεις περιοχές του πλανήτη, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην Ουκρανία, την Μέση Ανατολή και το Σουδάν.

Ευχήθηκε, επίσης, για την ευστάθεια των αγίων του Θεού Εκκλησιών, καθώς και για την ενότητα και ευημερία της Ρωμαίηκης Κοινότητας της Πόλεως, για την επαναλειτουργία της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, τονίζοντας το δικαίωμα της Ομογενείας και κυρίως της Μητρός Εκκλησίας να έχει τη δική της θεολογική Σχολή, όπως όλες οι άλλες Εκκλησίες, και να εκπαιδεύει τα στελέχη της για το Ιερό Κέντρο και για όλες τις επαρχίες του Θρόνου στην οικουμένη. “Είναι μεγάλη αδικία η Πρωτόθρονος Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως να στερείται αυτού του αυτονοήτου δικαιώματός της. Ελπίζουμε, λοιπόν, ότι κατά το νέον έτος θα γίνει και αυτό το οποίο ελπίζουμε και περιμένουμε, και μάλιστα ταυτοχρόνως με την αποπεράτωση των ανακαινιστικών έργων, τα οποία εδώ και δύο χρόνια συνεχίζονται εις τον Λόφον της Ελπίδος με την μεγάλη δωρεά, την μεγάλη δαπάνη του Άρχοντος Μεγάλου Ευεργέτου Αθανασίου Μαρτίνου.”, είπε, μεταξύ άλλων, ο Παναγιώτατος.

Με φωτογραφίες από Οικουμενικό Πατριαρχέιο (Νίκος Παπαχρήστου)