Στην ανοιχτή συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με θέμα «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια» προεδρεύει σήμερα στη Νέα Υόρκη ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου. Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ο αντίκτυπος από την κοινή δήλωση των έξι για το τουρκολιβυκό εντείνει τις πιέσεις προς την Τουρκία και επαναφέρει στο προσκήνιο τις περιφερειακές διαστάσεις του ζητήματος.
Στη συζήτηση αναμένεται να λάβουν μέρος οι μόνιμοι αντιπρόσωποι κρατών-μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, ειδικοί εκπρόσωποι και αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών. Κεντρικός άξονας της συνεδρίασης είναι ο ρόλος των γυναικών στην πρόληψη και την αντιμετώπιση συγκρούσεων, καθώς και η ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής τους στις διαδικασίες ειρήνης και ασφάλειας. Παράλληλα, όμως, οι επαφές του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη έχουν έντονο περιφερειακό και διπλωματικό ενδιαφέρον.
Η κοινή δήλωση των έξι και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με την κοινή δήλωση των έξι να ενισχύει τις διεθνείς αντιδράσεις και να αναδεικνύει εκ νέου τις ενστάσεις για τον νομικό και πολιτικό χαρακτήρα του. Το κοινό αυτό μήνυμα προσθέτει βάρος στις θέσεις που υποστηρίζουν ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών.
Η κοινή τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταγράφει μια ευρύτερη σύγκλιση απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις στη Μεσόγειο. Ο αντίκτυπος από την κοινή δήλωση των έξι για το τουρκολιβυκό δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο των δηλώσεων, αλλά ενισχύει τη διπλωματική πίεση προς την Άγκυρα. Παράλληλα, δημιουργεί ένα πιο σαφές πλαίσιο για την ανάδειξη των ζητημάτων που αφορούν το Δίκαιο της Θάλασσας και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να διατηρήσει το θέμα ψηλά στη διεθνή ατζέντα, αξιοποιώντας τον θεσμικό ρόλο της χώρας στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η παρουσία του υπουργού Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη προσφέρει τη δυνατότητα για επαφές με αξιωματούχους και εκπροσώπους άλλων χωρών, με στόχο την ενημέρωση για τις ελληνικές θέσεις και την ενίσχυση της διεθνούς κατανόησης των προβληματισμών που προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Λιβύης
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Λιβύης. Η προσπάθεια της Τουρκίας να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο για την ενοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολικής και της δυτικής Λιβύης δεν φαίνεται να απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η πρόσκληση του Σαντάμ Χαφτάρ στην Άγκυρα εντάχθηκε σε αυτή την προσπάθεια, όμως η εξέλιξη της συνάντησης δεν οδήγησε σε ουσιαστική πρόοδο.
Η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει σύνθετη, καθώς οι πολιτικές και στρατιωτικές ισορροπίες εξακολουθούν να είναι εύθραυστες. Αντιδράσεις καταγράφονται στην ανατολική χώρα από υποστηρικτές του Αγκίλα Σάλεχ, αλλά και από δυνάμεις που αντιτίθενται στις πολιτικές επιδιώξεις του Σαντάμ Χαφτάρ. Οι αντιδράσεις αυτές δείχνουν ότι οποιαδήποτε προσπάθεια διαμεσολάβησης θα πρέπει να λάβει υπόψη τις εσωτερικές αντιθέσεις, τις τοπικές ισορροπίες και τα συμφέροντα των διαφορετικών πλευρών.
Η εμπλοκή της Τουρκίας στη Λιβύη εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει άμεσα τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Ελλάδα, η εσωτερική κατάσταση στη Λιβύη συνδέεται άμεσα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και με τις προσπάθειες της Άγκυρας να ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της στην περιοχή.
Η συνάντηση Γεραπετρίτη – Γκουτέρες
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να συζητήσει τα ζητήματα αυτά με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατά τη συνάντησή τους την Τετάρτη. Η συνάντηση πραγματοποιείται λίγο πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του κ. Γκουτέρες στο τέλος του έτους και αναμένεται να αποτελέσει ευκαιρία για την παρουσίαση των ελληνικών θέσεων σχετικά με τις περιφερειακές εξελίξεις.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Κυπριακό και το Δίκαιο της Θάλασσας. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Αντόνιο Γκουτέρες από το Κάιρο υπέρ της επίλυσης των σχετικών ζητημάτων βάσει του διεθνούς δικαίου δημιουργούν ένα σημαντικό διπλωματικό πλαίσιο. Η Αθήνα αναμένεται να υπογραμμίσει ότι ο σεβασμός των κανόνων του διεθνούς δικαίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Η κορύφωση της Ελληνικής Προεδρίας
Η Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας κορυφώνεται την Πέμπτη, με συνεδρίαση υπό την προεδρία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Αντικείμενο της συνεδρίασης θα είναι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα σε συνδυασμό με τις αναδυόμενες τεχνολογίες, ένα ζήτημα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη διεθνή ασφάλεια και τη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου.
Η Ελλάδα έχει θέσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα ως προτεραιότητα από την ανάληψη της θέσης του μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η σχετική συζήτηση εντάσσεται στις βασικές πρωτοβουλίες της ελληνικής προεδρίας, η οποία ολοκληρώνεται στο τέλος του έτους. Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία, η Αθήνα επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας και ως χώρα με άμεσο ενδιαφέρον για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.
Ο αντίκτυπος από την κοινή δήλωση των έξι για το τουρκολιβυκό εντείνει τις πιέσεις προς την Τουρκία, ενώ παράλληλα ενισχύει τη σημασία των ελληνικών διπλωματικών πρωτοβουλιών. Οι συζητήσεις στη Νέα Υόρκη, οι επαφές με την ηγεσία του ΟΗΕ και η συνεδρίαση για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα προσφέρουν στην Ελλάδα μια σημαντική ευκαιρία να προβάλλει τις θέσεις της και να συνδέσει τις περιφερειακές εξελίξεις με την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
