Σε μια ειλικρινή συζήτηση με το περιοδικό Vita και την Κέλλυ Σταυροπούλου, ο Νίκος Κουρής ανοίγει την καρδιά του με αφορμή τη δεύτερη σεζόν του «Οιδίποδα» και τον τέταρτο κύκλο του «IQ160». Με λόγο άμεσο και στοχαστικό, ο ηθοποιός επιστρέφει σε έναν γνώριμο—και συχνά άβολο—διάλογο γύρω από τις ετικέτες που ακολουθούν τους πρωταγωνιστές: τη γοητεία, την εικόνα, την εξιδανίκευση. Αναπολεί τα χρόνια που πάλεψε για να πείσει ότι το βάρος της υποκριτικής του είναι μεγαλύτερο από το βάρος της εμφάνισης. Κι αν η διαδρομή ήταν απαιτητική, σήμερα φαίνεται να τη διαβάζει με καθαρό βλέμμα: ως μια πορεία ωρίμανσης που τον οδήγησε στο ουσιώδες. Ο Νίκος Κουρής δεν απορρίπτει την εικόνα· την επανατοποθετεί, εκεί όπου της αρμόζει: πίσω από το έργο.
Ο Νίκος Κουρής και το βάρος των ετικετών
Από νωρίς χαρακτηρίστηκε «γοητευτικός πρωταγωνιστής». Η ωραία ταμπέλα φαινομενικά ανοίγει πόρτες, στην πράξη όμως συχνά τις στενεύει. Ο ίδιος επικαλείται μια παλιά παρατήρηση του Marcello Mastroianni: ο τίτλος του «Λατίνου εραστή» έμοιαζε περισσότερο με βασανιστήριο, γιατί γεννούσε υπερφυσικές προσδοκίες σε ανθρώπους που είχαν απέναντί τους—όχι ήρωες μυθοπλασίας—αλλά κανονικούς ανθρώπους. Μέσα από αυτό το πρίσμα, ο Κουρής περιγράφει τη «μυθολογία» που στήνεται γύρω από τους ηθοποιούς. Κάποια στιγμή, νιώθεις ότι πρέπει να ανταποκριθείς σε έναν μύθο που δεν είναι δικός σου. Και επειδή η δημόσια εικόνα λειτουργεί σαν καθρέφτης με φίλτρα, οι άνθρωποι «αποκαλύπτονται κατά συνθήκη»: παρουσιάζουν μια εκδοχή του εαυτού τους που εξυπηρετεί την περίσταση. Αν δεν είσαι σε εγρήγορση, κινδυνεύεις να εγκλωβιστείς σε αυτό το καθρέφτισμα, να γίνεις—ακόμη και άθελά σου—η προβολή που οι άλλοι περιμένουν.
Από τον «ωραίο γκόμενο» στον καλό ηθοποιό
Ο Νίκος Κουρής ομολογεί ότι χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να πείσει πως δεν είναι απλώς ο «ωραίος γκόμενος», αλλά ένας καλός ηθοποιός με εύρος και βάθος. Αυτός ο αγώνας δεν δίνεται με δηλώσεις, αλλά με ρόλους, επιλογές και συνέπεια. Είναι ο αργός, απαιτητικός δρόμος της υποκριτικής: πρόβες, πειθαρχία, εμβάθυνση στον χαρακτήρα, αναμέτρηση με το κείμενο και, κυρίως, με τον εαυτό. Σε μια εποχή που η εικόνα καταναλώνεται βιαστικά, η υποκριτική κατακτάται αργά. Εκεί ακριβώς κατοικεί η διαφορά ανάμεσα στην επιφάνεια και την ουσία: στο πώς εξιστορείς έναν άνθρωπο πάνω στη σκηνή ή στην κάμερα—όχι με την όψη, αλλά με την εσωτερική του κίνηση.
Οιδίπους και IQ160: δύο όψεις της ίδιας αναζήτησης
Η παράλληλη παρουσία του στον «Οιδίποδα» και στο «IQ160» φωτίζει την πρόθεσή του να δοκιμάζεται σε αντιθετικά πεδία. Ο «Οιδίπους» απαιτεί τραγική πυκνότητα, ρυθμό αρχαίου λόγου, μια σχεδόν τελετουργική προσήλωση. Το «IQ160» κινείται στη γρήγορη, καθημερινή αφήγηση της τηλεόρασης, με χαρακτήρες ζωντανούς και ρυθμούς που δεν συγχωρούν αδράνεια. Αυτές οι δύο όψεις—η σκηνή και η οθόνη—δεν τον διασπούν· τον συμπληρώνουν. Δείχνουν πως ο ηθοποιός που αναζητά το επόμενο σκαλοπάτι της τέχνης του δεν φοβάται να περνά από το ένα μέσο στο άλλο, αρκεί να έχει στα χέρια του υλικό που αξίζει να ειπωθεί. Εκεί κρίνεται, τελικά, η πρόθεση: όχι στο πού παίζεις, αλλά στο πώς.
Η γοητεία της αλήθειας πάνω από τη γοητεία της εικόνας
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να σε λένε γοητευτικό. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτό γίνεται το μόνο πράγμα που βλέπουν. Ο Νίκος Κουρής επιλέγει να μετακινεί σταθερά το βλέμμα από την εικόνα στην αλήθεια του ρόλου. Η γοητεία, αν υπάρχει, αναδύεται έτσι κι αλλιώς, ως παράγωγο μιας έντιμης ερμηνείας. Η πραγματική πρόκληση είναι να επιτρέψεις στο κοινό να δει τον χαρακτήρα—όχι τον εαυτό σου. Να διαγράψεις στιγμιαία την περσόνα σου, ώστε ο ρόλος να ανασάνει. Σε αυτό το στοίχημα, η συνέπεια μετρά περισσότερο από τα φώτα: το αν επιστρέφεις κάθε φορά με κάτι λίγο πιο ακριβές, πιο ανθρώπινο, πιο δικό σου.
Μια βιομηχανία γεμάτη προβολές
Η πίεση της «σωστής» εικόνας δεν αφορά μόνο τους ηθοποιούς. Είναι το νόμισμα της εποχής. Όμως το θέατρο και η τηλεόραση εξακολουθούν να επιβραβεύουν όσους αντέχουν να πάνε κόντρα στο αυτονόητο. Όταν ένας καλλιτέχνης, όπως ο Νίκος Κουρής, επιλέγει να σταθεί απέναντι στην προβολή και να υπερασπιστεί την εργασία του—ακόμα κι αν χρειαστεί «πάρα πολλά χρόνια»—το μήνυμα διαπερνά τον θόρυβο. Θυμίζει ότι οι ετικέτες έχουν διάρκεια όσο τις τροφοδοτούμε. Κι ότι η πιο ανθεκτική στρατηγική αυτοπροστασίας είναι να κάνεις καλά τη δουλειά σου.
Συμπέρασμα: γιατί ο Νίκος Κουρής επιμένει στην ουσία
Στο τέλος της ημέρας, η εξομολόγηση αυτή δεν είναι απλώς μια προσωπική ιστορία. Είναι μια υπόμνηση για όλους τους ανθρώπους που εργάζονται εκτεθειμένοι στο βλέμμα των άλλων. Ο Νίκος Κουρής δείχνει ότι η διαδρομή από τον «ωραίο γκόμενο» στον «καλό ηθοποιό» περνά μέσα από επιλογές που κοστίζουν χρόνο και υπομονή. Περνά από ρόλους που απαιτούν να αφήσεις πίσω την ασφάλεια της εικόνας και να μπεις στο ρίσκο της αλήθειας. Αν κάτι μένει από αυτή τη συζήτηση, είναι πως οι μύθοι μπορεί να είναι γοητευτικοί, αλλά οι άνθρωποι είναι πιο ενδιαφέροντες όταν δεν τους υπηρετούν. Όταν τους ξεπερνούν. Κι αυτό, τελικά, είναι που καθιστά την πορεία του Νίκου Κουρή συνεπή, επίμονη και ουσιαστική: μια πορεία που θυμίζει ότι η πραγματική γοητεία της τέχνης βρίσκεται πάντα στο βάθος της.
