Οι επιθέσεις κατά του νερού δεν είναι συχνές κατά τη διάρκεια των πολέμων, αλλά στον τρέχοντα πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τα πλήγματα κατά των σταθμών αφαλάτωσης του θαλασσινού νερού είναι ζωτικής σημασίας για τα εκατομμύρια των κατοίκων της περιοχής.
Σταθμός αφαλάτωσης στο Μπαχρέιν επλήγη από επίθεση ιρανικών drones, όπως ανακοίνωσαν οι αρχές την επομένη της διατύπωσης κατηγοριών εκ μέρους της Τεχεράνης μετά από παρόμοια επίθεση κατά σταθμού αφαλάτωσης του νησιού του Κεσμ στο Ιράν που επηρέασε την τροφοδοσία 30 χωριών.
Οι επιθέσεις αυτές παραμένουν περιορισμένες, αλλά ο πρώτος που «τολμά να επιτεθεί κατά του νερού εξαπολύει έναν πόλεμο που είναι πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων από τον σημερινό», προειδοποιεί η Esther Crauser-Delbourg, οικονομολόγος του νερού.
Το αφαλατωμένο νερό και γιατί είναι σημαντικό
Σε μία περιοχή που είναι από τις πιο άγονες στον κόσμο και όπου η διαθεσιμότητα του νερού είναι δέκα φορές χαμηλότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, τα εργοστάσια αφαλάτωσης έχουν ζωτικό ρόλο για την οικονομία και την κατανάλωση πόσιμου νερού για εκατομμύρια κατοίκων.
Περί το 42% των παγκόσμιων υποδομών αφαλάτωσης βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, δείχνει πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature. Το 42% του πόσιμου νερού προέρχεται από τα εργοστάσια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το 90% στο Κουβέιτ, το 86% στο Ομάν και το 70% στην Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με μελέτη του 2022 του l’Institut français des relations internationales (Ifri).
«Εκεί, χωρίς αφαλατωμένο νερό, δεν υπάρχει τίποτε», λέει η Esther Crauser-Delbourg. Είναι ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για τις μητροπόλεις της περιοχής, το Ντουμπάι και το Ριάντ.
Ήδη το 2010, αναλυτικό σημείωμα της CIA προειδοποιούσε ότι «η διατάραξη των εγκαταστάσεων της αφαλάτωσης στις περισσότερες αραβικές χώρες θα μπορούσε να έχει σοβαρότερες συνέπειες από κάθε απώλεια άλλης βιομηχανίας ή πρώτων υλών».
Και το 2008, ο ιστότοπος Wikileaks αποκάλυπτε αμερικανικό διπλωματικό τηλεγράφημα που έγραφε ότι «το Ριάντ θα πρέπει να εκκενωθεί σε διάστημα μία εβδομάδας αν πληγούν σοβαρά ή καταστραφούν το εργοστάσιο αφαλάτωσης του Τζουμπαΐλ ή πετρελαιαγωγοί του».
Ποιες είναι οι απειλές
Εκτός των επιθέσεων που ανακοινώθηκαν αυτό το σαββατοκύριακο, οι σταθμοί αφαλάτωσης είναι ευάλωτοι στις διακοπές της ηλεκτροδότησης και σε ενδεχόμενη μόλυνση του νερού της θάλασσας, κυρίως από τις πετρελαιοκηλίδες.
«Έχουμε ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας στην πρόσβαση, τους ελέγχους στην άμεση περίμετρο των εργοστασίων», εξηγεί ο Φιλίπ Μπουρντό, περιφερειακός διευθυντής Αφρικής/Μέσης Ανατολής της γαλλικής εταιρείας Veolia που τροφοδοτεί με αφαλατωμένο νερό τις περιοχές των Μασκάτ, Σουρ και Σαλάλα στο Ομάν και Τζουμπάιλ στην Σαουδική Αραβία.
«Τα πρόσφατα γεγονότα φυσικά μας αναγκάζουν να είμαστε πιο προσεκτικοί. Παρακολουθούμε πολύ στενά την κατάσταση των εγκαταστάσεων», λέει και προσθέτει ότι «σε ορισμένες χώρες, οι αρχές έχουν αναπτύξει συστοιχίες πυραύλων γύρω από τα μεγαλύτερα εργοστάσια αφαλάτωσης κατά των απειλών των drones και των πυραύλων».
Για τις πετρελαιοκηλίδες, οι βιομηχανίες διαθέτουν εργαλεία που περιορίζουν τους κινδύνους.
Οι προηγούμενες επιθέσεις
Ορισμένες επιθέσεις κατά εργοστασίων αφαλάτωσης έχουν σημειωθεί κατά την τελευταία δεκαετία: η Υεμένη και η Σαουδική Αραβία έχουν επιτεθεί η μία στην άλλη και η Γάζα έχει δεχθεί ισραηλινά πλήγματα, σύμφωνα με το Pacific Institute της Καλιφόρνιας που τηρεί αρχείο πολεμικών συγκρούσεων που έχουν σχέση με το νερό.
Πριν από το 2006, πρέπει να γίνει αναδρομή μέχρι το 1991 και τον Πόλεμο του Κόλπου για την καταγραφή τέτοιων επιθέσεων.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις τέτοιων επιθέσεων
Οι επιπτώσεις κυμαίνονται από διαταράξεις της υδροδότησης μέχρι πολύ πιο ευρείας κλίμακας συνέπειες αν διαρκέσουν.
«Μπορεί να δούμε μαζική έξοδο από τις μεγάλες πόλεις. Και έπειτα επιβολή δελτίου», λέει η Esther Crauser-Delbourg με αλυσιδωτές συνέπειες για την οικονομία: τουρισμός, βιομηχανία και κέντρα δεδομένων που είναι μεγάλοι καταναλωτές νερού για λόγους ψύξης.
Πάντως υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες, λέει ο Φιλίπο Μπουρντό της Veolia: τα εργοστάσια αφαλάτωσης είναι συχνά διασυνδεδεμένα, πράγμα που μπορεί να περιορίσει τις συνέπειες της διακοπής λειτουργίας μίας μεμονωμένης μονάδας.
Και προσθέτει ότι υπάρχουν αποθέματα που αντιστοιχούν σε κατανάλωση δύο έως και επτά ημερών ώστε να μην δημιουργηθεί έλλειψη, υπό την προϋπόθεση ότι οι βλάβες δεν θα διαρκέσουν πολύ.
