Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέο οδηγό επιβίωσης 72 ωρών, με στόχο να βοηθήσει τους Ευρωπαίους πολίτες να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις πρώτες ημέρες μιας έκτακτης ανάγκης ή μιας μεγάλης κρίσης. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την ετοιμότητα των πολιτών, των κοινοτήτων και των εθνικών συστημάτων πολιτικής προστασίας.
Καθώς οι φυσικές καταστροφές, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, οι υγειονομικές κρίσεις, οι κυβερνοεπιθέσεις και άλλες απειλές εμφανίζονται όλο και συχνότερα και έχουν πιο σύνθετες συνέπειες, η Κομισιόν θεωρεί απαραίτητη την καλλιέργεια μιας κοινής κουλτούρας ετοιμότητας. Ο οδηγός επιβίωσης 72 ωρών δεν αφορά μόνο την αποθήκευση βασικών προμηθειών, αλλά και τη γνώση του τρόπου αντίδρασης, την πρόσβαση σε αξιόπιστη ενημέρωση και τη μέριμνα για τις ανάγκες όλων των πολιτών.
Η Επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib, παρουσίασε τις νέες κατευθύνσεις στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας. Παράλληλα, ανακοίνωσε σχέδια για τη θέσπιση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2027.
Οδηγός επιβίωσης 72 ωρών: Τι προβλέπει
Η βασική ιδέα του οδηγού επιβίωσης 72 ωρών είναι ότι οι πολίτες θα πρέπει να μπορούν να καλύψουν τις απολύτως απαραίτητες ανάγκες τους για τις πρώτες τρεις ημέρες μιας κρίσης, έως ότου κινητοποιηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες και αποκατασταθούν βασικές υποδομές.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:
Αυτάρκεια για τις πρώτες τρεις ημέρες
Οι πολίτες ενθαρρύνονται να διαθέτουν στο σπίτι βασικά είδη έκτακτης ανάγκης και μια οργανωμένη τσάντα επιβίωσης. Σε αυτή μπορούν να περιλαμβάνονται πόσιμο νερό, τρόφιμα μακράς διάρκειας, φάρμακα και απαραίτητα ιατρικά είδη, φακός, εφεδρικές μπαταρίες, φορητό ραδιόφωνο, power bank, είδη προσωπικής υγιεινής, ζεστά ρούχα και αντίγραφα σημαντικών εγγράφων.
Η προετοιμασία δεν σημαίνει ότι κάθε νοικοκυριό πρέπει να δημιουργήσει μεγάλες αποθήκες. Σημαίνει, κυρίως, να έχει ένα βασικό σχέδιο και τα απαραίτητα μέσα για να αντιμετωπίσει προσωρινές διακοπές στην ηλεκτροδότηση, την υδροδότηση, τις επικοινωνίες ή την πρόσβαση σε καταστήματα και υπηρεσίες.
Εκπαίδευση στην ετοιμότητα
Η Επιτροπή προτείνει να ενσωματωθούν βασικές γνώσεις ετοιμότητας στην προσχολική και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Με κατάλληλες για την ηλικία τους δραστηριότητες, τα παιδιά μπορούν να μάθουν πώς να αντιδρούν ψύχραιμα σε μια έκτακτη ανάγκη, πώς να ζητούν βοήθεια και ποια βήματα πρέπει να ακολουθούν σε περίπτωση κινδύνου.
Παράλληλα, προβλέπεται κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ώστε τα θέματα πολιτικής προστασίας να παρουσιάζονται με τρόπο κατανοητό και χωρίς να προκαλούν φόβο ή άγχος. Η εκπαίδευση θεωρείται σημαντικό εργαλείο, καθώς ενισχύει την αυτοπεποίθηση των παιδιών και βοηθά ολόκληρες τις οικογένειες να είναι καλύτερα προετοιμασμένες.
Ετοιμότητα χωρίς αποκλεισμούς
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα άτομα με αναπηρία και στις διαφορετικές ανάγκες που μπορεί να προκύψουν σε μια κρίση. Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να είναι προσβάσιμα και να λαμβάνουν υπόψη ζητήματα κινητικότητας, επικοινωνίας, πρόσβασης σε φάρμακα, υποστηρικτικές συσκευές και προσωπική βοήθεια.
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης τη σημασία της συμμετοχής των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στον σχεδιασμό των μέτρων ετοιμότητας. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολιτικές μπορούν να ανταποκρίνονται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες και να διασφαλίζεται ότι κανένας πολίτης δεν μένει πίσω.
Έγκαιρη και αξιόπιστη ενημέρωση
Η σωστή πληροφόρηση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια κρίση μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με τα υλικά εφόδια. Οι αρμόδιες αρχές καλούνται να επικοινωνούν τους κινδύνους με σαφή, έγκαιρο και προσβάσιμο τρόπο, αποφεύγοντας τη σύγχυση εν μέσω ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών.
Οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ποια είναι τα επίσημα κανάλια ενημέρωσης, πώς λαμβάνουν προειδοποιήσεις και ποιον πρέπει να επικοινωνήσουν σε περίπτωση ανάγκης. Η ύπαρξη αξιόπιστων πηγών ενημέρωσης συμβάλλει στη διατήρηση της ψυχραιμίας και στη λήψη σωστών αποφάσεων.
Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ από το 2027
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η οποία θα πραγματοποιείται κάθε 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Η ημέρα αυτή θα ενθαρρύνει τους πολίτες, τις οικογένειες, τα σχολεία και τις τοπικές κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις προετοιμασίας.
Παράλληλα, θα αναγνωρίζει το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των εθελοντών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης.
Η ημερομηνία συνδέεται με την επέτειο της θέσπισης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ στις 23 Οκτωβρίου 2001. Ο μηχανισμός έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και στην αντιμετώπιση καταστροφών τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης.
Επιχειρησιακή συνέχεια και δοκιμές αντοχής
Οι πρωτοβουλίες για τον οδηγό επιβίωσης 72 ωρών συνοδεύονται από σύσταση σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τα εθνικά σημεία επαφής πολιτικής προστασίας θα μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν μια σοβαρή κρίση προκαλεί εκτεταμένες διαταραχές.
Οι δοκιμές αντοχής θα επιτρέπουν στις αρμόδιες αρχές να εντοπίζουν αδυναμίες, να αξιολογούν τα σχέδιά τους και να βελτιώνουν τον συντονισμό μεταξύ κρατών και υπηρεσιών. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει τη συνολική ανθεκτικότητα της ΕΕ και μετατρέπει τους στόχους της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ετοιμότητα σε συγκεκριμένες πρακτικές δράσεις.
Η προετοιμασία για μια κρίση δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των κυβερνήσεων. Ο νέος οδηγός επιβίωσης 72 ωρών υπενθυμίζει ότι η ατομική και συλλογική ετοιμότητα μπορούν να περιορίσουν τις συνέπειες μιας έκτακτης ανάγκης. Με βασικές προμήθειες, σωστή ενημέρωση, εκπαίδευση και συνεργασία, οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να προστατεύσουν καλύτερα τον εαυτό τους και τους γύρω τους μέχρι να φτάσει η οργανωμένη δημόσια βοήθεια.
