Μέτρα στήριξης σε δύο δόσεις (Απρίλιο και Σεπτέμβριο) και για δύο χρόνια (2026 και 2027) έχει τη δυνατότητα να ανακοινώσει η κυβέρνηση μετά τη διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου (πάνω από 2 δισ. ευρώ) και την εφαρμογή της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες το 2025.
Ειδικότερα, αρμόδιες πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ) τόνιζαν, μετά τη ΔΕΘ του 2025, οπότε ανακοινώθηκαν οι φορολογικές μειώσεις για μισθωτούς και οικογένειες με παιδιά, ότι τα νέα μέτρα που θα ανακοινωθούν το 2026 θα εφαρμοστούν το 2027 και το κόστος τους δεν θα ξεπερνά με κανένα τρόπο το 1 δισ. ευρώ. Τούτο, με δεδομένο ότι η σωρευτική αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών είχε φτάσει το 9,9%. Κατά συνέπεια, εξαντλούνταν το περιθώριο αύξησης που είχε συμφωνηθεί για την τριετία 2024-2026 στο πλαίσιο του 4ετούς δημοσιονομικού σχεδίου, τον Σεπτέμβριο του 2024. Δύο πράγματα άλλαξαν από τότε, όμως, λύνοντας τα χέρια του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη.
» Το πρώτο θετικό νέο ήταν ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού συνέχιζε να ξεπερνά τους ήδη υψηλούς στόχους του προϋπολογισμού του 2026. Στο 11μηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου, όταν το μέτρο σύγκρισης ήταν τα αυξημένα κατά 2 δισ. ευρώ φορολογικά έσοδα του 2025, είχαμε υπέρβαση 250 εκατ. ευρώ, τα οποία στο 12μηνο έφτασαν τα 400 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, στο τέλος του χρόνου, πηγές του ΥΠΕΘΟ υπολόγιζαν ότι τα έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής είχαν ξεπεράσει κατά 600 εκατ. ευρώ τα αντίστοιχα έσοδα του 2024. Με δεδομένο ότι ο Δεκέμβριος και ο Ιανουάριος είναι μήνες υψηλής κατανάλωσης, η υπέρβαση των εσόδων από φοροδιαφυγή μπορεί να φτάσει και τα 800 εκατ. ευρώ με την πληρωμή και της τελευταίας δόσης ΦΠΑ για το 2025, που θα πληρωθεί στο τέλος Φεβρουαρίου.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα επιπλέον έσοδα από τη φοροδιαφυγή λειτουργούν μειωτικά για τις οροφές αύξησης των πρωτογενών δαπανών. Το 2024 είχε συμφωνηθεί να έχουμε αύξηση δαπανών κατά 2,6%. Ωστόσο, τα πρόσθετα έσοδα ύψους 2 δισ. ευρώ από τη μείωση της φοροδιαφυγής ύψους 2 δισ. ευρώ μείωσαν αντί να αυξήσουν τις δαπάνες της προηγούμενης χρονιάς κατά 0,2%. Συνεπώς, ήταν σαφές ότι τα έσοδα από τη μείωση της φοροδιαφυγής δημιουργούν ωφέλιμο δημοσιονομικό χώρο.
» Το δεύτερο θετικό νέο ήρθε από το γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής. Σε έκθεσή του για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες τονίζει ότι, σύμφωνα με τον Προϋπολογισμό 2026, οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες αναμένεται να αυξηθούν κατά 4,4% το 2025 και 5,7% το 2026. Συνεπώς, η σωρευτική αύξηση κατά τα έτη 2024-2026 ευθυγραμμίζεται με τη σύσταση του Συμβουλίου για σωρευτική αύξηση 9,9%.
Παρότι η πρόβλεψη για τη φετινή χρονιά ξεπερνά την ετήσια οροφή, η σωρευτική εξέλιξη την τριετία 2024-2026 παραμένει συμβατή επειδή το 2024 καταγράφηκε μείωση καθαρών δαπανών κατά 0,2% και ο Λογαριασμός Ελέγχου, μετά την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, δείχνει αρνητικό σωρευτικό υπόλοιπο περίπου 0,3% του ΑΕΠ (περίπου 750 εκατ. ευρώ) το 2026, δηλαδή κάτω από το ανώτατο όριο.
Πιο καθαρή εικόνα θα έχει το οικονομικό επιτελείο στο τέλος Φεβρουαρίου. Τότε το ΥΠΕΘΟ θα γνωρίζει ποια θα είναι η τελική υπέρβαση στα φορολογικά έσοδα για το σύνολο του 2025. Επίσης, θα υπάρχει καθαρή εικόνα και για την εξοικονόμηση δαπανών που είχαμε τον προηγούμενο χρόνο. Με βάση αυτά τα δύο στοιχεία και το νέο περιθώριο που δίνει η ρήτρα για τις αμυντικές δαπάνες, θα ληφθούν και οι τελικές αποφάσεις για τα πρόσθετα μέτρα ελάφρυνσης.
Κατανομή
Ο συνολικός «ωφέλιμος» δημοσιονομικός χώρος αναμένεται να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό μπορούν φέτος να ανακοινωθούν και να υλοποιηθούν πρόσθετα μέτρα ύψους έως 800 εκατ. ευρώ, ενώ θα υπάρχει περιθώριο για νέα μέτρα έως 1,5 δισ. ευρώ (θα είναι και ο κύριος όγκος των μέτρων) τα οποία θα υλοποιηθούν το 2027. Συνεπώς, υπάρχει η δυνατότητα να ανακοινωθούν μέτρα από τον Απρίλιο (όπως συνέβη και το 2025) και να μείνει ο κύριος όγκος των μέτρων για τη ΔΕΘ ή -αν υπάρξει σχετική απόφαση- να ανακοινωθούν όλα τον Σεπτέμβριο.
Ανάμεσα στα μέτρα που μπορούν να υλοποιηθούν από φέτος είναι:
1 Η αύξηση του αριθμού των δικαιούχων του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο για συνταξιούχους πάνω από 65 ετών με εισοδηματικά κριτήρια. Με την υφιστάμενη μορφή του το επίδομα εξαιρεί περίπου 1 εκατομμύριο συνταξιούχους. Προς το παρόν εξετάζεται είτε η αύξηση του επιδόματος στα 400 ευρώ για τους τωρινούς δικαιούχους είτε μικρότερη αύξηση (π.χ. στα 300 ευρώ) με αύξηση του αριθμού των τελικών δικαιούχων.
2 Οι αυξήσεις των επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ, οι οποίες είχαν προαναγγελθεί από τον πρωθυπουργό μετά το τέλος του ξεκαθαρίσματος των δικαιούχων. Το θέμα πήγε πίσω λόγω του κόστους της φορολογικής μεταρρύθμισης. Με δεδομένο ότι έχει εξαγγελθεί πολλές φορές, αναμένεται να ξανασυζητηθεί μόλις υπάρξουν απτά στοιχεία για το κλείσιμο του 2025.
Μέτρα στήριξης: Στόχος να δοθεί «ανάσα» σε επιχειρήσεις
Στο πακέτο των φορολογικών μειώσεων εξετάζονται μέτρα όπως:
1 Η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα. Σήμερα, το τέλος επιβάλλεται ετησίως σε όλες τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως κερδοφορίας και λειτουργεί ως πρόσθετο βάρος, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
2 Η μείωση της προκαταβολής φόρου, η οποία σήμερα φτάνει στο 80% του φόρου του επόμενου έτους, ακόμη κι αν τα μελλοντικά κέρδη δεν είναι εξασφαλισμένα. Το μέτρο στοχεύει κατευθείαν στην αύξηση της ρευστότητας των επιχειρήσεων.
3 Η αύξηση του ακατάσχετου περιθωρίου του επαγγελματικού λογαριασμού. Ο ακατάσχετος επαγγελματικός λογαριασμός αποτελεί βασικό εργαλείο στήριξης των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς διασφαλίζει ότι μέρος των εσόδων τους παραμένει διαθέσιμο για την κάλυψη βασικών λειτουργικών αναγκών, ακόμη και σε περίπτωση ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία.
4 Νέο, αποδοτικότερο σύστημα φορολόγησης των νομικών προσώπων σε επίπεδο ομίλου εταιριών. Η χώρα μας, σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν διαθέτει ακόμη καθεστώς ενδοομιλικής φορολόγησης, εφαρμόζοντας εδώ και χρόνια κανόνες τεκμηρίωσης ενδοομιλικών συναλλαγών βασισμένους στις κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΟΣΑ για τις τιμές μεταβίβασης.
5 Υπάρχουν σκέψεις για μία ακόμη μείωση στην αυτοτελή φορολογία των εσόδων από ενοίκια.
6 Εξετάζεται, τέλος, η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5%, που είναι προγραμματισμένη για το 2027, να αυξηθεί στο 1%. Οπως ακριβώς έγινε και για το 2025, όταν ήταν προγραμματισμένη η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5% και τελικά είχαμε μείωση κατά 1%. Τέτοιου είδους μέτρα έχουν θετική ανταπόκριση και από τους θεσμούς καθώς θεωρείται ότι αυξάνουν την απασχόληση και μειώνουν την ανεργία.
