Συνέντευξη στο infokids.gr παραχώρησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τοποθετώντας στο επίκεντρο την κυβερνητική πρωτοβουλία για περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα social media.
Όπως υποστήριξε, οι πλατφόρμες διαθέτουν εθιστικό σχεδιασμό και η πολιτεία έχει υποχρέωση να προστατεύσει ανηλίκους και γονείς, δίνοντας, όπως είπε, ένα σαφέστερο πλαίσιο και εργαλεία εφαρμογής. Ο πρωθυπουργός ανέδειξε ως βασικό άξονα της παρέμβασής του την ψυχική υγεία των ανηλίκων και την πίεση που, κατά τα λεγόμενά του, δέχονται οι οικογένειες από την ανεξέλεγκτη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Εξήγησε ότι η κυβερνητική πρωτοβουλία δεν στοχεύει στον αποκλεισμό των παιδιών από την τεχνολογία, αλλά στον περιορισμό συμπεριφορών που, όπως ανέφερε, συνδέονται με τον τρόπο που οι ίδιες οι πλατφόρμες είναι σχεδιασμένες. Μιλώντας στο infokids.gr, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι «τα επιστημονικά δεδομένα δεν επιδέχονται αμφισβήτησης» και πρόσθεσε ότι αυτά, όπως είπε, συναντώνται πλέον με την εμπειρία των γονέων, οι οποίοι βλέπουν τα παιδιά τους να περνούν ολοένα και περισσότερο χρόνο μπροστά στο κινητό, κυρίως σε εφαρμογές με «εθιστικά χαρακτηριστικά ως προς τον σχεδιασμό τους». Αναφερόμενος σε πρακτικές σχεδιασμού, υποστήριξε ότι το λεγόμενο infinite scrolling έχει σχεδιαστεί με τρόπο ώστε ο χρήστης να παραμένει όσο το δυνατόν περισσότερο στην οθόνη, επειδή, όπως είπε, «με αυτόν τον τρόπο οι πλατφόρμες βγάζουν λεφτά».
Παράλληλα, ανέφερε ότι υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις στο εξωτερικό που αναγνωρίζουν την εθιστική φύση αυτού του σχεδιασμού και αναδεικνύουν ευθύνη των εταιρειών απέναντι στους πιο ευάλωτους χρήστες. Ο πρωθυπουργός περιέγραψε ως ήδη ορατές συνέπειες στην καθημερινότητα των παιδιών φαινόμενα όπως «διάσπαση προσοχής, κακή συγκέντρωση, cyberbullying», ενώ αναφέρθηκε και σε αισθήματα μειονεξίας, ιδίως στα κορίτσια, λόγω εικόνων «τέλειας ομορφιάς», τις οποίες συνέδεσε και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Σε αυτό το πλαίσιο, διατύπωσε τη θέση ότι «Δεν μπορούμε να περιμένουμε άλλο, δεν μπορούμε να περιμένουμε 5-10 χρόνια, να χάσουμε ουσιαστικά μια ολόκληρη γενιά, η οποία θα μεγαλώσει με σημαντικά ψυχικά προβλήματα, πριν κάνουμε κάτι γι’ αυτό».
Στο ερώτημα για ποιον λόγο η εξαγγελία γίνεται τώρα, ενώ η πλήρης εφαρμογή του μέτρου τοποθετείται χρονικά αργότερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε ότι η συζήτηση πρέπει να ανοίξει άμεσα, ώστε να υπάρξει προετοιμασία τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο ίδιο πλαίσιο, έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον ρόλο των γονέων, λέγοντας: «Οι γονείς είναι απελπισμένοι, σου λένε “τι να κάνω; Δεν μπορώ να πάρω το κινητό από παιδί”».
Τα εργαλεία εφαρμογής και το Kids Wallet
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε δύο βασικά εργαλεία που, όπως είπε, δίνει η πολιτεία στις οικογένειες. Το πρώτο είναι η ίδια η απαγόρευση, ώστε ο γονέας να μπορεί να επικαλεστεί έναν καθολικό κανόνα, λέγοντας στο παιδί του: «παιδί μου αυτό είναι πια παράνομο». Το δεύτερο εργαλείο, όπως το περιέγραψε, είναι η τεχνική δυνατότητα επιβεβαίωσης ηλικίας μέσω της ψηφιακής ταυτότητας και του Kids Wallet, ώστε από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι πλατφόρμες να υποχρεώνονται να διασταυρώνουν την ηλικία των χρηστών. Χαρακτηριστικά, έκανε την αναλογία με την πώληση προϊόντων σε ανηλίκους: «Όπως πια σήμερα ο περιπτεράς είναι υποχρεωμένος να επιβεβαιώνει την ηλικία του παιδιού, αν είναι κάτω ή πάνω από 18, για να του πουλήσει καπνικά προϊόντα ή να του πουλήσει αλκοόλ, το ίδιο πρέπει να κάνουν και οι πλατφόρμες», είπε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι μια εθνική παρέμβαση, όπως ανέφερε, δεν αρκεί από μόνη της και ότι απαιτείται ευρωπαϊκή νομοθετική κάλυψη. Εξήγησε ότι η Ελλάδα χρειάζεται τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το σχετικό πλαίσιο διέπεται από το Digital Services Act. Παράλληλα, έκανε γνωστό ότι έχει ήδη ενημερώσει με επιστολή την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι ακόμη και χωρίς άμεση ευρωπαϊκή κατοχύρωση, η Ελλάδα, όπως είπε, «πάλι θα προχωρήσει μόνη της», έστω και με μικρότερη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων.
Προβληματισμοί για την εφαρμογή και το ζήτημα της «κουλτούρας»
Απαντώντας σε επιφυλάξεις ότι μια τέτοια απαγόρευση μπορεί να οδηγήσει ανηλίκους σε άλλες, μη ελεγχόμενες ψηφιακές διαδρομές, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι πρόκειται για «εύλογο προβληματισμό», αλλά υποστήριξε ότι κανένας νόμος δεν εφαρμόζεται απολύτως. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι «η μεγάλη πλειοψηφία θα συμμορφωθεί» και ότι το βασικό ζητούμενο είναι να αλλάξει η κουλτούρα και να ανοίξει μια συζήτηση στην οικογένεια για το ερώτημα αν τα παιδιά είναι πιο ευτυχισμένα περνώντας ώρες σε μία πλατφόρμα.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαχώρισε την τεχνολογία ως εργαλείο από την παθητική και, όπως είπε, εθιστική χρήση της. Τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν είναι «τεχνοφοβική», ότι οι ψηφιακές δεξιότητες πρέπει να διδάσκονται και ότι υπάρχουν χρήσεις της τεχνολογίας που, κατά τα λεγόμενά του, είναι χρήσιμες, από εκπαιδευτικά βίντεο έως εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Όπως το διατύπωσε, ο στόχος δεν είναι να κοπεί η πρόσβαση στην τεχνολογία, αλλά «να κόψω την πρόσβαση σε ένα υλικό το οποίο είναι αδιάφορο, αλλά μας κρατάει εκεί κολλημένους να κοιτάμε και να σκρολάρουμε». Ο πρωθυπουργός προανήγγειλε επίσης ότι το επόμενο πεδίο που θα τεθεί στη συζήτηση είναι το gaming και ο διαδικτυακός τζόγος. «Είναι το επόμενο κεφάλαιο το οποίο θα μας απασχολήσει», είπε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων και σε αυτό τον τομέα.
Η στάση των γονέων και η συζήτηση «μέσα στα σπίτια»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη οι γονείς να μην αντιμετωπίζουν την οθόνη ως εύκολη λύση. Περιέγραψε εικόνες από την καθημερινότητα, λέγοντας: «Βλέπουμε παιδιά πολύ μικρότερα. Πάνε οικογένειες και τρώνε σε εστιατόριο και βάζουν το iPad μπροστά στο παιδί για να μην κλαίει ή γιατί αυτή είναι η εύκολη λύση. Μα, αυτός είναι ο τρόπος να μεγαλώσουμε τα παιδιά; Είναι ευκολία. Το να είσαι γονιός είναι δύσκολο και τη σημερινή εποχή είναι ακόμα πιο δύσκολο», ανέφερε, τοποθετώντας την παρέμβαση ως ένα πλαίσιο που, όπως είπε, δεν λύνει αυτομάτως όλα τα προβλήματα, αλλά ενισχύει το επιχείρημα των γονέων.
Συνοψίζοντας τη λογική της πρωτοβουλίας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η πολιτεία ανοίγει τώρα τη συζήτηση ώστε να ξεκινήσει και μέσα στα σπίτια. «Θέλω να συζητηθεί το θέμα στο πασχαλινό τραπέζι», είπε, προσθέτοντας ότι οι οικογένειες πρέπει από τώρα να μιλούν με τα παιδιά τους για το τι αλλάζει και γιατί αλλάζει. Κλείνοντας τη συνέντευξή του, απηύθυνε μήνυμα προς τους γονείς, παρουσιάζοντας την παρέμβαση ως απάντηση σε ένα κοινωνικό αίτημα που, όπως ανέφερε, είχε ωριμάσει: «Ότι σας ακούσαμε και κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Θα πάμε μαζί και θα κάνουμε το καλύτερο για τα παιδιά μας», ανέφερε.
