Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης παραχώρησε συνέντευξη στο ένθετο Real life και τη δημοσιογράφο Χρύσα Κακιώρη αυτή την εβδομάδα, με αφορμή το νέο του καλλιτεχνικό εγχείρημα. Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης μίλησε, ανάμεσα σε άλλα, για την επερχόμενη συμμετοχή του σε παράσταση που θα παρουσιαστεί στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, αλλά και για τις προσδοκίες που συνοδεύουν κάθε εμφάνιση σε έναν χώρο που εξακολουθεί να περιβάλλεται από ιδιαίτερο βάρος, μνήμη και συμβολισμό.
Μιχαήλ Ταμπακάκης: Η Επίδαυρος και ο «μύθος» της σήμερα
Η Επίδαυρος συνεχίζει να κουβαλά έναν μύθο. Για πολλούς ηθοποιούς, η πρώτη εμφάνιση εκεί αντιμετωπίζεται ως ορόσημο, ως επιβεβαίωση, ως ένα σκαλοπάτι που μπορεί να «αλλάξει τη ζωή». Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης, ωστόσο, επιλέγει να τοποθετηθεί απέναντι σε αυτή τη συλλογική αφήγηση με έναν τρόπο ήσυχο και ουσιαστικό.
Για τον ίδιο, η Επίδαυρος είναι πρωτίστως ένας πολύ αγαπημένος χώρος. Δεν τη βλέπει ως ένα τρόπαιο, ούτε ως ένα σημείο καμπής που θα καθορίσει την πορεία του. Αυτό που τον κινητοποιεί είναι κάτι πιο απτό και πιο απαιτητικό: η ανάγκη να σταθεί αντάξιος του χώρου που θα τους φιλοξενήσει. Όχι με όρους φιλοδοξίας, αλλά με όρους ευθύνης και σεβασμού.
Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης δεν μιλά για την Επίδαυρο σαν να είναι μια αφηρημένη ιδέα ή ένα «brand» που προσθέτει κύρος. Μιλά για έναν τόπο που τον αγγίζει προσωπικά. Του αρέσει πολύ να πηγαίνει στην Επίδαυρο ως θεατής, να βρίσκεται ανάμεσα στον κόσμο, να νιώθει την ατμόσφαιρα και το ειδικό βάρος της εμπειρίας.
Η εμπειρία της Επιδαύρου ως τελετουργία, όχι ως απλή έξοδος
Αυτό που ο ίδιος ξεχωρίζει είναι το βαθιά συγκινητικό στοιχείο της διαδρομής: χιλιάδες άνθρωποι ξεκινούν ένα ταξίδι μέσα στη ζέστη του καλοκαιριού για να δουν μια παράσταση. Και αυτό, όπως τονίζει, δεν μοιάζει με μια απλή θεατρική έξοδο. Η Επίδαυρος δεν είναι «πάμε θέατρο και επιστρέφουμε». Είναι μια ολόκληρη τελετουργία.
Η προετοιμασία, ο δρόμος, η αναμονή, η συνθήκη του ανοιχτού χώρου, ο νυχτερινός ουρανός, το πλήθος που μοιράζεται την ίδια προσμονή — όλα αυτά δημιουργούν ένα πλαίσιο που μεταμορφώνει την παράσταση σε συλλογικό βίωμα. Μέσα σε αυτή την τελετουργία, η ευθύνη των συντελεστών μοιάζει να μεγαλώνει, όχι επειδή «πρέπει να αποδείξουν κάτι», αλλά επειδή καλούνται να ανταποκριθούν σε μια εμπειρία που ο κόσμος την έχει ήδη επενδύσει με νόημα.
Κριτική και προσδοκίες: τι βαραίνει πραγματικά τον Μιχαήλ Ταμπακάκης
Η κριτική και οι προσδοκίες που συνοδεύουν κάθε παραγωγή στην Επίδαυρο είναι δεδομένες. Ο Μιχαήλ Ταμπακάκης δεν τις αρνείται, ούτε προσποιείται ότι δεν υπάρχουν. Αναγνωρίζει ότι θα υπάρχουν πάντα — ως μέρος της παράδοσης, της δημοσιότητας, αλλά και της ίδιας της «μυθολογίας» του χώρου.
Εκείνο όμως που τον επηρεάζει περισσότερο δεν είναι ο θόρυβος γύρω από την παράσταση. Είναι μια παρατήρηση που τους είχε κάνει κάποτε ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: περίπου το 30% των θεατών κάθε παράστασης στην Επίδαυρο βρίσκεται εκεί για πρώτη φορά. Αυτό, όπως λέει, το βρίσκει συγκλονιστικό. Γιατί μετατοπίζει το κέντρο βάρους: η πραγματική ευθύνη δεν είναι να ικανοποιηθούν όλοι, ούτε να υπάρξει ομοφωνία.
Η ευθύνη, για τον Μιχαήλ Ταμπακάκης, είναι αυτοί οι άνθρωποι —οι «πρωτάρηδες»— να φύγουν θέλοντας να ξαναγυρίσουν. Όχι απαραίτητα να συμφωνήσουν με την ανάγνωση ή να αγαπήσουν την παράσταση. Αλλά να νιώσουν ότι άξιζε να μπουν σε αυτή τη διαδικασία και ότι αξίζει να επιστρέψουν σε αυτόν τον χώρο. Να μη σβήσει η επιθυμία για το επόμενο ταξίδι, για την επόμενη συνάντηση με το θέατρο.
“Βάκχες”: όταν το κοινό γίνεται μέρος της Θήβας
Στην παράσταση “Βάκχες”, το κοινό δεν θα είναι απλός παρατηρητής. Θα έχει πολύ ενεργό ρόλο. Στην πραγματικότητα, οι θεατές θα είναι οι πολίτες της Θήβας: θα βρίσκονται μέσα στην τελετουργία, μέσα στη διαδικασία, μέσα σε μια συνθήκη που ζητά συμμετοχή, εγρήγορση και θέση.
Και αυτή η επιλογή δεν είναι απλώς σκηνοθετικό εύρημα. Συνδέεται με την ουσία του έργου. Γιατί οι “Βάκχες” δεν μιλούν μόνο για τον Διόνυσο ή τον Πενθέα ως πρόσωπα-σύμβολα. Μιλούν για μια κοινωνία ολόκληρη που καλείται να αποφασίσει πώς θα αντιμετωπίσει το διαφορετικό, το άγνωστο και το ανεξέλεγκτο. Μιλούν για το πού τελειώνει η τάξη και πού αρχίζει ο φόβος, για το πώς ένα σύστημα αντιδρά όταν κλονίζεται, για το τι κάνει ο άνθρωπος όταν έρχεται αντιμέτωπος με κάτι που δεν μπορεί να ελέγξει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Επίδαυρος δεν λειτουργεί ως «σκηνή επιτυχίας», αλλά ως χώρος όπου η συλλογική εμπειρία αποκτά κυριολεκτικό νόημα: ένα κοινό που δεν παρακολουθεί απλώς, αλλά συν-υπάρχει με το ερώτημα του έργου.
Η Επίδαυρος ως ευθύνη και επιστροφή
Η στάση του Μιχαήλ Ταμπακάκης απέναντι στην Επίδαυρο ξεχωρίζει ακριβώς επειδή δεν στηρίζεται σε μεγάλες δηλώσεις. Δεν την αντιμετωπίζει ως κάτι που θα αλλάξει τη ζωή του, ούτε ως «ιερό βήμα» που απαιτεί να το εξιδανικεύεις. Την αντιμετωπίζει ως έναν αγαπημένο χώρο που απαιτεί αλήθεια, μέτρο και σεβασμό, και ως μια εμπειρία που οφείλει να παραμείνει ζωντανή για όλους — ειδικά για εκείνους που την ανακαλύπτουν για πρώτη φορά.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική φιλοδοξία: να φύγει ο κόσμος από την Επίδαυρο με την αίσθηση ότι συμμετείχε σε κάτι που αξίζει να το ξαναζήσει. Γιατί τελικά, το πραγματικό «στοίχημα» δεν είναι να γράψει κανείς μια στιγμή στο βιογραφικό του, αλλά να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα της επιστροφής.
