Νέο μέτωπο στην παγκόσμια προσπάθεια περιορισμού των επιβλαβών συνεπειών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους ανηλίκους ανοίγει η συμφωνία-μαμούθ της Meta στις ΗΠΑ. Η εταιρεία αποδέχθηκε την επιβολή αυστηρότερων προεπιλεγμένων περιορισμών στο Facebook και το Instagram για τους εφήβους, προκειμένου να διευθετήσει δικαστικές προσφυγές αμερικανικών πολιτειών.
Η εξέλιξη προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Αυστραλίας, η οποία έχει ήδη θεσπίσει το πρώτο παγκοσμίως κατώτατο όριο ηλικίας για τη δημιουργία και τη διατήρηση λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η αυστραλιανή κυβέρνηση εκτιμά ότι η απόφαση της Meta αποδεικνύει πως οι τεχνολογικές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν τους νέους, αλλά μέχρι σήμερα δεν αξιοποιούν επαρκώς τα διαθέσιμα εργαλεία.
Τι προβλέπει η συμφωνία στις ΗΠΑ
Η βασική πολυπολιτειακή συμφωνία προβλέπει την καταβολή ποσού έως 16,7 δισ. δολαρίων σε βάθος δεκαετίας. Μαζί με συναφείς διευθετήσεις, το συνολικό ύψος των πληρωμών προσεγγίζει τα 18 δισ. δολάρια. Η συμφωνία, η οποία αφορά σχεδόν όλες τις αμερικανικές πολιτείες και άλλες αμερικανικές δικαιοδοσίες, τελεί υπό την έγκριση ομοσπονδιακού δικαστή.
Οι προσφυγές βασίζονταν σε καταγγελίες ότι η Meta είχε σχεδιάσει το Facebook και το Instagram με χαρακτηριστικά που ενθάρρυναν την καταναγκαστική χρήση και τον εθισμό παιδιών και εφήβων, χωρίς να ενημερώνει επαρκώς το κοινό για τους σχετικούς κινδύνους. Η εταιρεία δεν παραδέχθηκε παρανομία ή υπαιτιότητα.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το Facebook και το Instagram θα διαθέτουν για τους χρήστες κάτω των 18 ετών προεπιλεγμένο ημερήσιο όριο χρήσης δύο ωρών, το οποίο θα μπορεί να απενεργοποιηθεί μόνο με τη συγκατάθεση γονέα. Το όριο θα υπολογίζεται αθροιστικά και για τις δύο εφαρμογές.
Παράλληλα, θα ενεργοποιείται αποκλεισμός πρόσβασης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, ενώ οι ειδοποιήσεις θα απενεργοποιούνται κατά τις σχολικές ώρες. Προβλέπονται επίσης ισχυρότεροι μηχανισμοί επαλήθευσης της ηλικίας, απόκρυψη του αριθμού των αντιδράσεων και των «likes» και διευρυμένα εργαλεία γονικού ελέγχου.
Αυστραλία: «Οι εταιρείες έχουν τα εργαλεία, αλλά δεν τα χρησιμοποιούν»
Η υπουργός Επικοινωνιών της Αυστραλίας, Ανίκα Γουελς, υπογράμμισε ότι οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης «έχουν εργαλεία στη διάθεσή τους για να προστατεύουν τους νέους από τις εθιστικές λειτουργίες των πλατφορμών τους, αλλά έχουν επιλέξει να μην τα χρησιμοποιήσουν».
«Γι’ αυτό η Αυστραλία ανέλαβε πρωτοποριακή δράση παγκοσμίως, θεσπίζοντας ένα κατώτατο όριο ηλικίας για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Είμαστε υπερήφανοι που περισσότερες από 20 χώρες ακολουθούν το παράδειγμά μας», πρόσθεσε σε δήλωσή της προς το Reuters.
Από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, οι πλατφόρμες που υπάγονται στην αυστραλιανή νομοθεσία οφείλουν να λαμβάνουν εύλογα μέτρα ώστε οι χρήστες κάτω των 16 ετών να μην μπορούν να δημιουργούν ή να διατηρούν λογαριασμό. Η υποχρέωση αφορά τις εταιρείες και δεν προβλέπει κυρώσεις για τα παιδιά ή τους γονείς τους.
Η εφαρμογή των περιορισμών, ωστόσο, παραμένει αποσπασματική, κυρίως λόγω της αναποτελεσματικότητας των συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της αυστραλιανής ρυθμιστικής αρχής eSafety, το ποσοστό των ανηλίκων που δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν κάποια πλατφόρμα, με ή χωρίς προσωπικό λογαριασμό, μειώθηκε μόνο από 85,9% σε 81,5% κατά τους πρώτους τρεις μήνες εφαρμογής του μέτρου.
Η περιορισμένη αποτελεσματικότητα οδήγησε τους Αυστραλούς νομοθέτες να διπλασιάσουν το ανώτατο προβλεπόμενο πρόστιμο για τις εταιρείες και να ενισχύσουν τις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής.
Διεθνείς πιέσεις προς τη Meta
Στη Νότια Κορέα, η αρμόδια ρυθμιστική αρχή ζήτησε τα νέα μέτρα της Meta να εφαρμοστούν σε όλους τους ανήλικους χρήστες παγκοσμίως και όχι μόνο σε συγκεκριμένες αγορές.
Στις Φιλιππίνες, ο υπουργός Τεχνολογίας, Πληροφοριών και Επικοινωνιών, Χένρι Αγκούντα, εξέφρασε την ελπίδα ότι η συμφωνία στις ΗΠΑ θα ενισχύσει τις συνομιλίες του με τη Meta. Οι συζητήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών, την προσέγγιση ανηλίκων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τις οικονομικές απάτες εις βάρος πολιτών.
Σε παράλληλο μέτωπο, ο υπουργός Ψηφιακών Υποθέσεων της Πολωνίας, Κριστόφ Γκαβκόφσκι, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλει πρόστιμο ύψους 250 εκατ. ευρώ στη Meta για απάτες και παραπλανητικές διαφημίσεις.
«Ζητώ επίσης από τη Meta να υιοθετήσει αμέσως αποτελεσματικά εργαλεία για την εξάλειψη των απατών, των ψευδών διαφημίσεων και της προώθησης παράνομων εφαρμογών», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Χ.
Προσπάθειες περιορισμού της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά βρίσκονται σε εξέλιξη και σε άλλες ασιατικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Μαλαισία, η Ινδία και η Ινδονησία.
Χιλιάδες προσφυγές παραμένουν ανοικτές
Παρά τη συμφωνία με τις αμερικανικές πολιτείες, οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με χιλιάδες προσφυγές σε ομοσπονδιακά και πολιτειακά δικαστήρια. Ιδιώτες, σχολικές περιφέρειες, δήμοι και άλλοι δημόσιοι φορείς υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες επιδίωξαν εν γνώσει τους να εθίσουν τα παιδιά, συμβάλλοντας σε μια κρίση ψυχικής υγείας με εκδηλώσεις όπως το άγχος, η κατάθλιψη και οι αυτοκτονίες.
Την ίδια ώρα, η αυστραλιανή δικηγορική εταιρεία Shine Lawyers ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με τον Αμερικανό δικηγόρο Μαρκ Λανίερ, ο οποίος συμμετείχε στην αγωγή της Καλιφόρνιας, προκειμένου να εξεταστεί εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την κίνηση νομικής διαδικασίας κατά της Meta και στην Αυστραλία.
