Έναν μήνα μετά την ανακοίνωση κυρώσεων του Λονδίνου κατά ισραηλινών οικισμών στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, το Ισραήλ προχώρησε σε δραστικό περιορισμό της βρετανικής διπλωματικής παρουσίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν ότι το βρετανικό προξενείο στην περιοχή σταμάτησε να λειτουργεί με την προηγούμενη μορφή του, ενώ μόνο μια μικρή ομάδα διπλωματών έλαβε άδεια να παραμείνει στο κτίριο.
Η εξέλιξη αυτή δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το οριστικό τέλος της βρετανικής παρουσίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Αντίθετα, φαίνεται να αποτελεί αποτέλεσμα εντατικών διαπραγματεύσεων και μια προσπάθεια να περιοριστεί η περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Περιορίζεται η βρετανική διπλωματική παρουσία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ
Το βρετανικό προξενείο, το οποίο είχε ιδρυθεί πριν από σχεδόν δύο αιώνες στη συνοικία Σέιχ Τζάρα, «σταμάτησε σήμερα τις δραστηριότητές του», δήλωσε ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, περίπου 20 διπλωμάτες, μεταξύ των οποίων και ο γενικός πρόξενος, θα πρέπει να αποχωρήσουν από τη χώρα.
Ωστόσο, η ισραηλινή κυβέρνηση επέτρεψε στη βρετανική πλευρά να διατηρήσει στο κτίριο μια περιορισμένη «ομάδα εργασίας» αποτελούμενη από επτά διπλωμάτες. Η ομάδα θα συνεχίσει να εργάζεται από τον ίδιο χώρο, αλλά με σημαντικά περιορισμένες αρμοδιότητες και πεδίο δράσης.
Ο Γκίντεον Σάαρ δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για το ακριβές περιεχόμενο των νέων περιορισμών. Η απόφαση, πάντως, μειώνει αισθητά την έκταση της βρετανικής διπλωματικής παρουσίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, η οποία επί δεκαετίες είχε ιδιαίτερη σημασία για τις σχέσεις του Λονδίνου με την περιοχή και τον παλαιστινιακό πληθυσμό.
Από την πλευρά του, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ υπογράμμισε ότι το κτίριο δεν θα κλείσει. Όπως δήλωσε, θα φέρει πλέον την ονομασία «Αποστολή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ιερουσαλήμ». Η αποστολή, πρόσθεσε, θα συνεχίσει να παρέχει βασικές υπηρεσίες και να επιτελεί το έργο της προς όφελος του παλαιστινιακού λαού.
Το Λονδίνο δεν αναγνωρίζει το ισραηλινό μέτρο
Ο Εντ Μίλιμπαντ τόνισε ότι η βρετανική κυβέρνηση θα επιδιώξει μέσα στους επόμενους μήνες να αποκαταστήσει την προηγούμενη διπλωματική της παρουσία. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι το Λονδίνο δεν προτίθεται να λάβει άμεσα αντίμετρα, όσο οι συνομιλίες με το Ισραήλ παραμένουν σε εξέλιξη και θεωρούνται αξιόπιστες.
Παρά τη συγκρατημένη στάση του, ο Βρετανός υπουργός ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν αναγνωρίζει στην ισραηλινή κυβέρνηση «το νόμιμο δικαίωμα» να επιβάλει το συγκεκριμένο μέτρο. Η διαφωνία αφορά όχι μόνο τη λειτουργία του προξενείου, αλλά και το ευρύτερο καθεστώς της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, την οποία το Ισραήλ θεωρεί τμήμα της ενιαίας πρωτεύουσάς του, ενώ η διεθνής κοινότητα δεν αναγνωρίζει την προσάρτησή της.
Η Παλαιστινιακή Αρχή καταδίκασε την απόφαση ως «παράνομη». Εκπρόσωποί της υποστήριξαν ότι πρόκειται για προσπάθεια επιβολής της ισραηλινής κυριαρχίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, περιοχή που θεωρείται παλαιστινιακό έδαφος και της οποίας η προσάρτηση από το Ισραήλ δεν έχει αναγνωριστεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Ένα ιστορικό κτίριο με συμβολική σημασία
Το κτίριο του προξενείου αποτελεί σημαντικό μέρος της διπλωματικής ιστορίας της περιοχής. Ιδρύθηκε το 1838, επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και για σχεδόν δύο αιώνες αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη βρετανική παρουσία στην Ιερουσαλήμ.
Φωτογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου διαπίστωσε ότι από την πρόσοψη είχαν αφαιρεθεί το βρετανικό εθνόσημο και η σχετική επιγραφή. Δεν ήταν άμεσα σαφές αν πρόκειται να τοποθετηθούν νέες πινακίδες που θα αντιστοιχούν στη νέα ονομασία της αποστολής.
Ισραηλινή διπλωματική πηγή δήλωσε ότι το μέτρο δεν αποτελεί «καλό παζάρι» για το Λονδίνο, καθώς η Βρετανία χάνει ένα ιστορικό και σημαντικό κτίριο με το επίσημο κλείσιμο του προξενείου. Παράλληλα, η ίδια πηγή εξέφρασε την ελπίδα ότι, μετά τη σημερινή επιδείνωση των διμερών σχέσεων, οι δύο χώρες θα μπορέσουν να επιστρέψουν σε μια πιο εποικοδομητική συνεργασία.
Η αντιπαράθεση για τους οικισμούς στη Δυτική Όχθη
Η απόφαση του Ισραήλ έρχεται σε μια περίοδο έντονων διαφωνιών με το Λονδίνο. Τον προηγούμενο μήνα, η Βρετανία, μαζί με άλλες δυτικές χώρες, είχε ανακοινώσει οικονομικές κυρώσεις κατά εταιρειών που συναλλάσσονται με ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Οι οικισμοί αυτοί θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, θέση που απορρίπτει το Ισραήλ. Η ισραηλινή κυβέρνηση αντέδρασε έντονα στις βρετανικές κυρώσεις και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να περιορίσει τη λειτουργία του προξενείου. Παράλληλα, επέβαλε και άλλα μέτρα, μεταξύ των οποίων την απαγόρευση εισόδου στη χώρα σε 11 Βρετανούς βουλευτές.
Η ένταση ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο κατά την προεκλογική περίοδο για τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Οι ισραηλινές αρχές εξέφρασαν την οργή τους μετά την απόφαση του βρετανικού Πράσινου Κόμματος να υιοθετήσει ψήφισμα που χαρακτήριζε τον σιωνισμό ως μορφή ρατσισμού.
Η Ανατολική Ιερουσαλήμ παραμένει, επομένως, στο επίκεντρο μιας σύνθετης διπλωματικής και πολιτικής διαμάχης. Το Ισραήλ την προσάρτησε μετά την κατάληψη της Ανατολικής Ιερουσαλήμ και της Δυτικής Όχθης στον πόλεμο του 1967, όμως η προσάρτηση δεν αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ. Η μείωση της βρετανικής διπλωματικής παρουσίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ αποτελεί νέο επεισόδιο σε αυτή τη μακροχρόνια αντιπαράθεση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε περαιτέρω κλιμάκωσης είτε μιας δύσκολης προσπάθειας επαναπροσέγγισης των δύο χωρών.
