Οι αυξημένες εμφανίσεις μεδουσών σε αρκετές περιοχές της χώρας, οι καταγραφές καρχαριών κοντά σε ακτές αλλά και η συνεχής άφιξη νέων ειδών στη Μεσόγειο έχουν επαναφέρει τη συζήτηση για τις αλλαγές που συντελούνται στις ελληνικές θάλασσες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη διευθύντρια Έρευνας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», Αναστασία Μήλιου, πίσω από τις εικόνες που συχνά προκαλούν ανησυχία κρύβεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, η οποία σχετίζεται με την κατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Μιλώντας στην εκπομπή της ΕΡΤ «Σαββατοκύριακο από τις 5», η κ. Μήλιου εμφανίστηκε καθησυχαστική τόσο για τις μέδουσες όσο και για τους καρχαρίες, υπογραμμίζοντας ότι η μεγαλύτερη απειλή για τις ελληνικές θάλασσες παραμένει η υπεραλίευση.
«Οι μέδουσες δεν ήρθαν να μείνουν»
Οι εικόνες με αυξημένες συγκεντρώσεις μεδουσών σε περιοχές όπως η Εύβοια έχουν προκαλέσει ανησυχία σε λουόμενους και επαγγελματίες του τουρισμού. Η Αναστασία Μήλιου εξήγησε ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που συνδέεται κυρίως με τα θαλάσσια ρεύματα και τις καιρικές συνθήκες.
«Οι μέδουσες είναι είδη που συνήθως συναντάμε στο ανοιχτό πέλαγος. Δεν θέλουν να βρίσκονται στην ακτή. Αν παρασυρθούν από ρεύματα ή κυματισμό, τότε μπορεί να τις δούμε προσωρινά κοντά στις παραλίες», ανέφερε.
Όπως σημείωσε, οι χάρτες καταγραφής που δημοσιεύονται συχνά στο διαδίκτυο αποτυπώνουν μια στιγμιαία εικόνα και δεν σημαίνουν ότι μια περιοχή θα παραμείνει γεμάτη μέδουσες όλο το καλοκαίρι.
«Αυτοί οι χάρτες μπορεί να είναι έτσι σήμερα και να μην είναι αύριο. Πολλές φορές προκαλούν περισσότερο πανικό παρά ενημέρωση», είπε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, τόνισε ότι η μείωση των φυσικών θηρευτών των μεδουσών, λόγω της υπεραλίευσης, συμβάλλει στην εμφάνιση εξάρσεων των πληθυσμών τους.
Οι καρχαρίες ήταν πάντα εδώ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν και οι πρόσφατες καταγραφές καρχαριών σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, εικόνες που κάνουν συχνά τον γύρο των κοινωνικών δικτύων.
Η διευθύντρια Έρευνας του «Αρχιπελάγους» ξεκαθάρισε ότι οι καρχαρίες δεν αποτελούν νέο φαινόμενο στις ελληνικές θάλασσες.
«Καρχαρίες είχαμε πάντα. Αυτό που δεν είχαμε πάντα ήταν τα κοινωνικά δίκτυα, ώστε κάθε εμφάνιση να γίνεται αμέσως γνωστή», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, περισσότερα από 45 είδη καρχαριών έχουν καταγραφεί διαχρονικά στη χώρα, ενώ αρκετοί πληθυσμοί έχουν μειωθεί σημαντικά εξαιτίας της αλιευτικής πίεσης.
Η παρουσία τους κοντά στις ακτές την άνοιξη θεωρείται φυσιολογική, καθώς συνδέεται με την αναπαραγωγή ή την αναζήτηση τροφής.
«Ο καρχαρίας αντιλαμβάνεται τον παραμικρό κραδασμό στη θάλασσα. Μόλις αντιληφθεί ανθρώπινη παρουσία απομακρύνεται. Τα ζώα αυτά γνωρίζουν ότι ο άνθρωπος είναι το πιο επικίνδυνο είδος στον πλανήτη», σημείωσε.
Όπως πρόσθεσε, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες επιθέσεις καρχαρία σε άνθρωπο στην Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή.
Πάνω από 1.000 νέα είδη στις ελληνικές θάλασσες
Οι αλλαγές όμως δεν περιορίζονται στις μέδουσες ή στους καρχαρίες.
Σύμφωνα με την κ.Μήλιου, περισσότερα από 1.000 ξενικά είδη έχουν ήδη καταγραφεί στις ελληνικές θάλασσες, ενώ νέες καταγραφές πραγματοποιούνται συνεχώς μέσω ενός δικτύου επιστημονικών φορέων και πολιτών που συμβάλλουν στην παρακολούθηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
«Οι θάλασσές μας αλλάζουν. Συχνά οι πολίτες μάς στέλνουν φωτογραφίες από ασυνήθιστα είδη και έτσι μπορούμε να εντοπίσουμε έγκαιρα νέες αφίξεις», ανέφερε.
Ορισμένα από τα νέα είδη, όπως ο γερμανός, έχουν ήδη ενταχθεί στην αλιευτική δραστηριότητα, ενώ άλλα, όπως ο λαγοκέφαλος, θεωρούνται προβληματικά και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
«Έχουμε αδειάσει τις θάλασσές μας από ψάρια»
Η κ. Μήλιου απέδωσε μεγάλο μέρος των αλλαγών που παρατηρούνται στην υπεραλίευση και στην απουσία αποτελεσματικών μέτρων διαχείρισης.
«Έχουμε αδειάσει τις θάλασσές μας από ψάρια. Ψαρεύουμε ακόμη και την εποχή που αναπαράγονται και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν υπάρχουν ψάρια», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η αποδυνάμωση των φυσικών πληθυσμών αφήνει χώρο για την ταχύτερη εξάπλωση ξενικών ειδών και διαταράσσει την ισορροπία του οικοσυστήματος.
«Το μήνυμα που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι έχουμε απόλυτη ανάγκη διαχείρισης της θάλασσας. Δεν αφήνουμε το οικοσύστημα να βρει την ισορροπία του και κάθε χρόνο εξαντλούμε περισσότερο τους φυσικούς του πόρους», τόνισε.
Καταλήγοντας, η διευθύντρια Έρευνας του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» προειδοποίησε ότι η προστασία των θαλασσών δεν αφορά μόνο το περιβάλλον αλλά και το μέλλον της αλιείας, των παράκτιων κοινωνιών και της ίδιας της οικονομίας.
«Παραλάβαμε έναν πλούσιο τόπο και οφείλουμε να μην παραδώσουμε στις επόμενες γενιές μια θάλασσα χωρίς ζωή», κατέληξε.
