Το Ιράν προειδοποιεί ότι θα μπορούσε να πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην Ευρώπη, εάν από αυτές απογειωθούν αεροσκάφη για επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων. Η απειλή αυτή, που εντείνει την ήδη οξυμένη αντιπαράθεση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, διατυπώθηκε από τον υψηλόβαθμο αξιωματούχο ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζάι.
Σε συνέντευξή του στο λιβανέζικο τηλεοπτικό δίκτυο Al Mayadeen, ο Ρεζάι δήλωσε την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου ότι η Τεχεράνη θα στοχοποιήσει αμερικανικές βάσεις σε ευρωπαϊκές χώρες, εφόσον χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Η δήλωση αυτή διευρύνει το πεδίο των πιθανών αντιποίνων, καθώς δεν περιορίζει τις απειλές μόνο σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται κοντά στη Μέση Ανατολή.
«Εάν οι ΗΠΑ επιτεθούν στο Ιράν, θα επιτεθούμε όχι μόνο σε αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση, αλλά και σε αμερικανικές βάσεις σε απομακρυσμένες περιοχές, τις οποίες δεν έχουμε πλήξει μέχρι σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Με τον τρόπο αυτό, ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη στρατιωτική κλιμάκωση, με επιπτώσεις πέρα από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Η προειδοποίηση του Ρεζάι έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες. Οι διαφωνίες των δύο χωρών αφορούν τόσο την περιφερειακή ασφάλεια όσο και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ κάθε νέα δήλωση εκατέρωθεν αυξάνει την ανησυχία για πιθανό επεισόδιο ή αλυσιδωτή αντίδραση.
Η διαφωνία για το εμπλουτισμένο ουράνιο
Παράλληλα με τις απειλές για τις αμερικανικές βάσεις, ο Μοχσέν Ρεζάι επανέλαβε την κατηγορηματική άρνηση της Τεχεράνης να μεταφέρει εκτός Ιράν οποιοδήποτε μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει. Η θέση αυτή αφορά, μεταξύ άλλων, αμερικανική πρόταση σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα έπρεπε να αποστείλει σε τρίτη χώρα το απόθεμά του, το οποίο έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η χώρα του χρειάζεται τα εμπλουτισμένα υλικά για την ανάπτυξη πυρηνοκίνητων πλοίων και υποβρυχίων. Σύμφωνα με τη δήλωσή του, το πυρηνικό υλικό αποτελεί μέρος του σχεδιασμού της Τεχεράνης για την ενίσχυση των τεχνολογικών και αμυντικών της δυνατοτήτων.
Η άρνηση μεταφοράς του ουρανίου στο εξωτερικό αποτελεί μία από τις βασικές διαφωνίες στις διαπραγματεύσεις του Ιράν με τη διεθνή κοινότητα. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η αποστολή του υλικού σε άλλη χώρα θα περιόριζε την κυριαρχία της και θα δημιουργούσε εξάρτηση από ξένες κυβερνήσεις για την επιστροφή ή την αξιοποίησή του.
Ο ρόλος της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις
Ο Ρεζάι ανέφερε επίσης ότι η Ρωσία έχει ενημερωθεί για την απόφαση του Ιράν. Η Μόσχα είχε προτείνει να παραλάβει και να αποθηκεύσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, σε μια προσπάθεια να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της διαμάχης και να διευκολύνει την επίτευξη συμφωνίας.
Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν φαίνεται διατεθειμένη να αποδεχθεί τη συγκεκριμένη πρόταση. Παρά την απόρριψη της μεταφοράς του ουρανίου, το Ιράν δεν έχει αποκλείσει πλήρως το ενδεχόμενο να μειώσει το επίπεδο εμπλουτισμού του. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί υπό διεθνή εποπτεία, ώστε να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία θα είναι ελεγχόμενη και επαληθεύσιμη.
Η διαφοροποίηση αυτή είναι σημαντική, καθώς δείχνει ότι η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό ένα περιορισμένο περιθώριο διαπραγμάτευσης. Από τη μία πλευρά, αρνείται να απομακρύνει το υλικό από τη χώρα· από την άλλη, εμφανίζεται διατεθειμένη να εξετάσει αλλαγές στο επίπεδο εμπλουτισμού, εφόσον υπάρξουν επαρκείς εγγυήσεις και διεθνής έλεγχος.
Κίνδυνος ευρύτερης κλιμάκωσης
Οι δηλώσεις του Ιράν για πιθανές επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη προσθέτουν μια νέα διάσταση στην περιφερειακή κρίση. Εάν υλοποιούνταν μια τέτοια απειλή, θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την ασφάλεια ευρωπαϊκών χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά και τις σχέσεις τους με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση για το εμπλουτισμένο ουράνιο εξακολουθεί να αποτελεί τον πυρήνα της διπλωματικής κρίσης. Η επίτευξη συμφωνίας θα απαιτούσε αμοιβαίες υποχωρήσεις, αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου και σαφείς εγγυήσεις για την ασφάλεια όλων των πλευρών.
Με τις δηλώσεις του, το Ιράν συνδέει πλέον άμεσα την πορεία των πυρηνικών διαπραγματεύσεων με το ενδεχόμενο στρατιωτικής απάντησης. Η απειλή για πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη, σε περίπτωση επίθεσης, καταδεικνύει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να αποτρέψει οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια, διατηρώντας παράλληλα αμετακίνητες τις βασικές θέσεις της για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
