Το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον ΟΠΕΚ, αναζητά εναλλακτικούς τρόπους εξαγωγής του αργού του, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν επηρεάσει τη λειτουργία των παραδοσιακών θαλάσσιων διαδρομών. Με εκατοντάδες βυτιοφόρα να σχηματίζουν ουρές κοντά στη Βασόρα, το ιρακινό πετρέλαιο ταξιδεύει πλέον οδικώς μέσω της ερήμου και της Συρίας, με τελικό προορισμό το λιμάνι Μπανιγιάς στη Μεσόγειο.
Η χερσαία διαδρομή, η οποία παρέμενε ουσιαστικά ανενεργή για δεκαετίες, έχει αποκτήσει νέα στρατηγική σημασία. Παρότι το κόστος μεταφοράς είναι υψηλότερο σε σύγκριση με τη μεταφορά μέσω θαλάσσης, οι σημερινές συνθήκες καθιστούν τη διαδρομή μέσω Συρίας μια ελκυστική εναλλακτική. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με τη σχετική υποχώρηση των πολυετών συγκρούσεων στη Συρία, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.
Η χερσαία διαδρομή του ιρακινού πετρελαίου μέσω Συρίας
Το Ιράκ εξάγει το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου του μέσω τερματικών σταθμών στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, η εξαγωγή πετρελαίου μέσω Συρίας έχει καταστεί κρίσιμη εναλλακτική λύση, ιδιαίτερα για φορτία βαρέος αργού πετρελαίου. Η διαδρομή ξεκινά από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νότιο Ιράκ και καταλήγει στο Μπανιγιάς, όπου το πετρέλαιο φορτώνεται σε πλοία με προορισμό διυλιστήρια της Μεσογείου.
Από τον προηγούμενο μήνα, ο ενεργειακός όμιλος UCC Holding από το Κατάρ έχει αναλάβει τη μεταφορά ιρακινού αργού πετρελαίου με φορτηγά, βάσει συμφωνίας με την κρατική εταιρεία εμπορίας πετρελαίου SOMO. Ο γενικός διευθυντής της κρατικής Basra Oil Company, Μπασέμ Αμπντούλ Καρίμ, δήλωσε ότι η UCC μεταφέρει καθημερινά από 120.000 έως 150.000 βαρέλια.
Ο πραγματικός όγκος των φορτίων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα των βυτιοφόρων και των οδηγών. Οι UCC και SOMO δεν σχολίασαν τις δηλώσεις, όταν το Reuters ζήτησε την τοποθέτησή τους.
Σύμφωνα με τον Καρίμ, το πετρέλαιο μεταφέρεται από τα νότια πετρελαϊκά πεδία του Ιράκ προς το λιμάνι Μπανιγιάς, προκειμένου να διοχετευθεί στις διεθνείς αγορές. Η διαδρομή προσφέρει στο Ιράκ έναν πρόσθετο τρόπο πρόσβασης στη Μεσόγειο και μειώνει, έστω προσωρινά, την εξάρτηση από τις εξαγωγές μέσω του Κόλπου.
Ο στόλος των βυτιοφόρων και η διάρκεια του ταξιδιού
Η UCC διαθέτει ήδη περίπου 6.000 φορτηγά, ενώ σχεδιάζει να αυξήσει τον στόλο της σε 10.000 οχήματα για να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Η εταιρεία απασχολεί περίπου 10.000 οδηγούς, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της επιχείρησης και τις απαιτήσεις μιας τόσο μεγάλης χερσαίας μεταφοράς.
Πηγή του Reuters ανέφερε ότι καθημερινά εκφορτώνονται περίπου 150.000 βαρέλια πετρελαίου. Ένας από τους οδηγούς των βυτιοφόρων περιέγραψε τη διαδικασία, λέγοντας ότι τα οχήματα φορτώνουν αργό στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης Tuba, κοντά στη Βασόρα, και στη συνέχεια κατευθύνονται προς το Μπανιγιάς. Η διαδρομή μετ’ επιστροφής, συμπεριλαμβανομένου του ταξιδιού πίσω στο Tuba, μπορεί να διαρκέσει έως και πέντε ημέρες.
Η διάρκεια αυτή περιορίζει τον αριθμό των δρομολογίων που μπορεί να πραγματοποιήσει κάθε φορτηγό και καθιστά απαραίτητη τη συνεχή αύξηση του στόλου. Παράλληλα, η διαδρομή μέσω μιας περιοχής με σύνθετες πολιτικές και ασφαλείς συνθήκες απαιτεί αυξημένο συντονισμό, υποδομές και ελέγχους σε όλο το μήκος της.
Οι ποσότητες και το κόστος μεταφοράς
Από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, στις 26 Οκτωβρίου, η UCC έχει μεταφέρει περίπου 1,6 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με τον διευθυντή των εγκαταστάσεων Tuba, Λουάι Τζαουάντ. Οι εγκαταστάσεις βρίσκονται κοντά στη Βασόρα, η οποία αποτελεί το σημαντικότερο κέντρο πετρελαϊκών δραστηριοτήτων του νότιου Ιράκ.
Το Reuters αναφέρει ότι η UCC σχεδιάζει να μεταφέρει, μέσα σε διάστημα τριών μηνών από τις 14 Οκτωβρίου, ποσότητα που εκτιμάται μεταξύ 5 και 14 εκατομμυρίων βαρελιών βαρέος αργού πετρελαίου. Τα φορτία προβλέπεται να διατίθενται με έκπτωση 38 δολαρίων ανά βαρέλι, στοιχείο που ενδέχεται να λειτουργεί ως αντιστάθμισμα για το αυξημένο κόστος και τους κινδύνους της χερσαίας μεταφοράς.
Οι ποσότητες, ωστόσο, δύσκολα θα αυξηθούν σημαντικά στο άμεσο μέλλον. Εκτός από τη διαθεσιμότητα των φορτηγών, ρόλο παίζουν η διάρκεια των διαδρομών, οι απαιτήσεις ασφαλείας, οι συνθήκες στους δρόμους και η δυνατότητα του λιμανιού Μπανιγιάς να διαχειριστεί τα συγκεκριμένα φορτία.
Βάσει της συμφωνίας, η UCC δικαιούται περίπου 12 δολάρια ανά βαρέλι για την κάλυψη του κόστους οδικής μεταφοράς και των συναφών εξόδων που προκύπτουν από τη διέλευση μέσω Συρίας.
Προορισμός τα διυλιστήρια της Μεσογείου
Μετά την άφιξή του στο Μπανιγιάς, το ιρακινό πετρέλαιο φορτώνεται σε πλοία και μεταφέρεται σε διυλιστήρια της Μεσογείου. Μεταξύ των πιθανών προορισμών περιλαμβάνονται εγκαταστάσεις στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Τουρκία, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters.
Η επιλογή αυτής της διαδρομής υπογραμμίζει τη σημασία των μεσογειακών αγορών για το ιρακινό αργό, αλλά και την ανάγκη των παραγωγών να διατηρούν διαθέσιμες πολλαπλές οδούς εξαγωγής. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες μεταφορές επηρεάζονται από γεωπολιτικές κρίσεις, μια χερσαία διαδρομή μπορεί να λειτουργήσει ως προσωρινό δίχτυ ασφαλείας, ακόμη και αν είναι ακριβότερη και πιο σύνθετη.
Το Ιράκ παρήγαγε σχεδόν 4,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως τον Οκτώβριο, ποσότητα αυξημένη κατά περίπου 500.000 βαρέλια σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με την τελευταία μηνιαία έκθεση του ΟΠΕΚ. Η αυξημένη παραγωγή ενισχύει την ανάγκη για αξιόπιστες υποδομές εξαγωγών.
Η εξαγωγή πετρελαίου μέσω Συρίας αποτελεί, επομένως, περισσότερο από μια λύση ανάγκης. Αν και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της θα εξαρτηθεί από το κόστος, την ασφάλεια και τις πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή, η διαδρομή προσφέρει στο Ιράκ πολύτιμη ευελιξία. Για όσο διάστημα οι παραδοσιακές θαλάσσιες οδοί παραμένουν ευάλωτες, τα βυτιοφόρα που διασχίζουν τη Συρία θα συνεχίσουν να αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο για τη διοχέτευση του ιρακινού αργού στις διεθνείς αγορές.
