Οι αγορές της Βραζιλίας βρέθηκαν σε κατάσταση έντονης αναταραχής μετά την απρόσμενη εκλογική νίκη του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Η αντίδραση των επενδυτών ήταν άμεση και βίαιη, με μαζικές πωλήσεις, ισχυρές πιέσεις στο βραζιλιάνικο ρεάλ και limit down σε μετοχές και χρηματιστηριακούς δείκτες. Η εξέλιξη αιφνιδίασε μεγάλο μέρος της επενδυτικής κοινότητας, καθώς οι περισσότεροι ξένοι επενδυτές θεωρούσαν πιθανότερη την επικράτηση του δεξιού υποψηφίου Ζαΐρ Μπολσονάρου.
Πριν από τον δεύτερο γύρο των εκλογών, μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι, μεταξύ των οποίων η UBS Global Wealth Management, η Morgan Stanley, η JPMorgan και η Citigroup, είχαν εκφράσει θετικές εκτιμήσεις για τα βραζιλιάνικα assets. Οι προσδοκίες αυτές βασίζονταν στην εκτίμηση ότι μια νίκη του Μπολσονάρου θα διατηρούσε σε μεγάλο βαθμό την υφιστάμενη οικονομική και δημοσιονομική πολιτική.
Μαζικές πωλήσεις και limit down στη Βραζιλία
Η επιστροφή του Λούλα στην εξουσία προκάλεσε απότομη αλλαγή στις προσδοκίες των αγορών. Ήδη πριν από το άνοιγμα της συνεδρίασης στη Βραζιλία, ένα διαπραγματεύσιμο αμοιβαίο κεφάλαιο (ETF) που παρακολουθεί βραζιλιάνικες μετοχές και διαπραγματεύεται στη Νέα Υόρκη υποχώρησε κατά περίπου 26%.
Παράλληλα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγου (CME) αποτύπωναν σημαντική πίεση στο ρεάλ. Συγκεκριμένα, το συμβόλαιο διαμόρφωνε την ισοτιμία του δολαρίου στα 5,59 ρεάλ. Αν και η συγκεκριμένη τιμή δεν αποτελεί ασφαλή ένδειξη για την τελική ισοτιμία στην αγορά συναλλάγματος, η κίνηση υποδήλωνε πιθανή υποχώρηση του ρεάλ άνω του 10% σε σχέση με το κλείσιμο της προηγούμενης Παρασκευής.
Χρηματιστηριακά γραφεία στο Σάο Πάολο προειδοποιούσαν ότι οι πωλήσεις θα μπορούσαν να είναι τόσο έντονες, ώστε να ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί αυτόματης διακοπής συναλλαγών, γνωστοί ως circuit breakers. Οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιώθηκαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, όταν οι χρηματιστηριακές αρχές προχώρησαν σε προσωρινή διακοπή των συναλλαγών, προκειμένου να περιορίσουν την ένταση των απωλειών.
Για το ρεάλ και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των μετοχών, όπου δεν εφαρμόζονται αντίστοιχοι μηχανισμοί προστασίας, η B3, η διαχειρίστρια του βραζιλιάνικου χρηματιστηρίου, διεύρυνε τα όρια ημερήσιας διακύμανσης. Η απόφαση αυτή αποσκοπούσε στη διευκόλυνση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά υψηλής μεταβλητότητας.
Πιέσεις σε εταιρείες με έκθεση στη Βραζιλία
Η εκλογική ανατροπή επηρέασε όχι μόνο τις εισηγμένες εταιρείες στο χρηματιστήριο του Σάο Πάολο, αλλά και επιχειρήσεις με δραστηριότητα στη Βραζιλία που διαπραγματεύονται στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.
Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, η εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων XP και η τράπεζα Itaú Unibanco Holding κατέγραψαν απώλειες τουλάχιστον 26% στις πρώτες συναλλαγές στις ΗΠΑ. Παράλληλα, οι μετοχές της Banco Santander και της Telefónica υποχώρησαν περισσότερο από 3%, καθώς οι επενδυτές επαναξιολόγησαν τις προοπτικές της βραζιλιάνικης οικονομίας και των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε αυτή.
Ισχυρές πιέσεις δέχθηκε και η μετοχή της Allwyn στο ελληνικό χρηματιστήριο, η οποία λίγο πριν από την ολοκλήρωση της συνεδρίασης υποχωρούσε περίπου 4%. Η εταιρεία έχει παρουσία στην αγορά τυχερών παιχνιδιών της Βραζιλίας, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη στις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της χώρας.
«Θα είναι μια δύσκολη ημέρα. Η αγορά θα επανατιμολογήσει τα πάντα», δήλωσε ο Μπρούνο Φουνσάλ, διευθύνων σύμβουλος της Bradesco Asset Management, εταιρείας που διαχειρίζεται κεφάλαια ύψους περίπου 221 δισ. δολαρίων. Η δήλωση αποτυπώνει το μέγεθος της αβεβαιότητας που επικράτησε στις αγορές μετά το εκλογικό αποτέλεσμα.
Πτώση σε ομόλογα και άνοδος των επιτοκιακών προσδοκιών
Οι πιέσεις δεν περιορίστηκαν στις μετοχές και το νόμισμα. Τα βραζιλιάνικα ομόλογα σε δολάρια υποχώρησαν αισθητά, με ορισμένους τίτλους να χάνουν πάνω από 1,5 σεντ. Οι απώλειες ήταν από τις μεγαλύτερες μεταξύ των αναδυόμενων αγορών, καθώς οι επενδυτές ανησύχησαν για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας και το ενδεχόμενο αύξησης του κόστους δανεισμού.
Σε έρευνα της Citigroup, στην οποία συμμετείχαν 73 επενδυτές και η οποία δημοσιεύθηκε πριν από τις εκλογές, η πλειονότητα εκτιμούσε ότι μια νίκη του Λούλα θα μπορούσε να αυξήσει τα επιτόκια των swaps κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα. Η πρόβλεψη αυτή αντανακλά τον φόβο ότι η νέα κυβέρνηση θα υιοθετήσει πολιτικές υψηλότερων δημόσιων δαπανών, εντείνοντας τις πληθωριστικές και δημοσιονομικές πιέσεις.
Πώς λειτουργούν τα circuit breakers
Ο μηχανισμός αυτόματης διακοπής συναλλαγών ενεργοποιείται όταν ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης Ibovespa υποχωρεί κατά 10% ή περισσότερο. Στόχος είναι να δοθεί χρόνος στους επενδυτές να αξιολογήσουν τις εξελίξεις και να περιοριστούν οι κινήσεις πανικού.
Η τελευταία φορά που ενεργοποιήθηκαν circuit breakers στις βραζιλιάνικες μετοχές ήταν στις αρχές του 2020, όταν η πανδημία του κορονοϊού προκαλούσε ισχυρούς κλυδωνισμούς στις παγκόσμιες αγορές. Η επανάληψη του φαινομένου υπογράμμισε τη σοβαρότητα της αντίδρασης των επενδυτών στην εκλογή Λούλα.
Δημοσιονομικά προβλήματα και ανησυχίες των επενδυτών
Οι ανησυχίες για την οικονομία της Βραζιλίας συνδέονται κυρίως με τη δημοσιονομική κατάσταση. Από την επιστροφή του στην εξουσία, ο Λούλα έχει αντιμετωπίσει έντονη κριτική για την περιορισμένη πρόοδο στη μείωση των ελλειμμάτων. Οι επενδυτές θεωρούν ότι τα δημοσιονομικά προβλήματα αποτελούν βασικό λόγο για τον οποίο η χώρα διατηρεί ένα από τα υψηλότερα πραγματικά επιτόκια παγκοσμίως.
Οι πιέσεις είναι εμφανείς σε ολόκληρη την οικονομία. Οι καθυστερήσεις πληρωμών των νοικοκυριών βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, εκατομμύρια επιχειρήσεις έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, ενώ οι αγρότες αναβάλλουν την εξυπηρέτηση των δανείων και των οφειλών τους με πρωτοφανή ρυθμό.
Παράλληλα, τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης είναι περιορισμένα. Το δημόσιο χρέος υπερβαίνει το 80% του ΑΕΠ και μεγάλο μέρος του κρατικού προϋπολογισμού δεσμεύεται από υποχρεωτικές δαπάνες. Επομένως, οποιαδήποτε προσπάθεια αύξησης των κοινωνικών ή αναπτυξιακών δαπανών θα μπορούσε να εντείνει τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.
Η εκλογή Λούλα οδήγησε έτσι σε άμεση και έντονη επανατιμολόγηση των βραζιλιάνικων assets. Οι μαζικές πωλήσεις και το limit down στο Χρηματιστήριο Βραζιλίας αποτέλεσαν την πρώτη αντίδραση των αγορών σε ένα νέο πολιτικό και οικονομικό τοπίο, με το ενδιαφέρον πλέον να στρέφεται στις αποφάσεις της νέας κυβέρνησης για τη δημοσιονομική πολιτική, τα επιτόκια και την ανάπτυξη.
