Την είσοδο του Πολωνού προέδρου στο Συνταγματικό Δικαστήριο ανακοίνωσε λίγο πριν από τη 01:00 του Σαββάτου ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Πάβελ Σεφερνάκερ.
«Ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, συνοδευόμενος από τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, εισήλθε στο κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου», έγραψε στην πλατφόρμα X. Η είσοδος του προέδρου πραγματοποιήθηκε έπειτα από μια νύχτα έντασης γύρω από το κτίριο του Δικαστηρίου, όπου είχαν αναπτυχθεί ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις και είχαν συγκεντρωθεί υποστηρικτές του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη, γνωστού ως PiS. Πολωνικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εικόνες από σπρωξίματα στην είσοδο, κατά την προσπάθεια του Ναβρότσκι να περάσει στον χώρο. Σχετικό βίντεο δημοσιοποίησε ο δικαστής Μάτσιεϊ Μπέρεκ, ενώ οι εικόνες μεταδόθηκαν, μεταξύ άλλων, από τα πολωνικά μέσα Onet και RMF24.
Η παρουσία του προέδρου στο Δικαστήριο ακολούθησε τις συνομιλίες που είχε στο προεδρικό μέγαρο με τον Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, μετά την επιστροφή του από το ταξίδι που είχε διακόψει. Οι εξελίξεις αποτελούν το τελευταίο επεισόδιο στη μακροχρόνια σύγκρουση ανάμεσα στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και την εθνικιστική δεξιά για τον έλεγχο της Δικαιοσύνης. Η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε μετά την απόφαση να τεθούν σε διαθεσιμότητα ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και ο αναπληρωτής του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.
Επέστρεψε από την πτήση προς τη Σενεγάλη
Ο Κάρολ Ναβρότσκι βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Σενεγάλη για επίσημη επίσκεψη, όταν ενημερώθηκε για τις εξελίξεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο και αποφάσισε να επιστρέψει άμεσα στην Πολωνία. Το αεροσκάφος του έκανε αναστροφή κατά τη διάρκεια της πτήσης. Ο πρόεδρος γνωστοποίησε δημόσια την απόφασή του μέσω της πλατφόρμας X. «Σε μια στιγμή όπως αυτή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω το ταξίδι μου προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», έγραψε.
Κατά την προγραμματισμένη επίσκεψή του στη Σενεγάλη, ο Ναβρότσκι επρόκειτο να συναντηθεί με τον πρόεδρο της χώρας, καθώς και με εκπροσώπους της Αφρικανικής Ένωσης. Η εσπευσμένη επιστροφή του συνδέθηκε με την απόφαση για την απομάκρυνση της ηγεσίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου και την ανάπτυξη αστυνομικών δυνάμεων γύρω από το κτίριο, σε μια υπόθεση που προκάλεσε ανοιχτή αντιπαράθεση ανάμεσα στην προεδρία και την κυβέρνηση. Ο Ναβρότσκι εξελέγη με την υποστήριξη του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος PiS και αντιτίθεται στις αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση Τουσκ στη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η απόφαση για την προσωρινή απομάκρυνση της ηγεσίας
Η κρίση ξέσπασε το απόγευμα της Παρασκευής, όταν η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι.
Η αναστολή ορίστηκε για χρονικό διάστημα ενός μήνα. Η ίδια δικαστής ανέλαβε προσωρινά τη διοίκηση του θεσμού, επικαλούμενη τη δικαστική της αρχαιότητα. Όπως αναφερόταν στις ανακοινώσεις που δημοσιοποιήθηκαν, η απόφαση συνδεόταν με την παρεμπόδιση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης των δικαστών, καθώς και με τον τρόπο συγκρότησης των δικαστικών συνθέσεων που εξετάζουν υποθέσεις. Ο Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα της απόφασης. Η υφιστάμενη ηγεσία του Δικαστηρίου κατήγγειλε απόπειρα παράνομης κατάληψης του θεσμού.
Σε ανάρτηση στον επίσημο λογαριασμό του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην πλατφόρμα X αναφέρθηκε ότι ο Σβιεντσκόφσκι εξακολουθεί να είναι ο νόμιμος πρόεδρός του. Παράλληλα, καταγγέλθηκε «παράνομη κατάληψη» της επίσημης ιστοσελίδας του Δικαστηρίου. «Όλα τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτές τις ενέργειες διαπράττουν το αδίκημα του πραξικοπήματος», αναφερόταν στην ανακοίνωση. Η πλευρά του Σβιεντσκόφσκι υποστήριξε επίσης ότι η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα δεν νομιμοποιείται να αναλάβει τη διοίκηση του θεσμού, επειδή δεν έχει ορκιστεί ενώπιον του προέδρου της Δημοκρατίας. Η ιστοσελίδα του Συνταγματικού Δικαστηρίου κατέστη μη προσβάσιμη το βράδυ της Παρασκευής, γεγονός που ενέτεινε τη σύγχυση σχετικά με τις αποφάσεις που είχαν ληφθεί και τη νομιμότητά τους.
Αστυνομικός αποκλεισμός, επεισόδια και συλλήψεις
Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, μεταξύ των οποίων και μονάδες αντιμετώπισης ταραχών. Η πρόσβαση στον χώρο αποκλείστηκε.
Η αστυνομική κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε μετά την ενημέρωση της δικαστή Άννας Κόρβιν-Πιοτρόφσκα για ενδεχόμενες απειλές κατά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας δικαστών και εργαζομένων, καθώς και για τον κίνδυνο διατάραξης της δημόσιας τάξης. Έξω από το Δικαστήριο συγκεντρώθηκαν υποστηρικτές του PiS, οι οποίοι πραγματοποιούν κινητοποιήσεις εδώ και εβδομάδες υπέρ των δικαστών που είχαν διοριστεί κατά την περίοδο διακυβέρνησης του κόμματος. Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων σημειώθηκαν επεισόδια. Ορισμένοι από τους συγκεντρωμένους επιχείρησαν να περάσουν τα αστυνομικά εμπόδια, ενώ καταγράφηκαν και ρίψεις αντικειμένων εναντίον αστυνομικών.
Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι συνέλαβε τρεις ανθρώπους, αφού πέρασαν τον φράχτη του Δικαστηρίου. Οι αστυνομικές αρχές διευκρίνισαν ότι οι δυνάμεις τους εισήλθαν στον περίβολο του συγκροτήματος, αλλά όχι στο εσωτερικό των κτιρίων. Όπως ανέφεραν, η παρουσία τους στον χώρο αποσκοπούσε στην προστασία όσων βρίσκονταν εκεί και στην αποκατάσταση της δημόσιας τάξης. «Τουσκ, προδότη», φώναζαν ορισμένοι διαδηλωτές. Άλλοι κρατούσαν κομποσκοίνια και θρησκευτικές εικόνες και προσεύχονταν έξω από το κτίριο. Στις κινητοποιήσεις συμμετείχε και ο ηγέτης του PiS, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, ο οποίος επιχείρησε να εισέλθει στο Δικαστήριο.
Ο Κατσίνσκι κατηγόρησε την κυβέρνηση Τουσκ ότι επιχειρεί «πραξικόπημα» και ότι μετατρέπει την Πολωνία σε «αστυνομικό κράτος». Παράλληλα, ζήτησε την παρέμβαση του προέδρου της Δημοκρατίας. «Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ. Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ένας από τους διαδηλωτές, ο Τόμας Ζαλέσκι.
