Μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη παραχώρησε ο Κώστας Τουρνάς στο νέο τεύχος του περιοδικού «Λοιπόν» και στον δημοσιογράφο Ανδρέα Θεοδώρου. Ο αγαπημένος δημιουργός μίλησε με ειλικρίνεια για δύο θέματα που συχνά γεννούν απορίες στο κοινό: τις πραγματικές οικονομικές απολαβές των καλλιτεχνών, αλλά και το πώς καταφέρνει να παραμένει δραστήριος και δημιουργικός, διατηρώντας μια αξιοσημείωτα νεανική ενέργεια. Και το πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν ωραιοποιεί τίποτα — αντίθετα, ξεκαθαρίζει πως «είναι μύθος πως έχουμε λύσει το βιοποριστικό μας πρόβλημα», βάζοντας στη θέση τους ορισμένες παγιωμένες αντιλήψεις γύρω από τη ζωή των ανθρώπων της μουσικής.
Η δημόσια εικόνα ενός καλλιτέχνη με μακρά πορεία συχνά συνοδεύεται από την εντύπωση ότι η επιτυχία μεταφράζεται αυτόματα σε οικονομική ασφάλεια. Όμως, όπως αφήνει να εννοηθεί ο ίδιος, η πραγματικότητα έχει πολλές αποχρώσεις και δεν είναι πάντα τόσο απλή όσο φαίνεται από μακριά.
«Είναι μύθος πως έχουμε λύσει το βιοποριστικό μας πρόβλημα»: Η αλήθεια για τις αμοιβές
Σε ερώτηση που του γίνεται συχνά —και που αντικατοπτρίζει μια κοινή πεποίθηση— αν με μια τόσο μεγάλη καριέρα έχει «λύσει το βιοποριστικό του πρόβλημα», ο Κώστας Τουρνάς είναι κατηγορηματικός: «Είναι μύθος». Με αυτή τη φράση καταρρίπτει την ιδέα ότι τα πολλά χρόνια στη δουλειά ισοδυναμούν απαραίτητα με οικονομική άνεση, ειδικά όταν μιλάμε για συγκεκριμένους μουσικούς χώρους.
Όπως εξηγεί, οι μεγάλες αμοιβές, ιστορικά, συνδέονταν περισσότερο με το λαϊκό τραγούδι. Πρόκειται για ένα είδος που είχε —και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να έχει— μεγαλύτερη εμπορική απήχηση, άρα και διαφορετικές οικονομικές συνθήκες. «Οι αμοιβές των λαϊκών τραγουδιστών ήταν πάντοτε υψηλότερες από εκείνες του δικού μας χώρου», σημειώνει, βάζοντας στο τραπέζι κάτι που σπάνια λέγεται καθαρά: δεν αμείβονται όλοι οι καλλιτέχνες το ίδιο, ούτε λειτουργεί το ίδιο η αγορά για κάθε είδος μουσικής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η φράση του ότι ο δικός τους χώρος ήταν πάντα «το αλάτι των πραγμάτων». Πρόκειται για μια εικόνα που κουβαλά αξία: μπορεί να μη μιλά για τον πιο «εύκολο» εμπορικά δρόμο, όμως μιλά για έναν δρόμο που δίνει χρώμα, ποιότητα, ιδέες και αισθητική στη μουσική σκηνή. Με λίγα λόγια, το καλλιτεχνικό αποτύπωμα και η διαχρονικότητα δεν ταυτίζονται πάντα με τις μεγαλύτερες οικονομικές απολαβές — κι αυτό ακριβώς υπενθυμίζει όταν λέει πως «είναι μύθος πως έχουμε λύσει το βιοποριστικό μας πρόβλημα».
Το «μυστικό» της νεανικότητας: δραστηριότητα, σκηνή και ψυχολογία
Εξίσου ειλικρινής είναι ο Κώστας Τουρνάς και όταν η κουβέντα περνά στο πώς καταφέρνει να διατηρείται τόσο νεανικός. Δεν επικαλείται κάποια μαγική συνταγή, ούτε υπόσχεται εύκολες λύσεις. Αντίθετα, εστιάζει σε κάτι απτό: στη δραστηριότητα. «Νομίζω πως σε αυτό βοηθάει η δραστηριότητα», λέει, περιγράφοντας μια ζωή που παραμένει σε κίνηση — με ανθρώπους, πρόβες, εμφανίσεις, δημιουργία.
Για τον ίδιο, το να βρίσκεται ανάμεσα σε κόσμο και να καλείται κάθε φορά «να δίνει τον καλύτερο του εαυτό πάνω στη σκηνή» λειτουργεί αναζωογονητικά. Η σκηνή δεν παρουσιάζεται ως αγγαρεία ή ως ρουτίνα, αλλά ως χώρος που ενεργοποιεί σώμα και πνεύμα. «Όλα αυτά σε αναζωογονούν», τονίζει, αποδίδοντας στη ζωντανή επαφή με το κοινό έναν ρόλο που ξεπερνά την επαγγελματική διάσταση.
Ο Κώστας Τουρνάς προχωρά μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, μιλώντας για την ψυχική υγεία και τον τρόπο που αυτή επηρεάζει συνολικά τον άνθρωπο. Χαρακτηρίζει όλη αυτή τη διαδικασία «μια προσφορά υγείας και μακροζωίας» και τη βλέπει ως «μια μορφή ψυχοθεραπείας». Σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα συχνά φθείρει, η δημιουργική δράση —και ειδικά η ζωντανή έκφραση— γίνεται για εκείνον αντίβαρο, ένα είδος εσωτερικής φροντίδας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η σκέψη του ότι οι άνθρωποι «πρώτα νοσούμε ψυχολογικά και νευρολογικά και ύστερα βιολογικά». Με αυτή τη θέση, υπογραμμίζει πως η ψυχολογία δεν είναι «δευτερεύον» κομμάτι, αλλά βασικός παράγοντας που καθορίζει επιλογές, αντοχές και τελικά υγεία. «Αν έχεις καλή ψυχολογία, έχεις πολλές πιθανότητες να μην βλάψεις μόνος σου τον εαυτό σου», συμπληρώνει, δίνοντας έμφαση στην αυτοπροστασία που γεννιέται όταν υπάρχει εσωτερική ισορροπία.
Ένα μήνυμα ρεαλισμού και δύναμης
Η συνέντευξη του Κώστα Τουρνά έχει αξία ακριβώς επειδή αποφεύγει τις υπερβολές. Από τη μία πλευρά, απομυθοποιεί την οικονομική «ασφάλεια» που πολλοί θεωρούν δεδομένη για έναν γνωστό καλλιτέχνη, επιμένοντας πως «είναι μύθος πως έχουμε λύσει το βιοποριστικό μας πρόβλημα». Από την άλλη, δείχνει ότι η νεανικότητα δεν είναι απλώς θέμα ηλικίας, αλλά στάσης ζωής: συμμετοχής, δημιουργίας, επαφής και ψυχολογικής φροντίδας.
Τελικά, μέσα από τις απαντήσεις του, αυτό που μένει είναι ένας συνδυασμός ρεαλισμού και αισιοδοξίας. Ρεαλισμός απέναντι στις οικονομικές συνθήκες του χώρου, χωρίς αυταπάτες. Και αισιοδοξία που στηρίζεται στη δράση, στην τέχνη και στην ψυχική ανθεκτικότητα. Και ίσως γι’ αυτό η φράση «είναι μύθος πως έχουμε λύσει το βιοποριστικό μας πρόβλημα» δεν ακούγεται ως παράπονο, αλλά ως μια καθαρή, χρήσιμη υπενθύμιση: πίσω από τα φώτα υπάρχει δουλειά, διαδρομή και μια πραγματικότητα που αξίζει να τη βλέπουμε όπως είναι.
