Το κοινωνικό κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, που συγκλόνισε τη Γαλλία το 2018 και το 2019, ετοιμάζεται να επιστρέψει στους δρόμους. Εκατοντάδες διαδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί για το Σάββατο, με βασικά αιτήματα την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής, την αύξηση των εισοδημάτων και τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Στο πλευρό των Κίτρινων Γιλέκων αναμένεται να βρεθούν μαθητές λυκείου, φοιτητές, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Η νέα κινητοποίηση πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον, μόλις έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές. Η οργή εντείνεται από τον πληθωρισμό, τη μείωση της αγοραστικής δύναμης και την αίσθηση ότι η κυβέρνηση αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις καθημερινές δυσκολίες εκατομμυρίων πολιτών.
Κίτρινα Γιλέκα και νεολαία απέναντι στο υψηλό κόστος ζωής
Το κίνημα διαμαρτυρίας, που ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου στην περιοχή του Παρισιού, έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη Γαλλία. Οι φοιτητές και ορισμένα συνδικάτα έχουν ήδη ενώσει τη φωνή τους με τους μαθητές λυκείου, οι οποίοι διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες για καλύτερες συνθήκες μάθησης, περισσότερους εκπαιδευτικούς και μεγαλύτερη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης.
Παράλληλα, οι μαθητές αντιδρούν στην πλατφόρμα Parcoursup, μέσω της οποίας πραγματοποιείται η εισαγωγή στα γαλλικά πανεπιστήμια. Πολλοί καταγγέλλουν ότι το σύστημα δημιουργεί αβεβαιότητα, ενισχύει τις ανισότητες και αφήνει χιλιάδες νέους χωρίς σαφή προοπτική για το μέλλον τους.
Οι εκκλήσεις για την επιστροφή των Κίτρινων Γιλέκων στις 17 Οκτωβρίου κυκλοφορούσαν εδώ και εβδομάδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τις τελευταίες ημέρες, όμως, η απήχησή τους αυξήθηκε σημαντικά, καθώς η αγανάκτηση των μαθητών συναντήθηκε με τα αιτήματα του ευρύτερου κοινωνικού κινήματος.
Ο πληθωρισμός έφτασε το 3,1% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2024. Οι τιμές των καυσίμων, των τροφίμων και της ενέργειας πιέζουν τα νοικοκυριά, ενώ η αγοραστική δύναμη μειώνεται σε μια χώρα που αντιμετωπίζει ήδη υψηλό δημόσιο χρέος και βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση από τις χρηματαγορές.
Μια ευρεία συμμαχία κοινωνικών ομάδων
Η διαδικτυακή έκκληση με τίτλο «Κίτρινα Γιλέκα και Νεολαία» καλεί σε κοινή δράση μια σειρά από κοινωνικές ομάδες: τη Γενιά Z, τους Αγανακτισμένους, αγρότες, πυροσβέστες, εργαζόμενους, εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς, ακτιβιστές για το κλίμα, κατοίκους μειονεκτικών συνοικιών και συνταξιούχους.
Τα αιτήματα είναι πολλά και αντικατοπτρίζουν το εύρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Περιλαμβάνουν την αύξηση του κόστους ζωής, την άνοδο των τιμών των καυσίμων, το πάγωμα επιδομάτων και μισθών των δημοσίων υπαλλήλων στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, την αστυνομική καταστολή, το κλείσιμο δημόσιων υπηρεσιών και την έλλειψη εκπαιδευτικών.
Οι διαδηλωτές ασκούν επίσης κριτική στο πολιτικό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες καλούνται να ψηφίζουν μία φορά κάθε πέντε χρόνια, χωρίς να έχουν ουσιαστικό λόγο στις αποφάσεις που λαμβάνονται στο ενδιάμεσο. Παράλληλα, καταγγέλλουν ένα οικονομικό μοντέλο που, όπως υποστηρίζουν, «εκμεταλλεύεται τη ζωή» και διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες.
Ο Φρανσουά Μπουλό, μία από τις γνωστότερες μορφές των Κίτρινων Γιλέκων, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμένος συντονισμός με άλλες προσωπικότητες. Όπως ανέφερε, όμως, η αστυνομική βία εναντίον μαθητών λυκείου προκάλεσε την ίδια αντίδραση σε πολλούς εκπροσώπους του κινήματος.
Μαζί του, σε εκκλήσεις για συμμετοχή στις κινητοποιήσεις, έχουν προχωρήσει και άλλες γνωστές μορφές των Κίτρινων Γιλέκων, όπως ο Ζερόμ Ροντρίγκες, η Πρισιλά Λιντοσκί και ο Μαξίμ Νικόλ.
Διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη Γαλλία
Για το Σάββατο έχουν ανακοινωθεί διαδηλώσεις και αποκλεισμοί σε πολλές πόλεις. Στα πιθανά σημεία κινητοποίησης περιλαμβάνονται κυκλικοί κόμβοι, γέφυρες, πρατήρια καυσίμων, διόδια, σιδηροδρομικοί σταθμοί, διυλιστήρια και αποθήκες πετρελαίου.
Συνεργατικός χάρτης κατέγραφε περισσότερες από 1.000 εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Οι γαλλικές Αρχές προετοιμάζονται για κοινωνικές αναταραχές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η πολιτική αντιπαράθεση εντείνεται ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Παρά τη μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση, οι Αρχές εκτιμούν ότι η συμμετοχή των νέων μπορεί να είναι μικρότερη εξαιτίας της έναρξης των σχολικών διακοπών. Παράλληλα, έχουν προειδοποιήσει ότι οι περιοχές γύρω από ευαίσθητα σημεία, όπως το προεδρικό μέγαρο, τα γραφεία του πρωθυπουργού και η Εθνοσυνέλευση, ενδέχεται να τεθούν υπό καθεστώς απαγόρευσης διαδηλώσεων.
Ο ερευνητής Πάολο Στούπια, συν-συγγραφέας του βιβλίου «Geopolitics of Youth», εκτιμά ότι η σύγκλιση των κινημάτων συνδέεται με την εμπειρία πολλαπλών κρίσεων που αντιμετωπίζουν οι νέοι: την κλιματική αλλαγή, την εργασιακή ανασφάλεια, τις δυσκολίες εισόδου στην αγορά εργασίας και τον φόβο για την άνοδο της ακροδεξιάς.
Κατά την άποψή του, η αστυνομική αντίδραση μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ των μαθητών και των Κίτρινων Γιλέκων, τα οποία έχουν βιώσει έντονη καταστολή στις προηγούμενες κινητοποιήσεις τους.
Η κυβέρνηση προειδοποιεί για κλιμάκωση της βίας
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί υποστήριξε ότι το μαθητικό κίνημα μετατρέπεται σε «κίνημα αστικής βίας». Κατήγγειλε, επίσης, «απολύτως απαράδεκτες εκκλήσεις για βία» σε ορισμένες περιοχές.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε ρίψεις πυροτεχνημάτων εναντίον σχολείων και σε εισβολές σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες προσβάλλουν τους μαθητές που επιθυμούν να εκφράσουν ειρηνικά την αγωνία και τη δυσαρέσκειά τους ή να διεκδικήσουν αλλαγές από την κυβέρνηση και τις περιφερειακές αρχές.
«Η ένταση της βίας έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο τις τελευταίες ημέρες», δήλωσε, έπειτα από αρκετές εβδομάδες αποκλεισμών σχολείων και μαθητικών κινητοποιήσεων.
Η έκβαση των διαδηλώσεων του Σαββάτου θα δείξει αν η συνεργασία ανάμεσα στα Κίτρινα Γιλέκα και τη νεολαία μπορεί να εξελιχθεί σε ένα νέο, ευρύτερο κοινωνικό μέτωπο. Σε κάθε περίπτωση, η επιστροφή των Κίτρινων Γιλέκων στους δρόμους αναδεικνύει το βάθος της κοινωνικής δυσαρέσκειας στη Γαλλία και επαναφέρει στο προσκήνιο τα ζητήματα της ακρίβειας, της αγοραστικής δύναμης, της δημόσιας παιδείας και της πολιτικής εκπροσώπησης.
