Το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα του ιού Shamonda, που επιβεβαιώθηκε στη Γαλλία, δεν συνιστά μέχρι στιγμής ευρύτερη απειλή για την Ευρώπη, σύμφωνα με την προκαταρκτική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC).
Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία και αυξημένη επιτήρηση, καθώς οι έρευνες για τον τρόπο μόλυνσης, την πορεία της νόσου και τον ακριβή ρόλο του ιού στον θάνατο του ασθενούς βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου λοίμωξη από τον ιό Shamonda σε ασθενή στη Λυών, ο οποίος κατέληξε στις αρχές του ίδιου μήνα. Πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση κατά την οποία ο συγκεκριμένος ιός, που μέχρι σήμερα είχε εντοπιστεί μόνο σε ζώα και κυρίως σε βοοειδή, ανιχνεύεται σε άνθρωπο.
Γιατί οι ειδικοί εμφανίζονται καθησυχαστικοί
«Πρόκειται για μια πολύ ιδιαίτερη περίπτωση», δήλωσε στο Euronews ο Τάμας Μπακόνι, κύριος εμπειρογνώμονας του ECDC για τα νοσήματα που μεταδίδονται μέσω φορέων, τις ζωονόσους και την προσέγγιση One Health.
Ο ασθενής έπασχε από λευχαιμία και ήταν σοβαρά ανοσοκατεσταλμένος. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τους ειδικούς, πιθανότατα επηρέασε σημαντικά την εξέλιξη της λοίμωξης και μπορεί να διευκόλυνε την εγκατάσταση του ιού στον οργανισμό του.
«Η συνολική εξέλιξη των ιογενών λοιμώξεων, αλλά και άλλων ειδών λοιμώξεων, είναι διαφορετική στα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα σε σχέση με τα υγιή άτομα», εξήγησε ο Μπακόνι. Οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις, ενώ συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρότερες επιπλοκές ή παρατεταμένη παρουσία του παθογόνου στον οργανισμό.
Παρότι οι επιστήμονες δεν αποκλείουν πλήρως το ενδεχόμενο μετάδοσης του ιού Shamonda και σε άλλους ανθρώπους, τα έως τώρα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν ότι υπάρχει ευρύτερη απειλή για τον γενικό πληθυσμό. «Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει τώρα να ανησυχούμε ή να πανικοβληθούμε», τόνισε ο ειδικός.
Οι γαλλικές έρευνες έδειξαν επίσης ότι είχε μεσολαβήσει αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο ασθενής έφερε ήδη τον ιό, προτού εμφανίσει εγκεφαλίτιδα και καταλήξει. Το εύρημα αυτό εξετάζεται προσεκτικά, καθώς οι ειδικοί προσπαθούν να κατανοήσουν εάν η λοίμωξη από τον ιό Shamonda ήταν η άμεση αιτία των σοβαρών επιπλοκών ή εάν συνέβαλαν καθοριστικά και άλλοι παράγοντες, όπως η υποκείμενη νόσος και η ανοσοκαταστολή.
Πού έχει εντοπιστεί ο ιός Shamonda
Ο ιός Shamonda ανήκει σε ομάδα ιών που μεταδίδονται μέσω μικρών αιμομυζητικών εντόμων, όπως οι σκνίπες. Οι ιοί αυτής της κατηγορίας μπορούν να κυκλοφορούν μεταξύ εντόμων και ζώων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει πιθανότητα να προσβάλουν και τον άνθρωπο.
Ο ιός εντοπίστηκε για πρώτη φορά στη Νιγηρία, στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Έκτοτε, έχουν καταγραφεί σποραδικά περιστατικά σε βοοειδή στη Δυτική, την Ανατολική και τη Νότια Αφρική, καθώς και στην Ιαπωνία. Για πολλά χρόνια δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι ο ιός μπορούσε να προκαλέσει ανθρώπινη λοίμωξη.
Το φετινό καλοκαίρι, ο ιός εντοπίστηκε και στη Δυτική Ευρώπη. Κρούσματα σε ζώα αναφέρθηκαν στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λιχτενστάιν, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελβετία, καθώς και στο νησί Τζέρσεϊ.
Η γεωγραφική εξάπλωση στα ζώα έχει ενισχύσει την ανάγκη για συστηματική επιτήρηση, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχουν κατάλληλες συνθήκες για την παρουσία και τη δραστηριότητα των εντόμων-φορέων. Ωστόσο, η ανίχνευση του ιού σε ζώα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει αντίστοιχος κίνδυνος για τον άνθρωπο.
Οι έρευνες για πιθανή μετάδοση συνεχίζονται
Παρότι ο ιός Shamonda δεν είχε αναφερθεί ποτέ στο παρελθόν σε ανθρώπους, ειδικοί και οργανισμοί δημόσιας υγείας στην Ευρώπη είχαν ήδη αρχίσει να εξετάζουν το ενδεχόμενο να μπορεί να προκαλέσει ανθρώπινη λοίμωξη.
«Αυτό αποτελεί ένα προειδοποιητικό σήμα, αλλά έχουμε συναντήσει παρόμοιες καταστάσεις», δήλωσε ο Μπακόνι. Όπως εξήγησε, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ζήσει ή εργάζονται σε περιοχές όπου κυκλοφορεί ο ιός Shamonda, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει καταγραφεί πρόβλημα μεγάλης κλίμακας για τη δημόσια υγεία.
Παράλληλα, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ο ιός να μεταδίδεται και σε άλλους ανθρώπους, ενδεχομένως χωρίς να προκαλεί συμπτώματα. Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι ερευνητές. Για τον λόγο αυτό πραγματοποιούνται εξετάσεις για την ανίχνευση αντισωμάτων σε άτομα που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στον ιό, μεταξύ άλλων σε κτηνιάτρους, κτηνοτρόφους και εργαζομένους που έρχονται συχνά σε επαφή με βοοειδή.
Οι έλεγχοι αυτοί μπορούν να δείξουν εάν κάποιος έχει μολυνθεί στο παρελθόν χωρίς να εμφανίσει εμφανή συμπτώματα. Τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να εκτιμήσουν εάν το περιστατικό στη Γαλλία είναι μεμονωμένο ή εάν υπήρξαν και άλλες, αδιάγνωστες λοιμώξεις.
Η σημασία της προσέγγισης One Health
Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη στενή σύνδεση μεταξύ της υγείας των ζώων, του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Στο πλαίσιο της προσέγγισης «Ενιαία Υγεία» ή One Health, οι υγειονομικές αρχές δεν εξετάζουν τις λοιμώξεις απομονωμένα, αλλά αξιολογούν συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μετακινούνται μεταξύ ζώων, ανθρώπων και οικοσυστημάτων.
Το ECDC συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), συγκεντρώνοντας επιστημονικά δεδομένα, εργαστηριακά αποτελέσματα και πληροφορίες από διαφορετικές χώρες. Στόχος είναι να διαμορφωθεί μια τεκμηριωμένη αξιολόγηση του κινδύνου και να καθοριστούν τα κατάλληλα μέτρα παρακολούθησης.
Το πρώτο ανθρώπινο κρούσμα του ιού Shamonda στη Γαλλία αποτελεί σημαντικό προειδοποιητικό εύρημα που απαιτεί έρευνα και επαγρύπνηση, όχι πανικό. Μέχρι στιγμής, οι ειδικοί εκτιμούν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για ευρύτερη απειλή στην Ευρώπη. Η συνεχής επιτήρηση, η συνεργασία των αρμόδιων φορέων και η ολοκλήρωση των ερευνών αναμένεται να προσφέρουν σαφέστερη εικόνα για τον κίνδυνο που μπορεί να εγκυμονεί ο ιός Shamonda για τη δημόσια υγεία.
