Το κοινοβούλιο της Μολδαβίας ενέκρινε την επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης διάρκειας 60 ημερών για την ενέργεια και την παροχή νερού, δίνοντας στη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση τη δυνατότητα να λάβει άμεσα μέτρα για την αποτροπή πιθανών ελλείψεων. Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας και αντιμετωπίζει κινδύνους που συνδέονται τόσο με τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και με τα χαμηλά επίπεδα των βασικών ποταμών της.
Το μέτρο εγκρίθηκε με 54 ψήφους υπέρ και 20 κατά, ενώ 22 βουλευτές δεν συμμετείχαν στην ψηφοφορία. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 26 Σεπτεμβρίου και θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να κινηθεί ταχύτερα για τη διασφάλιση αποθεμάτων, την εισαγωγή καυσίμων και την προστασία των κρίσιμων υποδομών.
Κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ενεργειακή ασφάλεια
Ο πρωθυπουργός Βασίλ Τοφάν υποστήριξε ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δεν αποτελεί αντίδραση σε μια κρίση που έχει ήδη ξεσπάσει, αλλά προληπτικό μέτρο για την αποφυγή σοβαρών προβλημάτων κατά τους επόμενους μήνες. Όπως ανέφερε στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης, η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει επαρκή αποθέματα και να εξασφαλίσει εγκαίρως τις απαραίτητες προμήθειες, πριν εμφανιστούν ελλείψεις στην αγορά.
«Η προετοιμασία για μια κρίση δεν ξεκινά όταν σβήνουν τα φώτα, σταματά η αντλία βενζίνης ή εξαφανίζεται το ντίζελ από τα πρατήρια καυσίμων», δήλωσε. «Ξεκινά όταν η κρίση δεν έχει ακόμη χτυπήσει με όλη της τη δύναμη. Ξεκινά σήμερα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η κυβέρνηση ζητά από το κοινοβούλιο να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης».
Οι έκτακτες εξουσίες αναμένεται να διευκολύνουν τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις εισαγωγές ενέργειας, τη διαχείριση των αποθεμάτων και τον συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών. Παράλληλα, θα μπορούσαν να επιταχύνουν τις διαδικασίες για την αντιμετώπιση προβλημάτων στην παροχή νερού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η στάθμη των ποταμών έχει υποχωρήσει σημαντικά.
Ανησυχία για τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από την Ουκρανία
Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι η κυβέρνηση κατάφερε να σταθεροποιήσει τον ενεργειακό εφοδιασμό κατά τους δύο τελευταίους μήνες. Ωστόσο, εξέφρασε επιφυλάξεις για τις προοπτικές του χειμώνα, καθώς η δυνατότητα της Ουκρανίας να συνεχίσει να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια προς τη Μολδαβία εξαρτάται από την κατάσταση των δικών της υποδομών.
Οι επανειλημμένες ρωσικές επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές και έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα γύρω από την περιφερειακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Αν και η Ουκρανία εξακολουθεί να είναι σε θέση να προμηθεύει τη Μολδαβία, η κυβέρνηση στο Κισινάου δεν θέλει να βασίσει ολόκληρο τον χειμερινό σχεδιασμό σε μια κατάσταση που μπορεί να αλλάξει απότομα.
«Σήμερα, η Ουκρανία εξακολουθεί να είναι σε θέση να εξάγει ηλεκτρική ενέργεια στη Μολδαβία. Αυτό είναι θετικό και μας βοηθά», είπε ο Τοφάν. «Ωστόσο, δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε την ενεργειακή μας ασφάλεια για τον χειμώνα υποθέτοντας ότι αυτή η κατάσταση θα παραμείνει η ίδια».
Η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας έχει γίνει ακόμη πιο επείγουσα για τη Μολδαβία, η οποία εισάγει το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας και των καυσίμων που καταναλώνει. Η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους ενίσχυσης των αποθεμάτων, εξασφάλισης εναλλακτικών προμηθευτών και περιορισμού των κινδύνων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες.
Κίνδυνοι για την παροχή νερού
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης αφορά όχι μόνο την ενέργεια, αλλά και την παροχή νερού. Εδώ και μήνες, Μολδαβοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για τα χαμηλά επίπεδα των δύο βασικών ποταμών της χώρας, του Δνείστερου και του Προυτ. Οι δύο ποταμοί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ύδρευση των πόλεων και στη γενικότερη κάλυψη των αναγκών του πληθυσμού.
Η μειωμένη ροή μπορεί να επηρεάσει την επεξεργασία και τη διανομή νερού, ενώ ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε περιόδους αυξημένης κατανάλωσης. Οι αρχές καλούνται, επομένως, να παρακολουθούν στενά τα αποθέματα, να προετοιμάσουν σχέδια έκτακτης διαχείρισης και να εξασφαλίσουν ότι οι κρίσιμες εγκαταστάσεις θα συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και υπό δυσμενείς συνθήκες.
Πολιτική αντιπαράθεση και περιφερειακές πιέσεις
Η φιλορωσική αντιπολίτευση καταψήφισε το μέτρο, έπειτα από κοινοβουλευτική συζήτηση διάρκειας περίπου πέντε ωρών. Οι επικριτές υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση ενδέχεται να αποκτήσει υπερβολικές εξουσίες χωρίς επαρκή κοινοβουλευτικό και θεσμικό έλεγχο. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιμένει ότι οι έκτακτες αρμοδιότητες είναι απαραίτητες για την ταχύτερη αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων και δεν αποσκοπούν στον περιορισμό της δημοκρατικής λογοδοσίας.
Η πρόεδρος Μάια Σάντου είχε ζητήσει την επιβολή της κατάστασης έκτακτης ανάγκης μετά από συνάντηση με ανώτερους αξιωματούχους. Η πρόεδρος έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο την ένταξη της Μολδαβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030 και θεωρεί την ενεργειακή ασφάλεια βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Παράλληλα, η Μολδαβία βρίσκεται υπό συνεχή πίεση εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία. Η Σάντου έχει καταδικάσει επανειλημμένα τη ρωσική εισβολή, ενώ drones που έχουν αναγνωριστεί ως ρωσικά εισέρχονται κατά διαστήματα στον μολδαβικό εναέριο χώρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συντρίμμια έχουν εντοπιστεί στο έδαφος της χώρας, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Η 60ήμερη κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ενέργεια και την παροχή νερού στη Μολδαβία αποτελεί, επομένως, ένα προληπτικό σχέδιο απέναντι σε πολλαπλές και αλληλένδετες απειλές. Η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα των κυβερνητικών ενεργειών, τη διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων και την ικανότητα της χώρας να εξασφαλίσει εναλλακτικές πηγές ενέργειας και σταθερή πρόσβαση σε νερό καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.
