Καθώς μια γυναίκα μεγαλώνει, ο ιστός του μαστού της υφίσταται σημαντικές βιολογικές και δομικές μεταβολές, οι οποίες ενδέχεται να ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων, σύμφωνα με νέα μελέτη. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά, δημιούργησαν τον πιο λεπτομερή έως σήμερα χάρτη των αλλαγών που συμβαίνουν στον ιστό του μαστού με την πάροδο του χρόνου.
Αποτελούμενος από περισσότερα από 3 εκατομμύρια κύτταρα, ο χάρτης καταγράφει πώς μεταβάλλεται ο ιστός του μαστού καθώς οι γυναίκες μεγαλώνουν, αποκαλύπτοντας μια ιδιαίτερα έντονη μεταβολή κατά την εμμηνόπαυση.
«Ο χάρτης μας έδειξε ότι καθώς οι γυναίκες μεγαλώνουν, ο ιστός του μαστού υφίσταται σημαντικές αλλαγές, με τις πιο δραματικές να εμφανίζονται κατά την εμμηνόπαυση», δηλώνει ο Πούλκιτ Γκούπτα, επιστήμονας καρκίνου και ένας από τους κύριους συγγραφείς της μελέτης, που σήμερα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt.
«Υπάρχουν επίσης αλλαγές κατά τη δεκαετία των 20, οι οποίες πιθανόν συνδέονται με την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, αλλά αυτές είναι λιγότερο έντονες» προσθέτει.
Πώς αλλάζει ο μαστός με την ηλικία
Καθώς οι γυναίκες μεγαλώνουν, ο αριθμός των κυττάρων στον ιστό του μαστού μειώνεται και αλλάζει και η δομή του, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Αυτό δημιουργεί συνθήκες στις οποίες τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν ευκολότερα, εξηγώντας εν μέρει γιατί ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού αυξάνεται με την ηλικία. Τα ποσοστά καρκίνου του μαστού αυξάνονται και σε νεότερες γυναίκες, για λόγους που δεν είναι πλήρως κατανοητοί, ωστόσο η πλειονότητα των περιστατικών εξακολουθεί να αφορά γυναίκες ηλικίας 50 ετών και άνω.
Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για σχεδόν όλους τους καρκίνους, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του μαστού. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι με την πάροδο του χρόνου συσσωρεύονται γενετικές μεταλλάξεις στα κύτταρα, δημιουργώντας ανώμαλα κύτταρα που μπορούν να πολλαπλασιαστούν ανεξέλεγκτα και να σχηματίσουν όγκους.
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο γερνά ο ίδιος ο ιστός του μαστού και πώς αυτές οι αλλαγές συμβάλλουν στον κίνδυνο καρκίνου παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστος.
«Παρόλο που ο καρκίνος του μαστού επηρεάζει πάνω από δύο εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως, γνωρίζουμε πολύ λίγα για το γιατί και το πότε εμφανίζεται», λέει ο Γκούπτα.
Μείωση κυττάρων και αλλαγές στη δομή του ιστού
Για να το διερευνήσουν, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα φυσιολογικού ιστού μαστού από 527 γυναίκες ηλικίας 15 έως 86 ετών, οι οποίες υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση μείωσης στήθους. Η ομάδα χρησιμοποίησε προηγμένες τεχνικές απεικόνισης για να χαρτογραφήσει μεμονωμένα κύτταρα, δημιουργώντας μια λεπτομερή δισδιάστατη εικόνα των αλλαγών του ιστού με την πάροδο του χρόνου.
Ο χάρτης έδειξε ότι τα κύτταρα στον ιστό του μαστού διαιρούνται λιγότερο συχνά με την ηλικία και ο αριθμός των ανοσοκυττάρων και των στρωματικών κυττάρων (τα οποία δημιουργούν ένα «ικρίωμα» ιστού) μειώνεται. Μειώνονται επίσης τα επιθηλιακά κύτταρα, τα οποία επενδύουν τους γαλακτοφόρους πόρους και τις δομές παραγωγής γάλακτος, τους λεγόμενους λοβούς.
«Δεν προκαλεί έκπληξη ότι βλέπουμε λιγότερα επιθηλιακά κύτταρα, καθώς αυτά σχετίζονται με την παραγωγή μητρικού γάλακτος, κάτι που γίνεται λιγότερο σημαντικό με την ηλικία», εξηγεί ο παθολογοανατόμος καρκίνου Ράζα Αλί, συν-επικεφαλής συγγραφέας από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
«Ωστόσο, η έκταση των αλλαγών σε ολόκληρο τον μαστό μάς εξέπληξε», σημειώνει.
Η ίδια η δομή του ιστού μεταβάλλεται επίσης: οι λοβοί που παράγουν γάλα συρρικνώνονται ή εξαφανίζονται, τα λιποκύτταρα αυξάνονται και τα αιμοφόρα αγγεία μειώνονται. Τα ανοσοκύτταρα και τα στρωματικά κύτταρα απομακρύνονται επίσης από τα επιθηλιακά κύτταρα, γεγονός που ενδέχεται να διευκολύνει τη διαφυγή και εξάπλωση καρκινικών κυττάρων.
Στους νεότερους μαστούς παρατηρείται μεγαλύτερος αριθμός ανοσοκυττάρων, όπως τα Β-κύτταρα και τα ενεργά Τ-κύτταρα, τα οποία μπορούν να εντοπίζουν και να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα όταν αρχίζουν να εμφανίζονται. Αντίθετα, στους μεγαλύτερους σε ηλικία μαστούς αυτά τα κύτταρα είναι λιγότερα, ενώ αυξάνονται τα μακροφάγα τύπου Μ2, ένας τύπος ανοσοκυττάρων που έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη καρκίνου.
Οι αλλαγές αυτές δημιουργούν ένα πιο φλεγμονώδες περιβάλλον, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα είναι λιγότερο αποτελεσματικό στην αναχαίτιση των καρκινικών κυττάρων και «πιο ευάλωτο σε καρκινογένεση», όπως αναφέρουν οι ερευνητές.
«Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα γιατί αλλάζουν οι τύποι των ανοσοκυττάρων», λέει ο Αλί.
«Μπορούμε να υποθέσουμε ότι ένας λόγος ίσως σχετίζεται με το γεγονός ότι το μητρικό γάλα περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις ανοσοσφαιρινών, που πιθανόν συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανοσίας των βρεφών, και αυτές παράγονται από τα Β-κύτταρα. Αυτό που είναι σαφές από τον χάρτη μας», προσθέτει, «είναι ότι όλες αυτές οι αλλαγές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου τα καρκινικά κύτταρα που εμφανίζονται φυσιολογικά βρίσκουν ευκολότερα, με την ηλικία, τις συνθήκες για να εγκατασταθούν και να εξαπλωθούν».
Το πόσο γρήγορα γερνά ο ιστός του μαστού πιθανότατα διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα, και αυτή η διαφοροποίηση επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, επισημαίνουν οι συγγραφείς.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Aging».
Πηγή: Science Alert
