Σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν μπορεί και δεν πρέπει να ζητά την άδεια της Τουρκίας για την ηλεκτρική διασύνδεση Κάσου – Κύπρου έστειλε ο Κώστας Καραμανλής. Από το Πολεμικό Μουσείο, όπου μίλησε με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε στο επίκεντρο τα εθνικά συμφέροντα, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε μορφή τουρκικής αδειοδότησης θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο για το Αιγαίο.
Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στη στρατηγική της Άγκυρας, αλλά και στη στάση δυτικών συμμάχων και εταίρων απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο. Όπως υποστήριξε, όσοι αντιμετωπίζουν τις τουρκικές διεκδικήσεις ως απλές παρεξηγήσεις ή ως διαφορές που μπορούν να λυθούν με αμοιβαίες υποχωρήσεις «σφάλλουν βαρέως» και διαβάζουν λανθασμένα τη συνολική στρατηγική της Τουρκίας.
Καμία τουρκική άδεια για το καλώδιο Κάσου – Κύπρου
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Κώστας Καραμανλής στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, συνδέοντας τις τουρκικές παρεμβάσεις με την προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει λόγο σε ένα έργο ευρωπαϊκής και στρατηγικής σημασίας.
«Οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό», τόνισε, ανεξάρτητα από το αν αυτό παρουσιάζεται ως ενημέρωση, ανακοίνωση ή κάποια άλλη διαδικαστική ενέργεια. Κατά τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα αφορούσε μόνο το συγκεκριμένο έργο, αλλά θα δημιουργούσε ένα προηγούμενο με ευρύτερες και σοβαρές συνέπειες.
«Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει την ανησυχία ότι η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει κάθε δραστηριότητα στην περιοχή σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης ή έγκρισης. Για τον πρώην πρωθυπουργό, η Ελλάδα οφείλει να διαχωρίσει με απόλυτη σαφήνεια την ενημέρωση από την αποδοχή δικαιώματος της Τουρκίας να εγκρίνει ελληνικά ή ευρωπαϊκά έργα.
«Σφάλλουν βαρέως όσοι διαβάζουν λάθος την Τουρκία»
Ο Κώστας Καραμανλής απέρριψε την προσέγγιση σύμφωνα με την οποία οι τουρκικές αξιώσεις αποτελούν μεμονωμένα επεισόδια ή αποτέλεσμα κακής συνεννόησης. Αντίθετα, υποστήριξε ότι εντάσσονται σε ένα συνεκτικό σχέδιο για τη συνολική ανατροπή του status quo στο Αιγαίο.
«Σφάλλουν λοιπόν και σφάλλουν βαρέως όσοι προωθούν αυτές τις αντιλήψεις. Διαβάζουν λάθος τη στρατηγική της Τουρκίας», σημείωσε.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει δικαιώματα στην καρδιά του Αιγαίου και να επεκτείνει τον έλεγχό της έως τον 25ο παράλληλο. Ως ενδείξεις αυτού του σχεδιασμού ανέφερε το casus belli, τη θεωρία των γκρίζων ζωνών, την αμφισβήτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ των ελληνικών νησιών, καθώς και τις απαιτήσεις για αποστρατιωτικοποίησή τους.
Ο πρώην πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι από το 1974 και μετά όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις επιχείρησαν να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και να αναζητήσουν λύσεις μέσω του διαλόγου. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, ο διάλογος δεν μπορεί να σημαίνει μονομερείς υποχωρήσεις ούτε αποδοχή τετελεσμένων.
Αιχμές για τη στάση των δυτικών συμμάχων
Η κριτική του Κώστα Καραμανλή επεκτάθηκε και στους δυτικούς συμμάχους της Ελλάδας. Αναφέρθηκε στην πολιτική των ίσων αποστάσεων, στις εξοπλιστικές συμφωνίες με την Τουρκία και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται διαχρονικά το Κυπριακό.
«Δεν είναι άμοιροι ευθυνών σύμμαχοι και εταίροι, όταν παριστάνουν τον επιτήδειο ουδέτερο και κρατούν ίσες αποστάσεις μεταξύ θύτη και θύματος», ανέφερε. Παράλληλα, συνέκρινε τη διεθνή κινητοποίηση για την Ουκρανία με την αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής και κατοχής στην Κύπρο, επισημαίνοντας τις αντιφάσεις της διεθνούς πολιτικής.
Έκανε επίσης αναφορά στις πιέσεις που ασκούνται στην Αθήνα για τις σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν την Αλβανία, τη Συμφωνία των Πρεσπών, το Κοσσυφοπέδιο και τις γερμανικές αποζημιώσεις.
Παρά τις αιχμές του, ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ορθώς ανήκει στη Δυτική Συμμαχία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό, όμως, όπως είπε, προϋποθέτει αμοιβαιότητα, σεβασμό και ουσιαστική αλληλεγγύη. Χαρακτήρισε, μάλιστα, «επιτομή της υποτέλειας» την άποψη ότι η Ελλάδα πρέπει να αποφεύγει να προβάλλει με επιμονή τις εθνικές της θέσεις για να μην ενοχλεί τους εταίρους της.
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με κοινωνικές ανισότητες
Στην ομιλία του, ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην κοινωνική κατάσταση της Ευρώπης. Εστίασε στη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, στις δημοσιονομικές περικοπές, στην κρίση στέγασης, στις δυσκολίες πρόσβασης στην εργασία και στην αυξανόμενη απομάκρυνση των πολιτών από τα παραδοσιακά κόμματα.
Άσκησε κριτική στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ, καθώς και στα συστημικά μέσα ενημέρωσης, επειδή συχνά αποδίδουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια αποκλειστικά στην άνοδο της ακροδεξιάς ή στον λαϊκισμό. Κατά τον ίδιο, μια τέτοια ερμηνεία παραβλέπει τις βαθύτερες αιτίες της κοινωνικής ανασφάλειας και της πολιτικής απογοήτευσης.
«Η απονομιμοποίηση του μεταπολεμικού κοινωνικού και πολιτικού οικοδομήματος, με ευθύνη της ευρωπαϊκής άρχουσας τάξης, πολιτικής και οικονομικής, έρχεται καλπάζοντας», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι απειλούνται η κοινωνική συνοχή, η πολιτική σταθερότητα και ο τρόπος ζωής που διαμορφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες.
Τα διδάγματα της 28ης Οκτωβρίου
Κλείνοντας, ο Κώστας Καραμανλής συνέδεσε τις σύγχρονες προκλήσεις με τα διδάγματα του 1940. Ανέδειξε ως βασικές προϋποθέσεις για την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων την αποφασιστική ηγεσία, την αμυντική προετοιμασία, το πατριωτικό φρόνημα και την εθνική ομοψυχία.
Το μήνυμα για το καλώδιο Κάσου – Κύπρου εντάσσεται, επομένως, σε μια ευρύτερη αντίληψη για την εξωτερική πολιτική: η Ελλάδα μπορεί να συμμετέχει στον διάλογο και στις συμμαχίες, αλλά δεν μπορεί να εκχωρεί δικαιώματα ούτε να αποδέχεται περιορισμούς στην άσκηση της κυριαρχίας της. Για τον πρώην πρωθυπουργό, η κατανόηση της τουρκικής στρατηγικής και η σταθερή υπεράσπιση των εθνικών θέσεων αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την αποτροπή νέων τετελεσμένων στο Αιγαίο.
