Στα τέλη του 2031 τοποθετεί ο ΑΔΜΗΕ την ολοκλήρωση του έργου για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο και θα αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που υλοποιούνται στην περιοχή, με συνολικό προϋπολογισμό 1,94 δισ. ευρώ και σημαντικά οφέλη για τους καταναλωτές, κυρίως στην Κύπρο.
Η νέα ηλεκτρική διασύνδεση αναμένεται να περιορίσει το κόστος παραγωγής και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, το ετήσιο οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές μπορεί να φτάσει από 123 έως 138 εκατ. ευρώ.
Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: τεχνικά χαρακτηριστικά και χρονοδιάγραμμα
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μέσω Κρήτης, θα έχει συνολικό μήκος περίπου 898 χιλιομέτρων και μεταφορική ικανότητα 1.000 μεγαβάτ. Το έργο περιλαμβάνει την εγκατάσταση διπλού υποβρύχιου καλωδίου, το οποίο θα τοποθετηθεί σε ιδιαίτερα απαιτητικές θαλάσσιες συνθήκες, με το βάθος σε ορισμένα σημεία να φτάνει έως και τα 3.000 μέτρα.
Η κατασκευή έχει ήδη ξεκινήσει. Έχει υπογραφεί η σύμβαση για το καλωδιακό τμήμα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η παραγωγή του εξοπλισμού. Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των απαραίτητων θαλάσσιων ερευνών, οι οποίες αποσκοπούν στον ακριβή προσδιορισμό της διαδρομής του καλωδίου και στην καταγραφή των γεωλογικών και τεχνικών συνθηκών του βυθού.
Στις έρευνες συμμετέχει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, το οποίο εξετάζει τη διαδρομή του διπλού υποβρύχιου καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι εργασίες πραγματοποιούνται βάσει των σχετικών αδειών που έχουν εκδοθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Επιπλέον, έχει αναδειχθεί προτιμητέος ανάδοχος για την κατασκευή των σταθμών μετατροπής. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία νέου σταθμού στην Κύπρο και την επέκταση της υφιστάμενης εγκατάστασης στη Δαμάστα της Κρήτης. Οι σταθμοί αυτοί είναι απαραίτητοι για τη μετατροπή και τη διαχείριση του ηλεκτρικού ρεύματος που θα μεταφέρεται μέσω του υποβρύχιου καλωδίου.
Πώς θα ωφεληθούν οι καταναλωτές από το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Το σημαντικότερο όφελος αφορά τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην κυπριακή αγορά. Μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία παρουσιάστηκε σε συνέδριο του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, εκτιμά ότι η λειτουργία της διασύνδεσης θα οδηγήσει σε συνολικό ετήσιο όφελος ύψους 123 έως 138 εκατ. ευρώ.
Η μεγαλύτερη θετική επίδραση αναμένεται να καταγραφεί στην Κύπρο, η οποία σήμερα λειτουργεί ως απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα και αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος παραγωγής. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο θα μπορούσαν να μειωθούν κατά περίπου 21,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Η μείωση αυτή αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 19%, με τις τιμές να προσεγγίζουν τα επίπεδα της ελληνικής αγοράς.
Η σύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο θα επιτρέψει στην Κύπρο να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια όταν αυτό είναι οικονομικά συμφέρον, μειώνοντας την εξάρτησή της από ακριβότερες μονάδες παραγωγής και από εισαγόμενα καύσιμα. Παράλληλα, οι παραγωγοί θα έχουν πρόσβαση σε μια μεγαλύτερη και πιο ανταγωνιστική αγορά, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργία του ανταγωνισμού και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές.
Για την Ελλάδα, οι άμεσες επιπτώσεις στις τιμές αναμένεται να είναι περιορισμένες. Οι εκτιμώμενες μεταβολές κυμαίνονται από μείωση 0,2% έως αύξηση 0,1%. Ωστόσο, η χώρα θα ενισχύσει τη θέση της ως ενεργειακός κόμβος στην περιοχή και θα αποκτήσει νέες δυνατότητες για εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
Πέρα από τη μείωση των τιμών, το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου αναμένεται να βελτιώσει την ασφάλεια εφοδιασμού. Η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα και θα αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ευρύτερο δίκτυο, το οποίο μπορεί να λειτουργεί ως εφεδρεία σε περιόδους αυξημένης ζήτησης ή τεχνικών προβλημάτων.
Η διασύνδεση θα διευκολύνει επίσης την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η αυξημένη συμμετοχή της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας απαιτεί ευέλικτα δίκτυα και δυνατότητες ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μέσω της σύνδεσης με την Ελλάδα και, ευρύτερα, με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς, η Κύπρος θα μπορεί να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα την καθαρή ενέργεια που παράγει, περιορίζοντας παράλληλα τις περικοπές στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.
Η μελλοντική σύνδεση Κύπρου – Ισραήλ
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου αποτελεί το πρώτο σκέλος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την ενοποίηση των αγορών ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το επόμενο στάδιο αφορά τη σύνδεση Κύπρου – Ισραήλ, μήκους περίπου 310 χιλιομέτρων.
Η μελέτη βιωσιμότητας για το συγκεκριμένο έργο έχει ήδη ολοκληρωθεί με θετικά αποτελέσματα. Η υλοποίησή του θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ασφάλεια εφοδιασμού, να διευκολύνει την ανταλλαγή ηλεκτρικής ενέργειας και να συμβάλει στην περαιτέρω ενσωμάτωση των αγορών της Ανατολικής Μεσογείου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Για την Κύπρο, η ολοκλήρωση του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου θα αποτελέσει ιστορικό βήμα, καθώς θα σηματοδοτήσει τη σύνδεσή της με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Η χώρα είναι σήμερα το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παραμένει χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο κράτος.
Με την ολοκλήρωση του έργου, οι Κύπριοι καταναλωτές αναμένεται να επωφεληθούν από χαμηλότερες τιμές, μεγαλύτερη ασφάλεια ηλεκτροδότησης και περισσότερες επιλογές στην αγορά. Παράλληλα, η Ελλάδα θα ενισχύσει τον ρόλο της στην περιφερειακή αγορά ενέργειας. Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου δεν αποτελεί επομένως μόνο ένα τεχνικό έργο μεγάλης κλίμακας, αλλά μια επένδυση με σημαντικές οικονομικές, περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
