Ο επικεφαλής του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη θέση της Ευρώπης στην τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιώντας ότι η Γηραιά Ήπειρος κινδυνεύει να μείνει πίσω σε μια τεχνολογική κούρσα που θα καθορίσει την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τα δημόσια οικονομικά των επόμενων ετών.
Σε άρθρο του στο Euronews.com, ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει στην Ευρώπη μια σημαντική αναπτυξιακή ώθηση. Η ευρύτερη αξιοποίησή της θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγικότητα, να ενισχύσει τα εισοδήματα και την οικονομική δραστηριότητα και, τελικά, να δημιουργήσει ένα σημαντικό «δημοσιονομικό μέρισμα» μέσω υψηλότερων φορολογικών εσόδων.
Ο Κόρμαν υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να παραμείνει αδρανής μπροστά σε αυτή τη μεγάλη ευκαιρία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέσει έως και 1,2 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στην αύξηση της παραγωγικότητας κατά την επόμενη δεκαετία. Μια τέτοια εξέλιξη θα έδινε στις κυβερνήσεις μεγαλύτερα περιθώρια για τη χρηματοδότηση των αυξανόμενων αναγκών τους, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση των φορολογικών συντελεστών ή του δημόσιου χρέους.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως απάντηση στη δημογραφική πίεση
Η ανάγκη για υψηλότερη παραγωγικότητα γίνεται ακόμη πιο επιτακτική εξαιτίας της δημογραφικής γήρανσης στην Ευρώπη. Σήμερα αντιστοιχούν περίπου τρία άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε άτομο άνω των 65 ετών. Ωστόσο, έως το 2060 η αναλογία αυτή αναμένεται να μειωθεί σε λιγότερα από δύο άτομα.
Η εξέλιξη αυτή ασκεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα δημόσια οικονομικά, καθώς αυξάνονται οι ανάγκες για συντάξεις, υγειονομική περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, καθώς και την ενεργειακή μετάβαση και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι οι συγκεκριμένες πιέσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες κατά σχεδόν έξι μονάδες του ΑΕΠ σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έως το 2040. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως ένα από τα σημαντικότερα διαθέσιμα εργαλεία για τη βελτίωση της αποδοτικότητας της οικονομίας και την κάλυψη μέρους του δημοσιονομικού κενού.
Ο Ματίας Κόρμαν χαρακτηρίζει την AI μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για την αύξηση της παραγωγικότητας από την εποχή των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του διαδικτύου. Ωστόσο, η σύγκριση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική για την Ευρώπη. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ευρωπαϊκή παραγωγικότητα παραμένει ουσιαστικά στάσιμη στον τομέα από το 2022, ενώ οι ΗΠΑ συνεχίζουν να διευρύνουν το προβάδισμά τους.
Μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης για τις επιχειρήσεις
Παρά τις σημαντικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, η υιοθέτησή της από τις επιχειρήσεις παραμένει περιορισμένη. Τα στοιχεία που επικαλείται ο επικεφαλής του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι μόλις μία στις πέντε επιχειρήσεις στις χώρες του Οργανισμού χρησιμοποίησε εργαλεία AI την περασμένη χρονιά. Παρότι το ποσοστό αυτό έχει διπλασιαστεί μέσα σε δύο χρόνια, εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από το επίπεδο που απαιτείται για να αποτυπωθούν οι πλήρεις οικονομικές επιπτώσεις της τεχνολογίας.
Η διαφορά είναι ακόμη πιο έντονη ανάμεσα στις μεγάλες και τις μικρές επιχειρήσεις. Περίπου μία στις δύο μεγάλες επιχειρήσεις χρησιμοποιεί ήδη τεχνητή νοημοσύνη, ενώ στις μικρές επιχειρήσεις το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται περίπου στη μία στις έξι.
Για να επιταχυνθεί η υιοθέτηση της τεχνολογίας, ο ΟΟΣΑ θεωρεί αναγκαίες τις επενδύσεις σε υποδομές, την ευκολότερη πρόσβαση των επιχειρήσεων σε εργαλεία AI και την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. Σε επίπεδο υποδομών, απαιτούνται περισσότερα data centres, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και γρήγορα και ασφαλή δίκτυα.
Ο Κόρμαν κάνει λόγο για επενδυτικό κύμα ύψους περίπου 1 τρισ. ευρώ που θα μπορούσε να κατευθυνθεί στην ανάπτυξη και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες χρειάζονται οικονομικά προσιτά εργαλεία, τεχνογνωσία και πρόσβαση σε μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς κατακερματισμό και περιττά εμπόδια.
Η επίδραση στην απασχόληση και η σημασία της εκπαίδευσης
Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα αφορά τις επιπτώσεις της AI στην απασχόληση. Σύμφωνα με τον Ματίας Κόρμαν, τα μέχρι σήμερα στοιχεία του ΟΟΣΑ δεν δείχνουν συνολική μείωση των θέσεων εργασίας εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι ορισμένες εργασίες θα περιοριστούν ή θα εξαφανιστούν, ενώ παράλληλα θα δημιουργηθούν νέοι ρόλοι και επαγγέλματα.
Για τον λόγο αυτό, ο επικεφαλής του ΟΟΣΑ δίνει έμφαση στην εκπαίδευση, την επανειδίκευση και τη διά βίου μάθηση, αντί για την προσπάθεια περιορισμού της τεχνολογικής εξέλιξης. Περισσότερο από το 40% των εργαζομένων στις χώρες του ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί ήδη εργαλεία generative AI, συχνά με δική του πρωτοβουλία και χωρίς ολοκληρωμένη καθοδήγηση από την εργοδοσία.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη εισέλθει στην καθημερινότητα της εργασίας. Το ζητούμενο πλέον είναι η χρήση της να γίνει οργανωμένα, με κανόνες, επαρκή κατάρτιση και προστασία των εργαζομένων.
Για την Ευρώπη, το βασικό στοίχημα είναι να επιταχύνει την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε τα οφέλη από την υψηλότερη παραγωγικότητα να μετατραπούν σε περισσότερη οικονομική δραστηριότητα, καλύτερες υπηρεσίες και αυξημένα φορολογικά έσοδα. Το «καμπανάκι» του ΟΟΣΑ είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί πλέον μακρινή προοπτική, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την οικονομική και κοινωνική πορεία της Ευρώπης.
