Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ταχύτατη εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποιώντας τους ηγέτες του κόσμου ότι οι πιθανοί κίνδυνοι δεν μπορούν πλέον να αγνοούνται. Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται με πρωτοφανή ρυθμό, ενώ οι κυβερνήσεις προσπαθούν να διαμορφώσουν κανόνες που θα προστατεύουν τους πολίτες χωρίς να περιορίζουν την καινοτομία.
Μιλώντας την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, ενόψει της συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο Γκουτέρες δήλωσε ότι η ανάγκη για αυστηρότερη και αποτελεσματικότερη εποπτεία της τεχνητής νοημοσύνης θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεών του με τους ηγέτες που θα επισκεφθούν την αμερικανική μεγαλούπολη την επόμενη εβδομάδα.
«Δεν έχουμε την πολυτέλεια να αγνοήσουμε τις ανησυχίες που έχουν διατυπωθεί, ιδίως από εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως υπογράμμισε, βασική ευθύνη κάθε κυβέρνησης είναι η προστασία των πολιτών της, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από τις απειλές που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση ολοένα ισχυρότερων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας
Οι δηλώσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ πραγματοποιούνται σε μια συγκυρία κατά την οποία εντείνονται οι ανησυχίες της κοινής γνώμης, αλλά και ειδικών της τεχνολογίας, για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον σε ζητήματα παραπληροφόρησης, απώλειας θέσεων εργασίας ή παραβίασης προσωπικών δεδομένων. Επεκτείνεται και σε σενάρια στα οποία τα συστήματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν με τρόπο που θα δυσκολεύει τον ανθρώπινο έλεγχο.
Την περασμένη εβδομάδα, ο ερευνητής της Anthropic, Jacob Coxon, δήλωσε ότι παραιτήθηκε, εν μέρει επειδή, όπως ανέφερε, αρκετοί από τους ανθρώπους που αναπτύσσουν την τεχνητή νοημοσύνη πιστεύουν ακράδαντα πως η τεχνολογία θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει στην εξόντωση της ανθρωπότητας έως το τέλος της δεκαετίας. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από τα όρια της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Παράλληλα, ηγέτες ορισμένων από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου έχουν ζητήσει να υπάρξει επιβράδυνση στην ανάπτυξη των πιο ισχυρών μοντέλων. Το αίτημά τους βασίζεται στην ανάγκη να αξιολογούνται καλύτερα οι κίνδυνοι, να θεσπίζονται κατάλληλα πρωτόκολλα ασφαλείας και να διασφαλίζεται ότι η τεχνολογία δεν θα χρησιμοποιείται για κακόβουλους σκοπούς.
Διαφορετικές προσεγγίσεις από Γκουτέρες και Τραμπ
Η θέση του Αντόνιο Γκουτέρες έρχεται σε αντίθεση με την προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη τους απαραίτητους μηχανισμούς για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και για τη ρύθμιση και την άσκηση διώξεων κατά εταιρειών που παραβιάζουν τους κανόνες.
Με τον τρόπο αυτό, ο Αμερικανός πρόεδρος υποβάθμισε τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει στελέχη του κλάδου και άλλοι ειδικοί, θεωρώντας ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο μπορεί να αντιμετωπίσει τις πιθανές απειλές. Ο Γκουτέρες, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η παγκόσμια διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί συντονισμένη διεθνή δράση και όχι μόνο εθνικές ρυθμίσεις.
Η τεχνολογία δεν γνωρίζει σύνορα και τα συστήματα που αναπτύσσονται σε μία χώρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ολόκληρο τον κόσμο. Για τον λόγο αυτό, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ τάσσεται εδώ και χρόνια υπέρ μιας κοινής, διεθνούς προσέγγισης για τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Πρωτοβουλίες του ΟΗΕ για παγκόσμιους κανόνες
Το 2023, ο ΟΗΕ δημιούργησε συμβουλευτικό όργανο αποτελούμενο από 39 μέλη, με τη συμμετοχή στελεχών τεχνολογικών εταιρειών, κυβερνητικών αξιωματούχων και ακαδημαϊκών από χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Ιαπωνία. Στόχος του οργάνου είναι να εξετάσει τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης και να προτείνει τρόπους για την ασφαλή, δίκαιη και υπεύθυνη αξιοποίησή της.
Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενδέχεται να συνεδριάσει την επόμενη εβδομάδα με αντικείμενο την τεχνητή νοημοσύνη, στο περιθώριο της ετήσιας συνάντησης των παγκόσμιων ηγετών στη Νέα Υόρκη. Το 15μελές Συμβούλιο είχε συνεδριάσει για πρώτη φορά με θέμα την τεχνητή νοημοσύνη το 2023, αναγνωρίζοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την οικονομία και την κοινωνία, αλλά και τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.
Η διάσταση ΗΠΑ–Κίνας
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί, την ίδια στιγμή, πεδίο έντονου ανταγωνισμού ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι το Πεκίνο μπορεί να επωφεληθεί από τις αμφιβολίες και τους περιορισμούς που συνοδεύουν την ανάπτυξη της τεχνολογίας στις ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συναντηθεί την επόμενη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Παράλληλα, σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Reuters, οι δύο χώρες σχεδίαζαν ξεχωριστή συνάντηση στα μέσα Σεπτεμβρίου, με τη συμμετοχή κυβερνητικών αξιωματούχων χαμηλότερης βαθμίδας, προκειμένου να συζητήσουν ειδικά τους κινδύνους που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες επιμένει ότι χρειάζεται μια κοινή αντίληψη για την ασφαλή, προστατευμένη και υπεύθυνη ανάπτυξη της τεχνολογίας. «Πρέπει να εντοπίζουμε εγκαίρως πότε τα ολοένα και πιο ισχυρά συστήματα απαιτούν αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας ή πρόσθετα μέτρα για τη διαχείριση πιθανών κινδύνων», δήλωσε.
Το μήνυμα του ΟΗΕ είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, όμως η ανάπτυξή της πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια, λογοδοσία και διεθνή συνεργασία. Το «καμπανάκι» του Γκουτέρες δεν αποτελεί έκκληση για εγκατάλειψη της τεχνολογικής προόδου, αλλά για τη δημιουργία κανόνων που θα διασφαλίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα υπηρετεί την ανθρωπότητα και δεν θα εξελιχθεί σε απειλή για το μέλλον της.
