Η ισραηλινή εφημερίδα «Jerusalem Post» σχολίασε εκτενώς τη νέα αμυντική συμφωνία που υπεγράφη ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν, προειδοποιώντας ότι μπορεί να ωθήσει τη Μέση Ανατολή σε μια πιο ασταθή και επικίνδυνη κατεύθυνση. Σύμφωνα με την ανάλυση της εφημερίδας, η συμφωνία δεν είναι απλώς ένα ακόμα διπλωματικό κείμενο ή μια τεχνική διευθέτηση στρατιωτικής συνεργασίας. Αντίθετα, ενδέχεται να επηρεάσει τη στρατηγική ισορροπία στην περιοχή, να δημιουργήσει νέες γραμμές αντιπαράθεσης και να περιπλέξει τις προσπάθειες για εξομάλυνση σχέσεων που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων.
Η ανησυχία της «Jerusalem Post» ενισχύθηκε, όπως σημειώνει, από τη ρητορική που ακολούθησε σχεδόν άμεσα μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας. Μόλις μία ημέρα αργότερα, ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας Χουάζα Ασίφ φέρεται να κάλεσε στη δημιουργία ενός «ενιαίου στρατιωτικού μετώπου» κατά του Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς το «απειλή από ολόκληρο τον ισλαμικό κόσμο». Για την εφημερίδα, τέτοιες δηλώσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως υπερβολές της στιγμής ή ως εσωτερική πολιτική κατανάλωση: αποτελούν σήμα προθέσεων και ενδέχεται να καθορίσουν το κλίμα μέσα στο οποίο θα λειτουργήσει η νέα τριμερής συνεργασία.
Jerusalem Post: Η τριμερής αμυντική συμφωνία και οι συνέπειες για την περιφερειακή ισορροπία
Κατά την προσέγγιση της «Jerusalem Post», το Ριάντ οφείλει να αντιληφθεί το πρόβλημα που δημιουργεί μια τέτοια ρητορική. Η εφημερίδα υπογραμμίζει ότι μια αμυντική συνεργασία με χώρες των οποίων η πολιτική ηγεσία παρουσιάζει το Ισραήλ ως περιφερειακό εχθρό επηρεάζει αναπόφευκτα τις προοπτικές εξομάλυνσης των σχέσεων. Δεν πρόκειται μόνο για το τι γράφεται στα άρθρα μιας συμφωνίας, αλλά και για το πλαίσιο στο οποίο θα ερμηνευτεί η σύμπραξη: ως εργαλείο ασφάλειας ή ως πολιτικό όχημα νέας αντιπαράθεσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η εφημερίδα σημειώνει ότι η ισραηλινή ηγεσία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη συμμαχία ως κάτι «τεχνικό», όταν ένα από τα μέλη της μιλά ήδη για στρατιωτική οργάνωση του ισλαμικού κόσμου εναντίον του Ισραήλ. Η ουσία της προειδοποίησης είναι σαφής: όταν οι δηλώσεις γίνονται επιθετικές, η πρόθεση αποδίδεται στο σύνολο της συνεργασίας, ανεξαρτήτως των επίσημων διαβεβαιώσεων.
Η στρατηγική αξία της εξομάλυνσης Σαουδικής Αραβίας – Ισραήλ
Παρά τις ανησυχίες, η «Jerusalem Post» δεν εισηγείται μια πολιτική ρήξης ή κλειστών θυρών. Αντίθετα, τονίζει ότι το Ισραήλ θα πρέπει να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο προς το Ριάντ, επιδιώκοντας σταθερά την εξομάλυνση των σχέσεων. Το σκεπτικό είναι ότι μια τέτοια εξέλιξη θα είχε τεράστια στρατηγική αξία, πολύ πέρα από τα προφανή οφέλη που συχνά αναφέρονται δημόσια, όπως οι διπλωματικές αποστολές, ο τουρισμός ή οι εμπορικές ανταλλαγές.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η εξομάλυνση θα μπορούσε να δημιουργήσει μια πιο μόνιμη και αποτελεσματική περιφερειακή ευθυγράμμιση: ικανή να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην ιρανική επιρροή, να ενισχύσει τη συνεργασία σε αντιπυραυλική και αντιαεροπορική άμυνα, να προστατεύσει κρίσιμους εμπορικούς δρόμους και να ενσωματώσει βαθύτερα το Ισραήλ στον αραβικό κόσμο. Με άλλα λόγια, η εφημερίδα βλέπει την πιθανή προσέγγιση ως κλειδί για μια αρχιτεκτονική ασφάλειας που θα μειώνει τους κινδύνους κλιμάκωσης, αντί να τους πολλαπλασιάζει.
Ο ρόλος της Ουάσιγκτον και το μήνυμα των νέων εγγυήσεων
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η «Jerusalem Post» εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον οφείλει να παρακολουθήσει προσεκτικά τις εξελίξεις, καθώς ένας παραδοσιακός σύμμαχος των ΗΠΑ, όπως η Σαουδική Αραβία, φαίνεται να αναζητά πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας από την Άγκυρα και το Ισλαμαμπάντ. Το γεγονός ότι το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά όπλα προσθέτει, κατά την εφημερίδα, ένα επίπεδο ευαισθησίας που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η ανάγνωση που προτείνεται είναι πως αυτή η στροφή αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι: πιθανή ένδειξη μειωμένης εμπιστοσύνης στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας ή, έστω, ανάγκης του Ριάντ να «ασφαλίσει» πολλαπλές επιλογές σε ένα περιβάλλον όπου οι ισορροπίες αλλάζουν γρήγορα.
Τι καλείται να κάνει το Ισραήλ και τι πρέπει να αποφασίσει το Ριάντ
Στο συμπέρασμά της, η «Jerusalem Post» υποστηρίζει ότι το Ισραήλ πρέπει να μιλήσει με σαφήνεια στη Σαουδική Αραβία: να καταστήσει ξεκάθαρο πως η επιθετική ρητορική και οι κινήσεις που εκλαμβάνονται ως αντι-ισραηλινές θα έχουν κόστος στις προοπτικές συνεργασίας. Την ίδια στιγμή, όμως, η εφημερίδα επιμένει ότι η προσπάθεια εξομάλυνσης δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί, ακριβώς επειδή τα στρατηγικά οφέλη μιας τέτοιας εξέλιξης είναι μεγάλα και δυνητικά σταθεροποιητικά για ολόκληρη την περιοχή.
Το κεντρικό δίλημμα, όπως σκιαγραφείται, αφορά τελικά το ίδιο το Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας πιο σταθερής Μέσης Ανατολής, όμως χρειάζεται να αποφασίσει αν οι νέες της συμμαχίες θα ενισχύσουν την περιφερειακή σταθερότητα ή αν θα δώσουν μεγαλύτερη επιρροή σε κυβερνήσεις που επιδιώκουν να παρουσιάσουν το Ισραήλ ως κοινό εχθρό. Με αυτό το πρίσμα, το μήνυμα της «Jerusalem Post» είναι ότι η τριμερής αμυντική συμφωνία δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένα: αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναμέτρησης για το ποια αρχιτεκτονική ασφάλειας θα επικρατήσει στη Μέση Ανατολή και προς ποια «επικίνδυνη τροχιά» μπορεί να κινηθεί η περιοχή αν χαθούν οι ισορροπίες.
