Μια σπάνια ένδειξη προόδου φαίνεται να αναδύεται από τις συνομιλίες που φιλοξενούνται στο Κάιρο γύρω από τον αφοπλισμό της Χαμάς, σύμφωνα με μία διπλωματική πηγή και μία δεύτερη πηγή προσκείμενη στην παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση. Οι διαπραγματεύσεις στην Αίγυπτο συνεχίζονται εδώ και εβδομάδες και συνδέονται άμεσα με τον ευρύτερο στόχο: να ανοίξει ο δρόμος για τη δεύτερη φάση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Πρόκειται για τη φάση που, αν υλοποιηθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο μόνιμη αποκλιμάκωση και, τελικά, σε ένα οριστικό τέλος του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας.
Η δεύτερη φάση, ωστόσο, δεν είναι μια απλή συνέχιση τεχνικών ρυθμίσεων ή ανταλλαγών. Ακουμπά τον πυρήνα της «επόμενης ημέρας» στη Γάζα: τη σταδιακή αποχώρηση του ισραηλινού στρατού, τον αφοπλισμό της Χαμάς και την ανάπτυξη μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που θα λειτουργήσει ως μηχανισμός επιτήρησης, μετάβασης και αποτροπής νέας κλιμάκωσης. Με άλλα λόγια, οι συνομιλίες δεν αφορούν μόνο το πώς θα σταματήσουν τα πυρά, αλλά το ποιος θα κρατά το τιμόνι της ασφάλειας και της διοίκησης όταν οι κάμερες σβήσουν.
Αφοπλισμός της Χαμάς: Τι αλλάζει στις διαπραγματεύσεις του Καΐρου
Η πηγή που πρόσκειται στη Χαμάς έκανε λόγο για «σημαντική σύγκλιση» σε πολλά σημεία που σχετίζονται με τα όπλα, υπονοώντας ότι οι συνομιλίες έχουν μετακινηθεί από γενικές διακηρύξεις σε πιο συγκεκριμένες φόρμουλες. Όπως ανέφερε, προτάθηκαν τροποποιήσεις στον οδικό χάρτη προς τους μεσολαβητές και πλέον αναμένεται η απάντηση του Ισραήλ. Αυτή η αναμονή δεν είναι τυπική: θα κρίνει αν η διαδικασία μπορεί να περάσει από το στάδιο των προθέσεων σε μια εφαρμόσιμη, επαληθεύσιμη συμφωνία.
Από τη διπλωματική πλευρά, όμως, το μήνυμα παραμένει αυστηρό ως προς το πλαίσιο. «Θα συνεχίσουμε να προωθούμε τον οδικό χάρτη» που συνέταξαν οι ΗΠΑ, σημείωσε διπλωματική πηγή που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμη, υπενθυμίζοντας ότι το κείμενο προβλέπει απόσυρση όλων των όπλων «χωρίς καμία εξαίρεση». Η φράση αυτή θεωρείται κομβική: δεν αφήνει περιθώριο για μερική αποστρατιωτικοποίηση, ούτε για διατήρηση οπλισμού υπό οποιοδήποτε «εσωτερικό» ή «αμυντικό» πρόσχημα.
Σύμφωνα με την ίδια διπλωματική πηγή, ο στόχος είναι η μεταβίβαση της διοίκησης του θύλακα σε μια παλαιστινιακή τεχνοκρατική κυβέρνηση, την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας (NCAG). Σε αυτό το πλαίσιο, η παράδοση των όπλων στην NCAG θα έπρεπε να γίνει σε συντονισμό με τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), ώστε η μετάβαση να μην δημιουργήσει κενό ασφαλείας ή ένα επικίνδυνο «γκρίζο» πεδίο όπου θα μπορούσαν να ξεσπάσουν νέες ένοπλες αντιπαραθέσεις.
Η προτεινόμενη φόρμουλα: «Αποθήκευση» βαρέων όπλων και διάλυση οργανώσεων
Η πλευρά που πρόσκειται στη Χαμάς περιέγραψε μια φόρμουλα με τρία παράλληλα βήματα: «την αποθήκευση των βαρέων όπλων, τη διάλυση των ένοπλων οργανώσεων και την ταυτόχρονη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων». Η επιλογή του όρου «αποθήκευση» έχει ειδικό βάρος. Υποδηλώνει μια διαδικασία ελεγχόμενης μεταφοράς ή φύλαξης του βαρέος οπλισμού, χωρίς να διατυπώνεται ρητά η πλήρης αποδοχή του όρου «αφοπλισμός» όπως τον εννοεί το Ισραήλ ή όπως τον περιγράφει ο αμερικανικός οδικός χάρτης.
Στέλεχος της Χαμάς φέρεται, σύμφωνα με το Reuters, να χαρακτήρισε την εισήγηση της οργάνωσης «θετική και καλή», χωρίς να διευκρινίσει αν περιλαμβάνει ξεκάθαρη δέσμευση για πλήρη αφοπλισμό. Αυτή ακριβώς η ασάφεια είναι που καθιστά τις επόμενες κινήσεις κρίσιμες: η απόσταση ανάμεσα στην «αποθήκευση βαρέων όπλων» και στην «απόσυρση όλων των όπλων χωρίς εξαίρεση» μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά και επιχειρησιακά καθοριστική.
Παράλληλα, η Χαμάς —σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στην οργάνωση— επιμένει ότι προϋπόθεση για οποιαδήποτε ρύθμιση σχετικά με τον αφοπλισμό της Χαμάς είναι μια σαφής ισραηλινή δέσμευση πως θα σταματήσουν οι επιθέσεις στη Γάζα και θα αποσυρθούν οι ισραηλινές δυνάμεις. Το θέμα παρουσιάζεται ως ανταλλαγή εγγυήσεων: ασφάλεια και αποχώρηση από τη μία, ρύθμιση οπλισμού από την άλλη. Έτσι, το κεντρικό ερώτημα δεν είναι μόνο «αν» θα υπάρξει συμφωνία, αλλά «με ποια σειρά» θα εφαρμοστεί.
Ποιος θα πάρει τα όπλα και τι γίνεται με τον ελαφρύ οπλισμό
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι το «σε ποιον» θα καταλήξει ο βαρύς οπλισμός. Πηγές κοντά στη Χαμάς υποστηρίζουν ότι η οργάνωση είναι πρόθυμη να παραδώσει τα βαρέα όπλα σε έναν παλαιστινιακό θεσμό, όχι στο Ισραήλ. Αυτό συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση για την NCAG και τον ρόλο της ISF ως εγγυητικού μηχανισμού: η εικόνα άμεσης παράδοσης σε αντίπαλη δύναμη θεωρείται πολιτικά δυσκολότερη, τόσο για την ηγεσία όσο και για τη βάση της οργάνωσης.
Ωστόσο, παραμένει θολό το τι προβλέπεται για τα ελαφρά ή ατομικά όπλα, τα οποία είναι πρακτικά πολύ δυσκολότερο να εντοπιστούν, να καταγραφούν και να αποσυρθούν πλήρως. Εξίσου ασαφές είναι αν μια τέτοια πρόταση μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Ισραήλ ή από τα όργανα που θα κληθούν να εποπτεύσουν την εφαρμογή μιας συμφωνίας.
Από ισραηλινής πλευράς, το Reuters επικαλέστηκε «ισραηλινή πολιτική πηγή» που φέρεται να είπε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν πρόκειται να αποσυρθούν από την αποκαλούμενη «κίτρινη γραμμή» στη Γάζα μέχρι να αφοπλιστεί η Χαμάς και να αποστρατιωτικοποιηθεί ο θύλακας. Η θέση αυτή μετατρέπει τη σειρά των βημάτων σε βασικό σημείο τριβής: το Ισραήλ εμφανίζεται να ζητά πρώτα αφοπλισμό και μετά αποχώρηση, ενώ η Χαμάς πιέζει για ταυτόχρονα ή προγενέστερα μέτρα αποχώρησης και παύσης επιθέσεων.
Την ίδια στιγμή, παρά το πλαίσιο της κατάπαυσης του πυρός, η ένταση στο πεδίο δεν έχει εκλείψει. Τουλάχιστον έξι Παλαιστίνιοι, ανάμεσά τους δύο παιδιά, σκοτώθηκαν σήμερα στη Γάζα από ισραηλινά πλήγματα, γεγονός που υπογραμμίζει πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση και πόσο εύκολα μπορεί να εκτροχιαστεί η διπλωματική προσπάθεια.
