Η Τεχεράνη δήλωσε ότι πλησιάζει σε συμφωνία με το Ομάν για την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ, βάσει της οποίας το Ιράν θα μπορούσε να ασκεί έλεγχο στα πλοία που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω του πορθμού, δήλωσαν στο πρακτορείο Reuters την Τετάρτη (5/8) μία ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι.
Αυτή θα ήταν μια από τις μεγαλύτερες παραχωρήσεις προς το Ιράν μέχρι στιγμής, δεδομένου ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι δεν θα συμφωνούσαν ποτέ με τον ιρανικό έλεγχο της πρόσβασης στην πιο σημαντική ενεργειακή οδό στον κόσμο.
Μια συμφωνία που θα έδινε στο Ιράν δικαιώματα επί της κυκλοφορίας σκαφών μέσω του Στενού θα σήμαινε ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο έχει οδηγήσει σε μια σημαντική μετατόπιση της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή υπέρ της Τεχεράνης, αφού πριν τον πόλεμο, το Ορμούζ ήταν ανοιχτό σε όλα τα πλοία χωρίς τέλη.
Διόδια για τη διέλευση δεν έχουν ακόμη συμφωνηθεί. Όμως οκτώ από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές ενώσεις του κόσμου ζήτησαν από τα Ηνωμένα Έθνη να αντιταχθούν σε οποιαδήποτε εφαρμογή τελών. Με κοινή τους επιστολή προς τον ΟΗΕ και τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό αναφέρουν ότι μια τέτοια αλλαγή θα αποτελούσε «σημαντική απόκλιση από την καθιερωμένη διεθνή πρακτική» και θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες πλωτές οδούς.
Όπως είπε ένας από τους περιφερειακούς αξιωματούχους στο Reuters, υπάρχουν ακόμη λεπτομέρειες που πρέπει να καθοριστούν σχετικά με το πώς θα οριστεί ο «έλεγχος», με τους διαπραγματευτές του Κόλπου να επιμένουν ότι οι περιφερειακές χώρες θα επιβλέπουν τις επιθεωρήσεις των πλοίων και ότι οποιαδήποτε καταβολή τελών θα είναι εθελοντική.
Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, η Τεχεράνη επιδιώκει τέλη μεταξύ 5% και 7% της τιμής των φορτίων από πλοία που χρησιμοποιούν το Στενό. Το Ομάν μιλά για τέλη περίπου 3%, ενώ η Ουάσινγκτον δεν θέλει καθόλου τέλη.
Η ίδια πηγή δήλωσε ότι το κείμενο της προτεινόμενης συμφωνίας προβλέπει τον ιρανικό έλεγχο των πλοίων που κατευθύνονται στον Κόλπο μέσω του Ορμούζ, ενώ ένα από τα κύρια σημεία τριβής είναι ο ρόλος που θα έχει το Ιράν έναντι των πλοίων που ακολουθούν την αντίθετη κατεύθυνση.
Σε σχόλια στο επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ιράν IRNA, ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι δήλωσε ότι η ρύθμιση «σχεδιάστηκε με τέτοιο τρόπο ώστε τα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, τόσο στο εισερχόμενο όσο και στο εξερχόμενο σκέλος».
Είπε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν «κατέληξαν σε θεμελιώδεις συνεννοήσεις» και πρόσθεσε ότι «αυτή η πρόοδος βρίσκεται στα πρόθυρα της οριστικοποίησης».
Ο Γαριμπαμπάντι δήλωσε επίσης ότι το Ιράν είχε λάβει μηνύματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες που έδειχναν ότι ήταν «πλήρως έτοιμο να επιστρέψει στις δεσμεύσεις του» βάσει του μνημονίου συνεννόησης με το Ιράν στα μέσα Ιουνίου, το οποίο προέβλεπε την άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Είπε ότι αυτή ήταν προϋπόθεση για το άνοιγμα του Στενού, προσθέτοντας ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες τις τελευταίες ημέρες.
