Για πρώτη φορά από το 2000, οι Ηνωμένες Πολιτείες χάνουν το καθεστώς της χώρας που έχει εξαλείψει την ιλαρά. Η απόφαση συνδέεται με τη συνεχιζόμενη εγχώρια μετάδοση του ιού, η οποία δεν επιτρέπει πλέον στη χώρα να πληροί τα διεθνή κριτήρια για τη διατήρηση του συγκεκριμένου καθεστώτος.
Η εξέλιξη ανακοινώθηκε μετά την αξιολόγηση των επιδημιολογικών δεδομένων από επιτροπή ειδικών. Σύμφωνα με τον Ζάρμπας Μπαρμπόσα, επικεφαλής της αρμόδιας διεύθυνσης του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (ΠΑΟΥ), η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ δεν πληρούν πλέον τις προϋποθέσεις που απαιτούνται.
Καθοριστικό στοιχείο αποτέλεσε η αδιάλειπτη μετάδοση του ίδιου στελέχους του ιού της ιλαράς στο εσωτερικό της χώρας για διάστημα τουλάχιστον 12 μηνών. Η διαπίστωση αυτή σημαίνει ότι η μετάδοση δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένα εισαγόμενα περιστατικά, αλλά έχει δημιουργήσει σταθερές αλυσίδες μετάδοσης στην κοινότητα.
ΗΠΑ και ιλαρά: Περίπου 5.500 κρούσματα μέσα στο 2026
Η απώλεια του καθεστώτος δεν σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν καταγράψει περιστατικά ιλαράς τα προηγούμενα χρόνια. Ο χαρακτηρισμός «χώρα απαλλαγμένη από την ιλαρά» δεν σημαίνει ότι δεν εμφανίζεται ποτέ κρούσμα. Σημαίνει ότι δεν υπάρχουν持续είς εγχώριες αλυσίδες μετάδοσης και ότι τα περιστατικά περιορίζονται κυρίως σε εισαγόμενες λοιμώξεις, οι οποίες δεν οδηγούν σε μακροχρόνια διασπορά.
Οι ΗΠΑ είχαν αναγνωριστεί ως χώρα όπου η ιλαρά είχε εξαλειφθεί το 2000. Ωστόσο, από τις αρχές του 2025 άρχισαν να καταγράφονται μεγάλης κλίμακας εξάρσεις της ιδιαίτερα μεταδοτικής νόσου. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) υπολογίζουν ότι ο αριθμός των κρουσμάτων έχει φτάσει περίπου τα 5.500 μέσα στο 2026, υπερδιπλάσιος σε σχέση με το σύνολο της προηγούμενης χρονιάς.
Παράλληλα, έχουν αναφερθεί αρκετοί θάνατοι, μεταξύ των οποίων και παιδιά. Σύμφωνα με τα CDC, κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών έχουν μολυνθεί από την ιλαρά τουλάχιστον 100 έγκυες γυναίκες και 13 νεογέννητα, γεγονός που αναδεικνύει τους κινδύνους για τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Τα επίσημα στοιχεία έχουν αμφισβητηθεί από τον υπουργό Υγείας της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος έχει συνδεθεί επί χρόνια με την αμφισβήτηση των εμβολίων. Ο ίδιος, σε δήλωσή του μέσω της πλατφόρμας X, υποστήριξε ότι στηρίζει το εμβόλιο κατά της ιλαράς και το χαρακτήρισε ως το αποτελεσματικότερο διαθέσιμο μέσο για την πρόληψη επιδημιών. Παράλληλα, δεσμεύτηκε να απαντήσει με ειλικρίνεια στις ανησυχίες των οικογενειών σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους του εμβολιασμού.
Η υποχώρηση των εμβολιασμών στο επίκεντρο
Οι ειδικοί αποδίδουν την αύξηση των κρουσμάτων κυρίως στη μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης και στην εξασθένηση της συλλογικής ανοσίας. Το ποσοστό των παιδιών ηλικίας νηπιαγωγείου που έχουν λάβει το τριπλό εμβόλιο MMR, το οποίο προστατεύει από την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα, μειώθηκε από 95,2% σε 92,4% μέσα σε διάστημα έξι ετών, σύμφωνα με τα στοιχεία των CDC.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη τουλάχιστον 95% στον γενικό πληθυσμό, ώστε να διατηρείται η συλλογική ανοσία και να αποτρέπεται η μακροπρόθεσμη εξάπλωση της ιλαράς. Όταν το ποσοστό πέφτει κάτω από αυτό το όριο, ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτατα, ιδιαίτερα σε σχολεία, οικογένειες και κοινότητες με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη.
Η απώλεια του καθεστώτος δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ. Το ίδιο συνέβη το 2026 στο Μεξικό, όπου έχουν αναφερθεί 23 θάνατοι από την ασθένεια, καθώς και στη Βολιβία. Ο Καναδάς είχε χάσει το αντίστοιχο καθεστώς το 2025, γεγονός που δείχνει ότι η αναζωπύρωση της ιλαράς αποτελεί ευρύτερη περιφερειακή πρόκληση.
Η επιστροφή μιας ασθένειας που θεωρούνταν ξεχασμένη
Για πολλούς Αμερικανούς γιατρούς, η ιλαρά είχε συνδεθεί με το παρελθόν. Ήταν μια σοβαρή ασθένεια που γνώριζαν κυρίως μέσα από τα επιστημονικά εγχειρίδια και τις περιγραφές παλαιότερων γενεών. Η επιστροφή της, όμως, έχει αλλάξει αυτή την εικόνα.
Ο παιδίατρος και επιδημιολόγος Τραχέρν Τζόουνς, ο οποίος εργάζεται στη Γιούτα, περιέγραψε την εμπειρία ως «συνάντηση με ένα φάντασμα από το παρελθόν», κάτι που, όπως είπε, δεν περίμενε ποτέ να ξαναδεί. Όπως εξήγησε, οι Αμερικανοί γιατροί βρίσκονται και πάλι αντιμέτωποι με ασθένειες και επιπλοκές που γνώριζαν οι προηγούμενες γενιές και τις οποίες η χώρα είχε καταφέρει να περιορίσει μέσα από δεκαετίες συστηματικού εμβολιασμού.
Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Χακίμ Τζέφρις, απέδωσε την εξέλιξη στις πολιτικές του Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, χαρακτηρίζοντάς την άμεση συνέπεια των επιλογών της κυβέρνησης. Η πολιτική αντιπαράθεση αναμένεται να συνεχιστεί, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το βασικό ζήτημα παραμένει η προστασία της δημόσιας υγείας.
Η απώλεια του καθεστώτος από τις ΗΠΑ αποτελεί προειδοποίηση για τις συνέπειες της υποχώρησης του εμβολιασμού. Η ιλαρά είναι εξαιρετικά μεταδοτική, αλλά η διασπορά της μπορεί να περιοριστεί αποτελεσματικά όταν τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν υψηλά. Για τον λόγο αυτό, η ανάκτηση του καθεστώτος θα απαιτήσει σταθερή επιδημιολογική επιτήρηση, αξιόπιστη ενημέρωση των πολιτών και ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης.



