Σε έξαρση βρίσκεται ο ιός του Δυτικού Νείλου στη χώρα, με τις αρμόδιες αρχές να κλιμακώνουν τα μέτρα επιτήρησης και πρόληψης και να εντείνουν τους στοχευμένους ψεκασμούς σε περιοχές όπου παρατηρείται αυξημένη παρουσία κουνουπιών. Η εικόνα των τελευταίων ημερών επιβεβαιώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου παραμένει μια σοβαρή εποχική απειλή για τη δημόσια υγεία, ειδικά σε περιοχές με πυκνή κατοίκηση, στάσιμα νερά και ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες για την ανάπτυξη του πληθυσμού των κουνουπιών.
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα καταγράφηκαν 47 νέα κρούσματα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των λοιμώξεων σε 157. Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε 45 δήμους και σε πέντε Περιφέρειες: Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα. Την ίδια περίοδο, τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, με τους συνολικούς θανάτους να ανέρχονται στους 13 και διάμεση ηλικία των θανόντων τα 82 έτη—ένα στοιχείο που αναδεικνύει την αυξημένη ευαλωτότητα των ηλικιωμένων και όσων έχουν υποκείμενα νοσήματα.
Από τους ασθενείς που νοσηλεύονται, 42 βρίσκονται στο νοσοκομείο, εκ των οποίων 23 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, από τα 157 καταγεγραμμένα κρούσματα, τα 116 έχουν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως έντονο πονοκέφαλο, λήθαργο και υψηλό πυρετό. Πρόκειται για την πιο σοβαρή μορφή της λοίμωξης, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα και απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Ιός του Δυτικού Νείλου: Πού καταγράφονται τα περισσότερα κρούσματα
Στο επίκεντρο των καταγραφών βρίσκεται η Ανατολική Αττική. Ο Δήμος Σπάτων-Αρτέμιδος έχει αναφέρει 16 περιστατικά, εκ των οποίων τα 14 συνοδεύονται από εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ακολουθεί ο Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας με 13 περιστατικά, εκ των οποίων τα 11 με αντίστοιχες νευρολογικές εκδηλώσεις. Σημαντική επιβάρυνση εμφανίζει και ο Δήμος Λαρισαίων, όπου έχουν καταγραφεί 11 κρούσματα.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα επίσημα δεδομένα απεικονίζουν μόνο ένα μέρος της πραγματικής διασποράς. Η πλειονότητα των λοιμώξεων είτε είναι ασυμπτωματική είτε εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα που συχνά δεν οδηγούν σε εργαστηριακό έλεγχο. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, για κάθε καταγεγραμμένο κρούσμα εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 140 μη διαγνωσμένες λοιμώξεις. Με απλά λόγια, ο ιός του Δυτικού Νείλου μπορεί να κυκλοφορεί ευρύτερα στην κοινότητα από όσο δείχνουν οι αριθμοί, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη συνεπή εφαρμογή προληπτικών μέτρων.
Εντατικοί ψεκασμοί και παρεμβάσεις σε σημεία υψηλού κινδύνου
Για τον περιορισμό της παρουσίας των κουνουπιών, οι Περιφέρειες πραγματοποιούν στοχευμένους ψεκασμούς, εστιάζοντας σε εστίες αναπαραγωγής. Στην Ανατολική Αττική, οι παρεμβάσεις έχουν ενταθεί αισθητά και, σε ορισμένες ζώνες, πραγματοποιούνται ακόμη και καθημερινά. Τα συνεργεία κινούνται «από πόρτα σε πόρτα» όπου χρειάζεται, αναζητώντας σημεία που ευνοούν τη δημιουργία εστιών: στάσιμα νερά, φρεάτια, αυλές, αδόμητα οικόπεδα, αλλά και χώρους όπως τα νεκροταφεία, όπου συχνά υπάρχουν δοχεία με νερό.
Η λογική των στοχευμένων ψεκασμών είναι σαφής: η μείωση των πληθυσμών κουνουπιών σε περιοχές με αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης, ώστε να περιοριστούν νέες μολύνσεις. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι καμία δημόσια παρέμβαση δεν είναι πλήρως αποτελεσματική χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών, ειδικά σε μια ασθένεια που εξαρτάται τόσο άμεσα από τις τοπικές συνθήκες του περιβάλλοντος.
Ατομική προστασία: Τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες
Παράλληλα με τις δημόσιες δράσεις, οι πολίτες καλούνται να εφαρμόζουν μέτρα ατομικής προστασίας, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες και σε περιοχές με αυξημένη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου. Συστήνονται:
– Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και, όπου ενδείκνυται, στα ρούχα.
– Απομάκρυνση στάσιμων νερών από γλάστρες, πιατάκια, κουβάδες, δοχεία, σιντριβάνια ή άλλα σημεία γύρω από το σπίτι.
– Έλεγχος και καθαρισμός φρεατίων ή σημείων απορροής, όπου είναι δυνατόν.
– Επιλογή ρούχων με μακριά μανίκια και παντελόνι τις ώρες αιχμής δραστηριότητας των κουνουπιών.
– Τοποθέτηση σιτών σε παράθυρα/πόρτες και χρήση ανεμιστήρα ή κλιματισμού, που μειώνουν την πιθανότητα τσιμπήματος σε εσωτερικούς χώρους.
Σε κάθε περίπτωση, η εμφάνιση υψηλού πυρετού, έντονου πονοκεφάλου, σύγχυσης, υπνηλίας ή άλλων νευρολογικών συμπτωμάτων—ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους—θα πρέπει να οδηγεί σε άμεση επικοινωνία με ιατρό.
Η μετάδοση συνδέεται με μολυσμένα πτηνά
Σύμφωνα με τον καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκα Μαγιορκίνη, η μετάδοση συνδέεται με μολυσμένα πτηνά, κυρίως κοράκια, καρακάξες και κίσσες, τα οποία αποτελούν πηγή μόλυνσης για τα κουνούπια. Τα κουνούπια, αφού τραφούν από μολυσμένα πτηνά, μπορούν στη συνέχεια να μεταφέρουν τον ιό σε ανθρώπους μέσω τσιμπήματος. Ο καθηγητής εκτίμησε επίσης ότι η εμφάνιση κρουσμάτων σε περιοχές της Αττικής ενδέχεται να συνδέεται με ευρύτερες αλλαγές των τελευταίων ετών, με ένα πιθανό σενάριο να αφορά και τις επιπτώσεις της κακοκαιρίας Daniel στη Θεσσαλία το 2023, όπου είχε καταγραφεί έντονη κυκλοφορία του ιού.
Καθώς η εποχικότητα ευνοεί την κυκλοφορία του ιού, η εγρήγορση παραμένει απαραίτητη. Οι στοχευμένοι ψεκασμοί, η συστηματική επιτήρηση και η υπεύθυνη στάση των πολιτών συνθέτουν την πιο αποτελεσματική άμυνα. Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αντιμετωπίζεται με πανικό, αλλά με συνέπεια: έγκαιρες παρεμβάσεις, καθαρό περιβάλλον χωρίς στάσιμα νερά και καθημερινή ατομική προστασία, ώστε να μειωθούν τα νέα κρούσματα και να προστατευτούν οι πιο ευάλωτοι.
