Η Ιαπωνία εκτόξευσε την Τρίτη διαστημόπλοιο με προορισμό τονπλανήτη Άρη, στο πλαίσιο μιας πρωτοποριακής αποστολής για την εξερεύνηση των δύο δορυφόρων του και τη μεταφορά δειγμάτων από την επιφάνειά τους στη Γη.
Πέντε διαστημικές υπηρεσίες συνεργάζονται στην πενταετή αποστολή MMX (Martian Moons eXploration), με επικεφαλής την Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA). Στόχος είναι η προσεδάφιση ενός ρομποτικού οχήματος και ενός ρόβερ στον Φόβο, τον μεγαλύτερο και πλησιέστερο από τους δύο δορυφόρους του Άρη.
PHOBOS DUST RUN: Japan’s MMX probe just blasted off for Mars’ moon Phobos to grab real moondust and haul it back to Earth by 2031. First sample return from a Martian moon ever. [space • phobos] https://t.co/ALpqLGchrb
— Doolly Noted ✏️ (@doollynoted) October 20, 2026
Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε πριν από την αυγή από το κύριο διαστημικό κέντρο της Ιαπωνίας, στο νησί Τανεγκασίμα. Περίπου μία ώρα αργότερα, οι υπεύθυνοι επιβεβαίωσαν την επιτυχία της διαδικασίας, καθώς το διαστημόπλοιο αποσπάστηκε κανονικά από το ανώτερο στάδιο του πυραύλου.
Εφόσον όλα εξελιχθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, δείγματα σκόνης, εδάφους και πετρωμάτων από τον Φόβο αναμένεται να φτάσουν στη Γη το 2031.
Για πρώτη φορά επιστροφή δειγμάτων από τα φεγγάρια του Άρη
Παρά τις επιτυχημένες προσεδαφίσεις διαστημοσυσκευών στον Άρη από τις ΗΠΑ και την Κίνα, καμία αποστολή δεν έχει επισκεφθεί μέχρι σήμερα τον Φόβο ή τον μικρότερο δορυφόρο του, τον Δείμο. Δεν έχουν επίσης επιστραφεί στη Γη δείγματα από τον Άρη ή τα φεγγάρια του.
Η Ιαπωνία διαθέτει ήδη εμπειρία στην επιστροφή δειγμάτων από αστεροειδείς, έχοντας ολοκληρώσει δύο τέτοιες αποστολές. Η νέα προσπάθεια αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα στην εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος.
«Υπάρχει πολλή αδρεναλίνη και πολύς ενθουσιασμός», δήλωσε ο αστροφυσικός της NASA Τομ Στάτλερ, ο οποίος συμμετέχει στο πρόγραμμα.
🇯🇵 JAXA’s #MMX (Martian Moons eXploration) has successfully separated from the H3 F10 upper stage. The flagship sample-return probe is officially on its interplanetary trajectory toward Mars and its moon Phobos. #JPSPACE https://t.co/bEAGr0hPXr
— CNSPACE (@CNSpaceflight) October 19, 2026
Το ρόβερ Idefix θα εξερευνήσει την επιφάνεια του Φόβου
Το διαστημόπλοιο MMX, συνολικού βάρους περίπου πέντε τόνων και με κόστος που αναφέρεται στα 578 εκατ. δολάρια, αναμένεται να φτάσει στον Άρη έως τα τέλη του επόμενου καλοκαιριού.
Στη συνέχεια θα προσαρμοστεί στην τροχιά του Φόβου και θα απελευθερώσει το γαλλογερμανικό ρόβερ Idefix, το οποίο πήρε το όνομά του από τον μικρό σκύλο των κόμικς του Αστερίξ.
Το όχημα, με μέγεθος που δεν ξεπερνά εκείνο ενός φούρνου μικροκυμάτων, θα επιχειρήσει να προσεδαφιστεί στον Φόβο. Λόγω της εξαιρετικά χαμηλής βαρύτητας, αναμένεται να αναπηδά για αρκετά λεπτά προτού σταθεροποιηθεί στην επιφάνεια.
Το τετράτροχο ρόβερ έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να επανέλθει σε κανονική θέση ακόμη και αν προσγειωθεί ανάποδα. Ωστόσο, η αποστολή του ενέχει κινδύνους, καθώς θα μπορούσε να παγιδευτεί σε μαλακό έδαφος ή ανάμεσα σε βράχους.
Μετά την ανάπτυξη των ηλιακών του πάνελ, δεν θα είναι πλέον δυνατή η ανατροπή του για να επανέλθει σε όρθια θέση, σύμφωνα με τον Ζιλιέν Μπαρούκ της Γαλλικής Διαστημικής Υπηρεσίας. Για τον λόγο αυτό, θα κινείται με εξαιρετικά αργό ρυθμό, περίπου ένα χιλιοστό το δευτερόλεπτο.
Συλλογή δειγμάτων και επιστροφή στη Γη το 2031
Το Idefix θα λειτουργήσει ως όχημα αναγνώρισης της επιφάνειας για περίπου 100 ημέρες, βοηθώντας τους Ιάπωνες επιστήμονες να εντοπίσουν ασφαλή σημεία προσεδάφισης για το κύριο διαστημόπλοιο.
Η συλλογή των δειγμάτων από τον Φόβο προγραμματίζεται για τα τέλη του 2028 ή το 2029. Το διαστημόπλοιο θα παραμείνει στην επιφάνεια για περίπου δύο ώρες, κατά τις οποίες θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10 γραμμάρια υλικού.
Αφού ολοκληρώσει τη συλλογή, θα επιστρέψει στο διάστημα και θα πραγματοποιήσει σειρά διελεύσεων από τον Δείμο, προτού εγκαταλείψει την περιοχή του Άρη το 2030. Η επιστροφή στη Γη προβλέπεται για το 2031, με την παράδοση των δειγμάτων σε περιοχή της αυστραλιανής ερήμου.
Un petit IDEFIX® chez vous ? À l’occasion du lancement de #MMX, imprimez en 3D le rover qui explorera Phobos, une lune de Mars ! Deux modèles conçus par les ingénieurs du CNES sont disponibles gratuitement. Montrez-nous vos réalisations ! https://t.co/3vBeDMY1Tb @DLR_SpaceAgency https://t.co/fChQwjCDpI
— CNES (@CNES) October 18, 2026
Τα μυστήρια του Φόβου και του Δείμου
Ο Φόβος έχει ακανόνιστο, σχεδόν πατατοειδές σχήμα και διάμετρο περίπου 22 χιλιομέτρων. Η μελέτη των πετρωμάτων του μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τον σχηματισμό των δύο δορυφόρων του Άρη, αλλά και άλλων φεγγαριών στο ηλιακό σύστημα.
Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο βασικά ενδεχόμενα: οι δορυφόροι να δημιουργήθηκαν από υλικά που εκτοξεύθηκαν στο διάστημα μετά από αρχαία σύγκρουση του Άρη με άλλο ουράνιο σώμα ή να είναι αστεροειδείς που παγιδεύτηκαν από τη βαρυτική του έλξη.
Τα δείγματα ενδέχεται επίσης να περιέχουν υλικό προερχόμενο από τον ίδιο τον Άρη, προσφέροντας περισσότερα στοιχεία για την εξέλιξη του πλανήτη και τις συνθήκες που επικρατούσαν στο παρελθόν του.
«Είναι μια ευκαιρία που συμβαίνει μία φορά στη ζωή. Είμαστε μέρος της πρώτης αποστολής επιστροφής δειγμάτων από το σύστημα του Άρη», δήλωσε ο επικεφαλής του ρόβερ στη Γερμανική Διαστημική Υπηρεσία, Μάρκους Γκρέμπενσταϊν.
Today, @JAXA_en is scheduled to launch its Martian Moons eXploration (MMX) mission. Aboard is MEGANE, an instrument built by Johns Hopkins APL for @NASA that will study Phobos’ elemental composition to help uncover the origins of Mars’ moons. https://t.co/v2CqECx1AX
— Johns Hopkins APL (@JHUAPL) October 19, 2026
Η Κίνα σχεδιάζει αντίστοιχη αποστολή
Η Ιαπωνία δεν είναι η μόνη χώρα που επιδιώκει να φέρει στη Γη δείγματα από το σύστημα του Άρη. Η Κίνα σχεδιάζει να εκτοξεύσει αποστολή επιστροφής δειγμάτων από τον ίδιο τον πλανήτη το 2028, με στόχο την επιστροφή τους το 2031.
Την ίδια στιγμή, η NASA συνεχίζει να εξετάζει τρόπους για την ανάκτηση περισσότερων από 30 σωλήνων δειγμάτων που έχει συλλέξει το ρόβερ Perseverance από την επιφάνεια του Άρη.
Η ιαπωνική αποστολή MMX χρηματοδοτείται κυρίως από την Ιαπωνία, η οποία συνεισφέρει περίπου 350 εκατ. δολάρια. Η NASA συμμετέχει με 87 εκατ. δολάρια, η Γαλλική Διαστημική Υπηρεσία με περίπου 68 εκατ., η Γερμανική με 56 εκατ. και η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία με περίπου 17 εκατ. δολάρια.
Πηγή: AP
