Ένα φιλόδοξο εγχείρημα με στόχο να γράψει ιστορία ξεκινά η Ιαπωνία, επιχειρώντας να φέρει για πρώτη φορά στη Γη δείγματα από τον Φόβο, έναν από τους δύο φυσικούς δορυφόρους του Άρη. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η πενταετής αποστολή θα προσφέρει στοιχεία για τον σχηματισμό του Φόβου και του μικρότερου αδελφού του, του Δείμου, και ενδεχομένως θα ρίξει φως ακόμη και στην προέλευση της ζωής στο ηλιακό σύστημα.
Η Ιαπωνική Υπηρεσία Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA) σχεδιάζει να εκτοξεύσει το διαστημικό σκάφος την Τρίτη 20/10, με τη χρήση του νέου ιαπωνικού πυραύλου H3. Ο Γιασουχίρο Καβακάτσου, υπεύθυνος του προγράμματος της αποστολής Martian Moons eXploration (MMX), δήλωσε ότι τα δείγματα από τον Φόβο θα προσφέρουν χρήσιμα δεδομένα στους επιστήμονες, οι οποίοι θα εξετάσουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί ένας δορυφόρος του Άρη ως βάση για μια μελλοντική επανδρωμένη αποστολή στον Κόκκινο Πλανήτη. Οι ΗΠΑ, η Κίνα και άλλες χώρες φιλοδοξούν να στείλουν αστροναύτες στον Άρη.
«Παρά τη δυνητική σημασία τους, οι δορυφόροι του Άρη δεν έχουν εξερευνηθεί ποτέ πλήρως. Θεωρούνται οι σημαντικότεροι ανεξερεύνητοι ορεινοί όγκοι του ηλιακού συστήματος», δήλωσε ο Καβακάτσου.
Η Ιαπωνία ηγείται μιας διεθνούς αποστολής, στην οποία συμμετέχουν η NASA και άλλες εθνικές διαστημικές υπηρεσίες, παρέχοντας εξοπλισμό και υποστήριξη στις επικοινωνίες. Από τη δεκαετία του 1960 έχουν σταλεί δεκάδες αποστολές στον Άρη, ωστόσο οι δορυφόροι του παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ένα μυστήριο. Πολλαπλές ρωσικές προσπάθειες προσεδάφισης στον Φόβο, μεταξύ των οποίων και μία που εκτοξεύθηκε το 2011, έχουν αποτύχει.
Ο Φόβος και ο Δείμος πήραν τα ονόματά τους από τις προσωποποιήσεις του φόβου και του τρόμου στην ελληνική μυθολογία. Ήταν γιοι του θεού του πολέμου, Άρη. Ένα βασικό ερώτημα είναι πώς σχηματίστηκαν και από τι υλικά αποτελούνται. Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι τα δύο σώματα, με το ακανόνιστο σχήμα και τους πολυάριθμους κρατήρες, ενδέχεται να είναι υπολείμματα συντριμμιών που δημιουργήθηκαν όταν ένα μεγάλο ουράνιο σώμα προσέκρουσε στον Άρη. Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι δορυφόροι μπορεί να είναι αστεροειδείς που προέρχονται από άλλες περιοχές του ηλιακού συστήματος.
Οι αξιωματούχοι της JAXA εκτιμούν ότι τα δείγματα από τον Φόβο θα δώσουν κάποιες απαντήσεις.
«Μπορούμε σχεδόν με βεβαιότητα να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα αναλύοντας δείγματα εδάφους», δήλωσε ο Κιγιόσι Κουραμότο, κύριος επιστημονικός ερευνητής της αποστολής.
Οι επιστήμονες επέλεξαν να συλλέξουν δείγματα από τον Φόβο κυρίως επειδή βρίσκεται πιο κοντά στον Άρη απ’ ό,τι ο Δείμος και, επομένως, ενδέχεται να περιέχει περισσότερες πληροφορίες για τον Κόκκινο Πλανήτη. Σύμφωνα με αξιωματούχους της JAXA, αναμένεται ότι υλικό προερχόμενο από τον Άρη θα αντιστοιχεί περίπου στο 0,1% του υλικού που θα συλλεχθεί από τον Φόβο.
Ο Φόβος έχει διάμετρο περίπου 27 χιλιόμετρα στο ευρύτερο σημείο του και περιστρέφεται γύρω από τον Άρη σε απόσταση περίπου 6.000 χιλιομέτρων, ολοκληρώνοντας τρεις περιστροφές την ημέρα. Τα δείγματα από τον Φόβο θα μπορούσαν επίσης να ρίξουν φως στην προέλευση του Δείμου, καθώς οι δύο δορυφόροι θεωρείται ότι έχουν παρόμοια προέλευση, σύμφωνα με τον Κουραμότο. Η αποστολή περιλαμβάνει σχέδια για διέλευση κοντά από τον Δείμο και συλλογή δεδομένων.
Το ταξίδι προς τον Κόκκινο Πλανήτη θα είναι μακρύ. Ο Άρης βρίσκεται σε απόσταση 55 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη στο πλησιέστερο σημείο του. Ωστόσο, η πραγματική απόσταση που θα διανύσει το διαστημικό σκάφος εκτιμάται σε 500 έως 600 εκατομμύρια χιλιόμετρα, σύμφωνα με τον Καβακάτσου.
Μετά την εκτόξευσή του με τον πύραυλο H3, το διαστημικό σκάφος αναμένεται να φτάσει στην περιοχή του Άρη περίπου τον Αύγουστο του 2027. Στη συνέχεια, θα πετάξει κοντά και γύρω από τον Φόβο για τρία χρόνια, συλλέγοντας δεδομένα και δείγματα από τον δορυφόρο, προτού επιστρέψει στη Γη το 2031.
Το διαστημικό σκάφος θα διαθέτει 13 επιστημονικά όργανα, μεταξύ των οποίων ένα ρόβερ που αναπτύχθηκε από κοινού από τη Γαλλία και τη Γερμανία και θα προσεδαφιστεί στον δορυφόρο. Θα μεταφέρει επίσης μια συσκευή δειγματοληψίας της NASA, ένα όργανο μέτρησης ακτίνων γάμμα και ένα σύστημα επικοινωνίας βαθέος διαστήματος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Ένας ιαπωνικός ανιχνευτής ακτινοβολίας θα συλλέξει δεδομένα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον σχεδιασμό μιας μελλοντικής επανδρωμένης εξερεύνησης του Άρη.
Το γαλλογερμανικό ρόβερ Idefix αναμένεται να φτάσει πρώτο στον Φόβο. Κατά τη διάρκεια μιας αποστολής 100 ημερών, περίπου το 2029, θα εξερευνήσει την επιφάνεια του δορυφόρου, συμβάλλοντας στην προετοιμασία της επακόλουθης ιαπωνικής επιχείρησης συλλογής δειγμάτων εδάφους. Το διαστημικό σκάφος θα επιλέξει μια σχετικά ομαλή και επίπεδη τοποθεσία για την προσεδάφισή του, με βάση τα τοπογραφικά δεδομένα που θα παρέχει το ρόβερ.
Όταν η αποστολή MMX προσεδαφιστεί, οι επιστήμονες της JAXA σκοπεύουν να συλλέξουν τουλάχιστον 10 γραμμάρια εδάφους από τον δορυφόρο, πραγματοποιώντας δύο απόπειρες δειγματοληψίας με τη χρήση αμερικανικών και ιαπωνικών μεθόδων. Η συσκευή δειγματοληψίας της NASA χρησιμοποιεί αέριο υπό πίεση για να ανυψώσει τη σκόνη της επιφάνειας σε ένα δοχείο, ενώ η μέθοδος λήψης δειγμάτων της JAXA θα συλλέξει δείγματα από βάθος περίπου 2 εκατοστών.
Στην πρώτη προσπάθεια, η αποστολή MMX θα συλλέξει δείγματα τόσο από την επιφάνεια όσο και από το υπέδαφος, χρησιμοποιώντας και τις δύο συσκευές. Κατά τη δεύτερη προσεδάφιση θα συλλεχθούν επιπλέον δείγματα από το υπέδαφος. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η συλλογή δειγμάτων από πολλαπλές τοποθεσίες αυξάνει τις πιθανότητες να εντοπιστούν ενδεχόμενα ίχνη παλαιότερης μικροβιακής ζωής από τον Άρη.
Η προσεδάφιση στον Φόβο αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή, καθώς η επιφάνειά του είναι γεμάτη κρατήρες και η βαρύτητά του αντιστοιχεί μόλις στο ένα δύο χιλιοστά της γήινης. Για να αποτρέψει τις αναπηδήσεις κατά την επαφή με το έδαφος, η μονάδα εξερεύνησης της MMX είναι εξοπλισμένη με σύστημα προσεδάφισης τεσσάρων σκελών, το οποίο διαθέτει ειδικούς μηχανισμούς απορρόφησης κραδασμών. Τα δείγματα θα φυλαχθούν σε μια θερμικά προστατευμένη κάψουλα, σχεδιασμένη να αντέξει την επανείσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης. Η κάψουλα αναμένεται να προσγειωθεί στην Αυστραλία και στη συνέχεια να μεταφερθεί στην Ιαπωνία.
Πηγή: Guardian
