Τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα των υδάτων του Δούναβη εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας και των αυξημένων θερμοκρασιών που πλήττουν φέτος την Ευρώπη, έχουν αποκαλύψει σπάνια αρχαιολογικά μνημεία, αλλά και απομεινάρια του ναζιστικού παρελθόντος της Ευρώπης, με δεκάδες ναυάγια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου να αναδύονται από την κοίτη του ποταμού.
Στη μέση του ποταμού που χωρίζει τη Σερβία από τη Ρουμανία, κοντά στο σερβικό λιμάνι του Πραχόβο, είναι πλέον ορατό πάνω σε μια αμμουδιά ένα σκουριασμένο σκαρί από ένα πλοίο των ναζί της εποχής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που συνήθως βρίσκεται κάτω από το νερό.
Είναι ένα από τα εκατοντάδες πλοία που ανήκαν στον στόλο της Ναζιστικής Γερμανίας και έχουν βυθιστεί στο συγκεκριμένο σημείο. Πολλά βρίσκονται ακόμα στα βάθη του Δούναβη, ενώ ορισμένα εξακολουθούν να είναι φορτωμένα με όπλα.
Το φθινόπωρο του 1944, οι γερμανικές δυνάμεις που υποχωρούσαν από τη Ρουμανία προς την Κεντρική Ευρώπη χρησιμοποίησαν τον Δούναβη για τη μεταφορά στρατευμάτων, προσωπικού και εξοπλισμού.
Σύμφωνα με τον Μπόγιαν Ντραγκίτσεβιτς, συγγραφέα και παραγωγό της σειράς ντοκιμαντέρ «Ο Κρυμμένος Δούναβης», επειδή δεν μπόρεσαν να περάσουν το μεγαλύτερο μέρος του στόλου μέσω του φαραγγιού Ντερντάπ, γνωστού και ως «Σιδηρές Πύλες», μεταξύ Σερβίας και Ρουμανίας, οι πλοίαρχοι αποφάσισαν να βυθίσουν σκοπίμως τα πλοία, ελπίζοντας να επιβραδύνουν την προέλαη των σοβιετικών δυνάμεων που τους καταδίωκαν.
Οι ι ιστορικοί εκτιμούν ότι 218 πλοία, μεταξύ των οποίων περιπολικά, ναρκαλιευτικά και φορτηγίδες, βυθίστηκαν στον πυθμένα του ποταμού. «Τα ναυάγια αποτελούν ένα είδος χρονοκάψουλας», δήλωσε ο Ντραγκίτσεβιτς στους New York Times. «Μετά από περισσότερα από 80 χρόνια, ο Δούναβης εξακολουθεί να αποκαλύπτει ιστορίες που δεν έχουν ακόμη ειπωθεί πλήρως», προσέθεσε. Τελικά, η ναζιστική Γερμανία δεν παραδόθηκε παρά μόνο τον επόμενο χρόνο, τον Μάιο του 1945.
Τα πλοία είχαν αποκαλυφθεί και κατά τη διάρκεια προηγούμενων περιόδων ξηρασίας. Ένα ή δύο σκουριασμένα ναυάγια ξεπροβάλλουν σχεδόν κάθε καλοκαίρι για να εξαφανιστούν ξανά με την άνοδο της στάθμης των υδάτων στον δεύτερο μεγαλύτερο ποταμό της Ευρώπης. Φέτος, ωστόσο, οι κάτοικοι του Πραχόβο έχουν μετρήσει τουλάχιστον μια ντουζίνα εξ αυτών.
«Τα ναυάγια εμφανίζονται σχεδόν κάθε χρόνο, άλλοτε περισσότερα, άλλοτε λιγότερα», δήλωσε ο Ίγκορ Σκόντρικ, ένας ντόπιος ψαράς. «Αλλά φέτος η στάθμη του νερού είναι εξαιρετικά χαμηλή, οπότε έχουν αναδυθεί πλοία που συνήθως δεν εμφανίζονται κάθε χρόνο», προσέθεσε.
Η σερβική κυβέρνηση έχει προσπαθήσει στο παρελθόν να απομακρύνει τα ναυάγια και αναζητά λύση με τη βοήθεια και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένα είχαν αφαιρεθεί από τον ποταμό από τις κομμουνιστικές Αρχές της Γιουγκοσλαβίας, αλλά τα περισσότερα παραμένουν στη θέση τους λόγω των εκρηκτικών που μετέφεραν, γεγονός που ενέχει επιπλέον κίνδυνο για τα διερχόμενα σκάφη και καθιστά την αποστολή ανέλκυσης ακόμη πιο επικίνδυνη. Η πτώση της στάθμης των υδάτων έχει καταστήσει την επιχείρηση ανέλκυσης ακόμη πιο επείγουσα.
Ο Ζόραν Λόβριτς, ο οποίος μεταφέρει επικίνδυνα απόβλητα κατά μήκος του Δούναβη, δήλωσε ότι αναμένει η στάθμη του νερού να πέσει ακόμη περισσότερο τους επόμενους δύο μήνες. Αστειευόμενος, εξέφρασε την ελπίδα ότι ο ποταμός ίσως υπάρξει μία ανακάλυψη πιο δελεαστική από τα ναυάγια του πολέμου. «Ίσως να αναδυθεί κάτι άλλο. Ίσως ένα σεντούκι με χρυσό», είπε.
Την Πέμπτη, η σερβική κυβέρνηση ανέσυρε το πρώτο από τα βυθισμένα πλοία της ναζιστικής εποχής, ένα ορόσημο σε μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2020 και η οποία, όπως είχε δηλώσει τότε η κυβέρνηση, θα μπορούσε να κοστίσει 23 εκατομμύρια ευρώ.
«Για πρώτη φορά σε 80 χρόνια, ανασύραμε σήμερα ένα από αυτά τα πλοία, και τώρα θα τα ανασύρουμε όλα», δήλωσε την Πέμπτη ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Πρόσθεσε ότι θα ανασυρθούν 80 από τα πλοία, υποσχόμενος έναν καθαρισμό στη συνέχεια που θα μπορούσε να κάνει τα νερά του Δούναβη στη Σερβία «τόσο καθαρά όσο είναι στη Βιέννη».
Η Κρστά Μπράντιτς, κάτοικος του Πράχοβο, δήλωσε ότι η χαμηλή στάθμη των υδάτων έχει σχεδόν σταματήσει την κυκλοφορία των πλοίων: «Όπως μπορείτε να δείτε, τα (μεγάλα) πλοία δεν μπορούν πλέον να περάσουν», είπε στο AP.
Άλλα κατάλοιπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έχουν βρεθεί σε άλλα σημεία του ποταμού, μεταξύ των οποίων μια γερμανική στρατιωτική μοτοσικλέτα στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας.
Στη Σλοβακία, η αστυνομία ανέσυρε μια βρετανική βόμβα βάρους 700 κιλών που δεν είχε εκραγεί. Η αστυνομία ανέφερε ότι οι Αρχές τη φόρτωσαν σε ένα «ειδικά τροποποιημένο πυροσβεστικό όχημα με στρώμα άμμου, το οποίο εξασφάλισε την ασφαλή μεταφορά της» σε έναν λάκκο βάθους πέντε μέτρων για να προχωρήσουν σε ελεγχόμενη έκρηξη.
Το 1944, η Βασιλική Αεροπορία της Βρετανίας τοποθέτησε νάρκες στον ποταμό για να παρεμποδίσει τις εχθρικές δυνάμεις.
Ο Δούναβης, ο οποίος διαρρέει 10 χώρες, έχει καταστεί ολοένα και πιο δύσκολος στην πλοήγηση, καθώς τα χαμηλά επίπεδα νερού δημιουργούν επικίνδυνες συνθήκες. Οι παρατεταμένες ξηρασίες έχουν οδηγήσει τα επίπεδα νερού των μεγάλων ευρωπαϊκών ποταμών σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τα συνηθισμένα για την εποχή του έτους, προκαλώντας ενεργειακή κρίση, καθώς πολλά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βασίζονται στη φυσική παροχή νερού για την ψύξη τους.
